Czytelnia Sztuki

12/02/2026

Dotacja dla Muzeum w Gliwicach w programie Kolekcje Sztuki Współczesnej 💥💥💥 Dziękujemy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego !

27/01/2026

Zapowiada się bardzo ciekawie, zapraszamy 🥰

👉 Już 31 stycznia 2026 (sobota), o godz. 12.00 w Willi Caro, odbędzie się wykład pt. „Heimat czy hajmat? O kolekcji fotografii międzywojennej na kliszach szklanych ze zbiorów Muzeum w Gliwicach”, towarzyszący otwartej niedawno wystawie klisz szklanych w Czytelni Sztuki „Heimat i hajmat…”. Spotkanie poprowadzi Marta Paszko, kierowniczka Działu Etnografii i Antropologii Miasta, kuratorka ekspozycji. Wstęp na wykład wolny, liczba miejsc ograniczona. Serdecznie zapraszamy!

👉 Działające w latach 1920 – 1923 wydawnictwo gliwickie, Heimatverlag Oberschlesien GmbH, pomimo zaledwie kilku lat istnienia zdołało zgromadzić pokaźną kolekcję fotografii, uwiecznionych na szklanych kliszach. Zdjęcia przedstawiające widoki i mieszkańców Górnego Śląska – rozumianego jako ówczesna rejencja opolska – miały przede wszystkim na celu popularyzację śląskich zabytków, architektury, krajobrazów wsi, miast i miasteczek. Upowszechniano je za pomocą albumów ze zdjęciami, przedruków w lokalnych gazetach czy popularnych pocztówek.

👉 Oprócz swoich turystyczno-krajoznawczych wartości, zdjęcia gromadzone przez Heimatverlag miały jednak również rolę propagandową. Lata 20. XX w. to okres walki o wpływy niemieckie na Górnym Śląsku, a finansowane przez gliwicki magistrat wydawnictwo miało aktywnie za sprawą swoich publikacji promować kulturę i architekturę terenów należących wówczas do państwa niemieckiego.

👉 „Podczas wykładu przyjrzymy się bliżej fotografiom, które z Heimatverlag trafiły do gliwickiego muzeum – czego dotyczą i kto je wykonywał. Omówione zostanie również zjawisko tzw. fotografii ziem ojczystych (Heimatphotographie) i wspólnie zastanowimy się nad tym, jakie znaczenie może mieć dla współczesnego mieszkańca Górnego Śląska” – mówi Marta Paszko, prowadząca wykład.



Fot.: dzisiejsza ulica Grodowa w Gliwicach (skrzyżowanie z ul. Średnią), przed 1940 r.

15/01/2026

Już wkrótce zapraszamy na wystawę w Czytelni Sztuki 📷📸

🏛️ Zapraszamy na otwarcie nowej wystawy w Czytelni Sztuki: "Heimat i hajmat. Górny Śląsk na fotografii przedwojennej ze zbiorów Muzeum w Gliwicach".

📅 Wernisaż, powiązany z oprowadzaniem kuratorskim, odbędzie się już 23 stycznia (piątek) o godz. 17.00.

📸 Działający od końca XIX wieku w Niemczech ruch ochrony stron ojczystych (Heimatschutzbewegung), w połączeniu z popularyzacją fotografii amatorskiej, przyczynił się do rozwoju zjawiska określanego mianem Heimatphotographie. Fotografia ojczysta w okresie międzywojennym pełniła funkcje zarówno popularyzatorsko-krajoznawcze, jak i propagandowo-polityczne, stając się narzędziem kształtowania wyobrażeń o „małej ojczyźnie”.

🖼️ W 1920 roku w Gliwicach powstało wydawnictwo Heimatverlag Oberschlesien GmbH, specjalizujące się w albumach, książkach i pocztówkach prezentujących kulturowe i gospodarcze bogactwo Górnego Śląska. Zgromadzony przez wydawnictwo obszerny zbiór fotografii, utrwalonych na szklanych kliszach, trafił wkrótce potem do zbiorów Oberschlesisches Museum w Gleiwitz.

📸Prezentowane materiały skłaniają do refleksji nad współczesnym znaczeniem fotografii ojczystej. Czy możliwe jest odczytanie ich poza pierwotnym kontekstem ideologicznym? Czy – mimo narzuconych ram narracyjnych – pozwalają one dostrzec przeszłość dzisiejszego hajmatu, rozumianego jako współczesna „mała ojczyzna”?

