Kaplica Pamięci Dawnych Mieszkańców Regionu. Gmina Nowogródek Pomorski.

28/05/2026

KORDELAS wykopany w Karsku! 😃

Zobaczcie, jakie cudo ujrzało światło dzienne! To oryginalny pruski kordelas służbowy z XIX wieku, odnaleziony w miejscowości Karsko pomiędzy budynkami (dawniej niem. Karzig, ) wraz z okuciami pochwy.
🤔 Czym właściwie jest kordelas?
Słowo to określa dawną, tradycyjną broń białą leśników i myśliwych. Historycznie był to prosty, szeroki nóż, który służył do tzw. skłuwania (humanitarnego dobijania) grubej zwierzyny (jeleni, dzików), jeśli została wcześniej postrzelona.
⚔️ Czy ten egzemplarz służył na polowaniach?
Raczej nie w sensie praktycznym! Prezentowany egzemplarz to absolutny unikat o imponującej wymiarach całkowita długość 88cm, natomiast samo ostrze aż 73 cm !!!! (gabaryty zbliżone do wojskowej szabli). Tak potężna broń nie nadawała się do pracy w gęstwinie leśnej – była to luksusowa broń galowa i oznaka statusu. W XIX wieku takie kordelasy przysługiwały wyłącznie wyższym urzędnikom Państwowej Służby Leśnej (Staatsforstdienst) i były noszone wyłącznie do munduru odświętnego.
To odkrycie układa się w idealną całość z historią regionu – w dawnym Karzig funkcjonowało pruskie Królewskie Nadleśnictwo (Forstamt Karzig), a okoliczne bory były elitarnym rewirem łowieckim. Choć ostrze jest dziś mocno skorodowane, to mosiężna dławica pochwy zachowała się świetnie. Widnieje na niej piękny, grawerowany motyw militarno-antyczny (hełm, miecz i sztandary), który symbolizował majestat państwa pruskiego, któremu ów leśnik służył.
Niesamowity, namacalny świadek historii regionu!

I tu ponownie podziękowania dla Damian Iwanowski 👍🏻za przekazanie tego niesamowitego znaleziska do naszego lokalnego muzeum Kaplicy Pamięci. Broń została oczyszczona i zakonserwowana w mojej pracowni AgloArt. Olga Gałdyńska - Myszkowska .
Jeśli macie ciekawe historyczne eksponaty związane z naszym regionem to zapraszam do kontaktu.

27/05/2026

Tajemniczy relief

120-centymetrowa tablica (szer.35cm) przedstawiająca średniowieczny orszak: rycerzy, jeźdźców, wozy kupieckie, bębniarza i chorągwie. U góry widnieje niemiecki napis:

> **„Handelszug anno 1300”**
> czyli:
> „Orszak / tabor handlowy około roku 1300”.

Po dokładnych oględzinach okazało się, że nie jest to gips ani cienka blacha, lecz ciężki odlew cynkowy (*Zinkguss*), prawdopodobnie wykonany w Niemczech około 1890–1920.
Scena nie przedstawia zwykłych kupców. Widać uzbrojoną eskortę, chorążych i postacie przypominające rycerstwo. To raczej romantyczna wizja średniowiecznego konwoju handlowego — typowy motyw niemieckiego historyzmu przełomu XIX i XX wieku.

Takie dekoracje zdobiły niegdyś:
🏰 gospody
🏰 sale kupieckie
🏰 restauracje w stylu „Altdeutsch”
🏰 reprezentacyjne wnętrza dawnych mieszkańców regionu.

Najciekawsze jest to, że mimo wielu poszukiwań nie udało mi się odnaleźć drugiego identycznego egzemplarza. Możliwe więc, że był to wyrób krótkiej serii lub zamówienie dla konkretnego wnętrza.

Relief wykonano metodą **odlewu cynkowego (Zinkguss)** — bardzo popularną w Niemczech pod koniec XIX i na początku XX wieku.

# # # Jak powstaje taki obraz:

1. **Artysta wykonywał model**
– najczęściej z gliny lub gipsu.

2. **Tworzy formę odlewniczą**
– piaskową albo gipsową.

3. **Wlewa roztopiony cynk**
– metal wypełniał wszystkie detale sceny.

4. **Po ostygnięciu wyciąga relief z formy**
– oczyszcza i poprawia szczegóły ręcznie.

5. **Nakłada patynę**
– specjalne środki chemiczne nadawały powierzchni kolor starego brązu.

6. **Montuje uchwyty**
– aby ciężką tablicę można było zawiesić na ścianie.

Bardzo dziękuję Damian Iwanowski za przekazanie do naszej Kaplicy Pamięci tego typu sztuki zabytkowego reliefu. Relief został oczyszczony i zakonserwowany w mojej pracowni AgloArt. Olga Gałdyńska - Myszkowska .

