11/07/2026
Archiwum Galerii Zderzak zaprasza każdego, komu miła jest mowa ojczysta, na piąty wieczór u źródeł, z czytaniem literatury staropolskiej i refleksją o naprawie polszczyzny
SKARBY DOMOWE:
Przysłowia i Powiedzonka
„Bez Boga ani do proga”
„Co wolno wojewodzie, to nie tobie, smrodzie”
„Przez posły wilk nie tyje”
„Co tak siedzisz, jak ziemię sprzedawszy?”
„Śledź o cholewę”
„Dupa zza krzaka”
i wiele innych radości.
W piątek 17 lipca 2026 o godz. 18:00.
Wstęp wolny.
R.S.V.P.
Prosimy o potwierdzenie obecności telefonicznie (12 257 56 34) lub mailowo [email protected]
…a ponieważ fetowaliśmy mowę rodzinną, wracając z o. Sarbiewskim do źródła krzaczastej rzeczułki Sony, wypada nam sięgnąć do skarbów domowych.
„Gość w dom, Bóg w dom.” Bądźmy gościnni i obdarujmy się nawzajem przysłowiami i powiedzonkami Babek i Prababek, niby konfiturą i szynką. Bez tego ani rusz! Z kiełbas przysłów pieprznych, czosnkowych, z grzybków marynowanych powiedzonek, z gruszek miodowych facecyj wykujmy zbroję Świętego Jerzego, który Smoka szpetoty dzisiejszej zetrze, zwiąże i zetnie na Rynku w Warszawie, gdzie Pana Kotowskiego ogniem próbowano, ścięto i ćwiartowano po tym, jak hetmana Gosiewskiego polnego porwał i rozstrzelał.
Żarty, fraszki, idioma, czyli wyrażonka, przyjmiemy równie chętnie i przyklaśniemy, gdy kto „żądza pieniądza”, „na bogato” albo „grubo” wypowie, niczym zaklęcie, które Sezam Polszczyzny Jurnej otwiera. Bo je zasłyszał u siostry, brata, kolegi, czy siostry kolegi, co „doktorą” została na „Ujocie” i teraz zgrzyta zębami jak upiór.
Lecz samo przytoczenie, to nie wszystko. Niech każdy posmakować dozwoli wymowy Domowników swoich, w tym tych, co już pomarli, a których mądrostki w czułej zachował pamięci. Czy jedna Ciocia była w języku figlarną, a druga surową i z Księżmi najchętniej bawiła, czy jeden Wuj był marsowy, drugi szczypał, a trzeci czytał Michnika, są to rzeczy bezcenne. Albowiem odkrycia leżą pod latarnią, gdzie głupi nie widzi, a mądry dostrzeże.
Przynieście Państwo do Archiwum Zderzaka swoje Skarby Domowe w kolejny piątek.
Nim ponownie wdrapiemy się na szczyty, by szóstego z kolei wieczora odetchnąć polszczyzną Rycerzy i Luminarzy.
Zapraszamy do źródeł!
Foto:
Francesco Curradi, „Portret młodej damy z książką” (fragment), olej na płótnie, 86 x 66 cm, Florencja, lata 30. XVII w., Kolekcja Zderzaka
Marcin Maciejowski, „Gdy pieniędzy wiele, wkoło przyjaciele”, olej, płótno, 54.5 x 44 cm, Kraków, 2000 [źródło: Archiwum]
Tekst © Archiwum Galerii Zderzak 2026
https://zderzak.pl/pl/art-event/2026-u-zrodel-o-potrzebie-naprawy-polszczyzny-5/
