15/08/2026
ŚWIĘTO WOJSKA POLSKIEGO. WOJNA POLSKO-BOLSZEWICKA I UDZIAŁ W NIEJ ANTONIEGO MICHALAKA
Szanowni Państwo, dziś obchodzimy Święto Wojska Polskiego, czyli rocznicę zwycięstwa armii polskiej nad siłami bolszewickimi w trakcie Bitwy Warszawskiej, osiągnięte 15 sierpnia 1920 r. Data tego zwycięstwa nierozerwalnie splotła się również ze świętem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. Zwycięstwo, dopiero co odradzającego się Państwa Polskiego, nad przygniatającymi siłami bolszewickimi w wojnie toczonej w latach 1919-1921, było możliwa tylko dzięki mobilizacji całego narodu i ofiarom, które jego członkowie byli w stanie ponieść, włącznie z ofiarą ostateczną - oddaniem swego życia. Walkę podjęły wszystkie stany i ludzie wszelkich zawodów: ziemianie, inteligencja, mieszkańcy miast, chłopi, rzemieślnicy, fabrykanci, robotnicy, ale i też artyści.
W marcu 1920 r. Antoni Michalak przerwał swoje studia w Szkole Sztuk Pięknych w Warszawie i wstąpił jako ochotnik do 1 kompanii zapasowej 5 Pułku Legionów. Pułk od kwietnia do października 1920 r. prowadził walki od ziemi lwowskiej aż po Kijów, a następnie, po wycofaniu się, brał udział w kontrofensywie znad Wieprza, uderzając na skrzydło i tyły wojsk bolszewickich. Pułk prowadził dalej walki na terenie dzisiejszej Białorusi, przy Lidzie, Nowogródku i dalej przy Mirze. Sam Michalak w październiku lub listopadzie 1920 r., po rozpoznaniu u niego talentów i zdolności artystycznych, został powołany do Sekcji Propagandowej i Opieki, gdzie wraz z plastyczką Wandą Szrajberówną, w ramach 6 Armii jeździł z przedstawieniami kukiełkowymi, recytacjami i śpiewami, podnosząc morale żołnierzy. Wraz z 6 Armią dotarł aż pod Żytomierz na Ukrainie. Szczęśliwie w 1921 r. wraca Antoni Michalak z wojny i niemal bezpośrednio po powrocie bierze udział w plenerze malarskim w Kartuzach prowadzonym przez K. Krzyżanowskiego i A. Rychtarskiego. Dwa lata później Antoni Michalak bierze udział we swoim pierwszym plenerze w Kazimierzu Dolnym, zorganizowanym przez Tadeusza Pruszkowskiego.
Cieszmy się tym wyjątkowym świętem i wolną Polską; jest spuścizną, o którą trzeba walczyć i o nią dbać.
Fotografia przedstawia Antoniego Michalaka w mundurze Wojska Polskiego, około 1920 r.