02/07/2026
Pierścień króla Zygmunta I Starego wrócił do Polski!
Według przekazów historycznych pierścień został włożony na palec króla Zygmunta I Starego podczas przygotowań do jego pogrzebu. W 1791 roku wydobył go z królewskiego grobu Tadeusz Czacki, a następnie przekazał Izabeli Czartoryskiej. Przez ponad sto lat był eksponowany w słynnej Szkatule Królewskiej w Puławach, aż do 1939 roku, kiedy wraz z niemal całą jej zawartością został zrabowany przez wojska niemieckie. Po ponad 80 latach, dzięki wieloletnim badaniom i współpracy wielu specjalistów oraz instytucji, ten wyjątkowy zabytek powrócił do zbiorów Muzeum Książąt Czartoryskich.
Jesteśmy dumni, że również nasze laboratorium mogło dołożyć swoją cegiełkę do tej historii. W LANBOZ przeprowadziliśmy analizę porównawczą archiwalnych fotografii z 1939 roku z dokumentacją współczesną oraz pomiarami wykonanymi w Niemczech. Dzięki cyfrowej analizie archiwalnych negatywów, rekonstrukcji rzeczywistych wymiarów pierścienia oraz ich porównaniu z pomiarami wykonanymi in situ wykazaliśmy bardzo wysoką zgodność obu obiektów. Wyniki te stanowiły niezależne potwierdzenie ekspertyzy gemmologicznej i uzupełniły materiał dowodowy wykorzystany w postępowaniu restytucyjnym.
Odzyskanie pierścienia było efektem wieloletniej pracy wielu osób. Szczególne podziękowania kierujemy do prof. Ewy Letkiewicz, która już w 2006 roku zidentyfikowała pierścień znajdujący się w Schmuckmuseum Pforzheim jako polską stratę wojenną, rozpoczynając tym samym drogę prowadzącą do jego odzyskania. Dziękujemy również Elżbiecie Musialik z Muzeum Narodowego w Krakowie za udział w wizji lokalnej w Pforzheim w 2022 roku oraz Maciejowi Ożdżeńskiemu za wykonanie ekspertyzy gemmologicznej i pomiarów pierścienia, które stanowiły podstawę naszej analizy porównawczej.
Wyrazy uznania kierujemy także do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego za skuteczne przeprowadzenie procesu restytucyjnego, a w szczególności do Elżbiety Przyłuskiej z Wydziału Restytucji Dóbr Kultury MKiDN, z którą mieliśmy przyjemność owocnie współpracować podczas przygotowywania materiału dowodowego.
To dla nas ogromna satysfakcja, że fotografia analityczna, cyfrowa analiza obrazu i badania dziedzictwa kulturowego mogły odegrać ważną rolę w odzyskaniu jednego z najcenniejszych zabytków związanych z historią polskich władców.
ENG
The Ring of King Sigismund I has returned to Poland!
According to historical accounts, the ring was placed on the finger of King Sigismund I the Old during the preparations for his funeral. In 1791, it was recovered from the royal tomb by the historian Tadeusz Czacki and later presented to Princess Izabela Czartoryska. For more than a century, it was displayed in the famous Royal Casket in Puławy, until 1939, when it—together with nearly the entire collection—was looted by German forces during the Second World War. After more than 80 years, thanks to the dedicated work of numerous specialists and institutions, this extraordinary object has finally returned to the Princes Czartoryski Museum.
We are proud that our laboratory had the opportunity to contribute to this remarkable story. At LANBOZ, we carried out a comparative analysis of archival photographs from 1939, contemporary documentation, and measurements taken in Germany. Through the digital analysis of archival negatives, reconstruction of the ring's original dimensions, and comparison with measurements performed in situ, we demonstrated a very high degree of agreement between the two objects. These results independently confirmed the gemmological expertise and provided an important addition to the body of evidence used during the restitution process.
The recovery of the ring is the result of many years of work by numerous individuals and institutions. We would like to express our special thanks to Professor Ewa Letkiewicz, who first identified the ring preserved in the Schmuckmuseum Pforzheim as a Polish wartime loss in 2006, initiating the process that ultimately led to its return. We also thank Elżbieta Musialik from the National Museum in Kraków for participating in the on-site examination at the Schmuckmuseum Pforzheim in 2022, as well as Maciej Ożdżeński for preparing the gemmological expertise and carrying out the ring's measurements, which formed the basis of our comparative analysis.
We are also grateful to the Ministry of Culture and National Heritage for successfully conducting the restitution process, and especially to Elżbieta Przyłuska from the Department for the Restitution of Cultural Property, with whom we had the pleasure of working closely during the preparation of the scientific evidence supporting the restitution claim.
It is a great source of pride for us that analytical photography, digital image analysis, and heritage science could play an important role in bringing back one of the most valuable objects associated with the history of Polish monarchs.