15/05/2026

05/05/2026

Dwa "nowe", bo stare😉 nabytki zagościły wewnątrz Kaplicy. Opisywany przeze mnie wcześniej kopia pamiątki z dawnej Kaplicy z Sumiak (niem. Kleefeld). Swoje miejsce znalazła w stylizowanej, drewnianej ramie z początku XX. Rama została oczyszczona i zabezpieczona przed dalszym rozpadem. Także idealnie pasują do siebie oba egzemplarze. Za aksamitne, czarne sukno dziękuję Wioletta Sidor😊.
Natomiast kolejna ciekawostką jest kufer firmy Moritz Mädler, znany z produkcji wysokiej jakości walizek, kufrów i wyrobów skórzanych. Za ten antyk serdecznie dziękuję Krzysztofowi Dzięcioł 👍🏻. Przedsiębiorstwo Mädler cieszyło się światową sławą jako producent luksusowych i innowacyjnych produktów. Od 1889 roku firma posiadała prestiżowy tytuł Dostawcy Królewskiego Dworu Saksońskiego. Lokalizacja: Fabryka działała w Lipsku (Leipzig) i Berlinie. Przedmioty sygnowane przez tę firmę zazwyczaj pochodzą z przełomu XIX i XX wieku (1890-1910). Kufer jest solidną metalowo, drewnianą konstrukcją zawierającą elementy miedzi i mosiądzu. Numer seryjny: Widoczny na tabliczce 17806 służył do identyfikacji konkretnego egzemplarza w procesie produkcji lub gwarancji. Widniejące na wieku oznaczenia K2 najprawdopodobniej było oznaczeniem porządkowym podczas załadunku. Kufer miał funkcje dodatkową, jego przednia ścianka otwiera się do przodu. Kufer został oczyszczony i zakonserwowany. Żeby było ciekawiej wewnątrz znajduje się głowa😱

28/04/2026

24/04/2026

😃Niezła gratka‼️
Dzisiaj państwo Kozłowscy pokazali mi bardzo ciekawy rarytasik historii miejscowości Sumiak! Oryginalną, jedyną taką pamiątkę, która przekazała ponad 60lat temu, niemiecka mieszkanka wsi Kleefeld (obecnie Sumiak), mamie pana Jana Kozłowskiego, jako dowód wdzięczności. Ludzkie odruchy w tamtych, czasach czasami ratowały życie.
Wracając do omawianego historycznego przedmiotu.
**„Boże, błogosław nasz dom” –
pamiątka z dawnego Kleefeld (pocz. XX w.)**

Prezentowana pamiątka (z ok 1900-1920) to ozdobny obraz religijny typu *Haussegen* – domowe błogosławieństwo, popularne wśród ewangelickich mieszkańców regionu przed 1945 rokiem. Łączy on funkcję religijną z lokalną tożsamością, będąc nie tylko wyrazem wiary, ale także przywiązania do miejsca.

W centralnej części widnieje wizerunek Chrystusa otoczony promienistą ornamentyką. Towarzyszą mu cytaty biblijne, m.in. słowa:
„Ja jestem drogą i prawdą, i życiem” (Ewangelia Jana 14,6).
Główny napis: **„Gott segne unser Heim”** („Boże, błogosław nasz dom”) stanowił codzienne przypomnienie o obecności Boga w życiu rodziny.

Szczególną wartość mają umieszczone poniżej fotografie:
– po lewej: kaplica w Kleefeld (obecnie teren Sumiaka),
– po prawej: jej wnętrze z ławkami i amboną! Po wojnie część ławek trafiła do kościoła w Nowogródku Pomorskim, a część pojechała w nieznanym kierunku. Z tego co widzę to i żylandor jest taki sam jak w kościele parafialnym w Nowogródku Pomorskim, może to ten, może podobny😉 Analizując to zdjęcie duże okna są po prawej stronie.
To rzadkie, autentyczne ujęcia ukazujące wygląd świątyni oraz jej wyposażenia sprzed ponad stu lat.

Tego typu obrazy znajdowały się w wielu domach – najczęściej w izbie głównej – i towarzyszyły rodzinom w codziennym życiu, modlitwie oraz ważnych wydarzeniach, takich jak śluby czy konfirmacje.

Wykonałam kopię tej pamiątki i będzie ona wyeksponowana w Kaplicy Pamięci Dawnych Mieszkańców Regionu, jako świadectwo życia, wiary i kultury dawnych mieszkańców tych ziem.
Jeszcze raz dziękuję państwu Kozłowskim z Sumiaka za podzielenie się tą historyczna pamiątką❤️

08/04/2026

To już kolejna część o sołectwie Golin🙂 Dzisiejszą część opisała Milena Rymarczyk. Taka wzmianka i prośba do Was, robiąc zdjęcia grobom wspomnianymi poście zauważyliśmy małą flagę Polski, przypadek? Jeśli ktoś wie coś na temat tych dwóch grobów na Sołaczu to bardzo prosimy o info w komentarzach albo na priv. Widać, że groby mają kilkadziesiąt lat.