07/06/2026
MIESZKANIEC GUŁTÓW KANDYDATEM NA PREZYDENTA - WYBORY W CIENIU ZAMACHU STANU
Wydarzenia mające miejsce w maju 1926 roku przeszły do historii jako zamach majowy/przewrót majowy - zamach stanu, który został dokonany przez Marszałka Józefa Piłsudskiego i jego współpracowników. W ciągu kilku dni zginęło blisko 400 osób (wojskowych i mieszkańców Warszawy) oraz doszło do dymisji rządu Wincentego Witosa i zakończenia urzędowania przez Prezydenta RP Stanisława Wojciechowskiego. Tymczasowa władza prezydencka należała do Marszałka Sejmu - funkcję tę pełnił Maciej Rataj. Nowym premierem został lwowski profesor Kazimierz Bartel.
W tej sytuacji zarządzono nowe wybory prezydenckie. Głównym kandydatem został marszałek Józef Piłsudski, osoba jego przeciwnika była osią sporu opozycji. Siły prawicowe i narodowe początkowo ogłosiły bojkot głosowania (jako sprzeciw wobec zamachu majowego), ale ostatecznie wyraziły zgodę na udział w wyborach i zgłosiły kandydaturę Adolfa hr. Bnińskiego - ówczesnego wojewody poznańskiego, w tym właściciela majątku Gułtowy. Warto pamiętać, że wielu miało nadzieję na odsunięcie tzw. piłsudczyków od władzy w państwie. Niektórzy nadal myśleli, aby organizować się w Poznaniu i rozpocząć walkę z nowym porządkiem w państwie. Z czasem emocje zaczęły opadać, ponieważ zrozumiano, że w państwie polskim może dojść do wojny domowej - sytuacja mogła zostać wykorzystana przez sąsiadów Polski.
Wybory odbyły się 31 maja. Wyniki kształtowały się następująco:
- Józef Piłsudski - 292 (60%)
- Adolf Bniński - 193 (40%)
Prezydentem został Józef Piłsudski, który ostatecznie nie przyjął wyboru i zrezygnował z dalszego kandydowania. Istotne jest to, że Marszałek uznał swoją wygraną za niejako legitymizację przewrotu majowego i kompromitację parlamentu.
Kolejne wybory prezydenckie obyły się następnego dnia. Adolf Bniński także był kandydatem sił narodowych i prawicowych.
Oto wyniki:
I tura
Ignacy Mościcki (obóz sanacji) - 215
Adolf Bniński - 211
Zygmunt Marek (PPS) - 56
II tura
Ignacy Mościcki - 281
Adolf Bniński - 200
Zygmunt Marek - 1
Wybory prezydenckie wygrał profesor ze Lwowa Ignacy Mościcki, który został zaprzysiężony na Prezydenta RP na Zamku Królewskim 4 czerwca 1926 roku. Wygrał wybory ponownie w 1933 roku, a swoją funkcję pełnił do września 1939 roku - urzędowanie zakończył wraz z przegraną Polski w kampanii wrześniowej i tworzeniem się władzy RP na uchodźstwie.
Adolf Bniński pozostał wojewodą poznańskim do 1928 roku. W latach 1935-1938 zasiadał w Senacie IV kadencji. W czasie II wojny światowej był delegatem rządu emigracyjnego RP na ziemie wcielone do III Rzeszy. Został aresztowany przez Niemców w 1941 roku, a następnie zamordowany rok później w okolicach podpoznańskiego Stęszewa.
BK
źródła fotografii: OneBid