🖼️ Wystawa to prezentacja do tej pory zdigitalizowanego fragmentu kolekcji fotografii, uwiecznionych na kliszach szklanych, pochodzących ze zbiorów przedwojennych Muzeum w Gliwicach – wybór zdjęć z kolekcji działów etnografii, sztuki i historii.

📸Ekspozycja zaprezentuje wybrane prace najważniejszych fotografów, których zdjęcia znalazły się w posiadaniu wydawnictwa (P. Schau, J. Grehl, A. Noky, A. Brendt, M. Steckel), a także wyodrębnione tematy fotografii (przemysł, architektura sakralna, etnografia, pejzaże miast). Wreszcie zaprezentowana zostanie technologia, w jakiej wykonano zdjęcia – przykładowe klisze szklane.

Kuratorka: Marta Paszko, Dział Etnografii i Antropologii Miasta

Wystawa została objęta patronatem medialnym TVP3 Katowice, 24gliwice, Ślązag, Radio Telewizja Imperium, Radio Gliwice, Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej, Redakcja Mittendrin, Neues Wochenblatt.pl, Dziennik Zachodni

15/01/2026

Kronika TV wspomina o wystawie "Architektura od środka - Barbara Gryka. W Dialogu z Zofią Rydet". któa odbyła się w Czytelni Sztuki. Dziękujemy 🩷💚🩵

08/01/2026

Magazyn Szum poleca wystawę w Czytelni Sztuki. Można ją oglądać jeszcze do niedzieli. Zapraszamy!

Barbara Gryka w swojej pracy pt. Architektura od środka podejmuje dialog z Zapisem socjologicznym Zofii Rydet. Gryka,...

07/01/2026

Prace Arka Goli w Kolekcji Fotografii Artystycznej!

01/12/2025

Wykład zapowiada sie bardzo ciekawie! Zapraszamy w środę na 17.00 ⭐️📸📷

👉 W środę, 3 grudnia, w Willi Caro, o godz. 17.00, zapraszamy na wykład Mikołaja Chmielińskiego pt. "Krajobraz i miejsce. Pejzaż w fotografii artystycznej na Górnym Śląsku od Jana Bułhaka do Diany Lelonek".

👉 Punktem wyjścia spotkania będzie jedna z sześciu prac Diany Lelonek wykonanych w 2015 roku w ramach cyklu "Yesterday I met the really wild man". Fotografia ukazuje teren porośnięty wysokimi zaroślami, z których wyłania się stado nagich postaci. W tle majaczy sylwetka monumentalnej Huty Katowice – wizytówki dekady Edwarda Gierka. To nieoczywiste zestawienie zachęca nas, by przemyśleć na nowo relację kultury i natury, rolę człowieka w środowisku oraz to, jak definiujemy pojęcie krajobrazu. Inspiruje również do zrobienia kroku wstecz i zgłębienia, jak śląscy fotografowie, nader często podejmujący gatunek pejzażu, obrazowali lokalny krajobraz na przestrzeni dekad. W tym celu podczas wykładu prześledzimy fotografie prezentowane na pierwszych Okręgowych Wystawach Fotografiki organizowanych w latach 50., u początków istnienia Okręgu Śląskiego Związku Polskich Artystów Fotografików, i twórczość krajobrazową kolejnych dekad, takich artystów jak Anna Chojnacka, Edward Poloczek, Andrzej Koniakowski czy Michał Cała. Analizy powyższych prac zademonstrują, że przyjmowane przez fotografów sposoby obrazowania Śląska wynikały ze splotu uwarunkowań – były m. in. głosem w debatach nad dziedzictwem piktorializmu i Fotografii Ojczystej, nowoczesnymi formami prezentacji fotografii, sytuacją społeczną w regionie, zagrożeniami ekologicznymi czy wyrazem przywiązania do lokalnego krajobrazu.

👉 Dzięki dotacji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Kolekcje Sztuki Współczesnej 2025 udało się nabyć dwie prace Diany Lelonek z serii, „Yesterday I Met a Really Wild Man”, 2015.

👉 Wstęp na wykład - wolny, liczba miejsc ograniczona. Serdecznie zapraszamy!

Fot.: Diana Lelonek, Bez tytułu z serii, „Yesterday I Met a Really Wild Man”, 2015, wydruk pigmentowy na archiwalnym papierze barytowym.