30/11/2025
Dawna Paetowstrasse na Olszynce - cześć 2
Pora odsłonić tajemnice. Otóż nazwa ulicy Paetowstrasse pochodzi od Edwina Paetowa. Niemieckiego (pruskiego) generała który podczas swojej kariery wojskowej miał bardzo bliską styczność z Gdańskiem, Warsztatami Artyleryjskimi i wspomnianym już osiedlem robotniczym na Olszynce.
I już to tłumaczę załączoną poniżej biografią tej osoby.
Gen.-Maj. Edwin Paetow (1856-1932)
Początki
Urodził się prawdopodobnie w roku 1856, nie wiadomo na obecną chwilę nic bliżej o jego o pochodzeniu i rodzinie. Choć pewne ślady mogą wskazywać na jego jakieś powiązania z Dolnym Śląskiem.
Pierwsze odnalezione zapiski na jego temat pojawiają się w roku 1874 roku, kiedy to kończy szkołę kadetów (bez podania miasta). Będąc przy tym promowanym do stopnia podporucznika (Second Lieutenant) w kwietniu tegoż samego roku.
Zostaje początkowo skierowany do Schlesische Feld-Artillerie Regiment nr 6, a następnie służy w Oberschlesisches Feld-Artillerie Regiment Nr 21 (Górnoślązkim Pułku Artylerii Polowej Nr 21.) w stacjonującym wówczas w Nysie (Neisse) i Świdnicy (Schweidnitz)
W 1875 roku zgłasza się do odbycia kursów szkoleniowych w Vereinigte Artillerie- und Ingenieurschule (Połączonej Szkoły Artylerii i Inżynierii) w Berlinie. Gdzie poszerza swoją wiedzę w zakresie artylerii i nauk inżynieryjnych oraz matematyki, chemii, fizyki, terenoznawstwa, taktyki, historii wojskowości, jeździectwa, rysunku, języków obcych (francuski, angielski) , a także ćwiczeń z zakresu geodezji terenowej.
Po ukończeniu stosownych kursów i zdaniu egzaminów, w sierpniu 1883 roku zostaje awansowany do stopnia porucznika (Premier Lieutenant).
W trakcie służby w pułku jest detaszowany do różnych pruskich zakładów zbrojeniowych odbywając w nich krótkie szkolenia i praktyki między innymi w:
- odlewni pocisków w Spandau (Geschoss Gieserei) - 1884
- Feuerwerks-Laboratorium w Spandau - 1886
- Warsztatach Artyleryjskich w Deutz - 1887
Jego kariera wojskowa nabiera rozpędu w latach 1888-1893 kiedy zostaje oddelegowany do służby w Warsztatach Artyleryjskich w Deutz (Artilleriewerkstatt Deutz). Początkowo w charakterze asystenta dyrektora, a następnie już jako zastępca dyrektora warsztatów artyleryjskich.
Zostaje równocześnie awansowany do stopnia kapitana w 1889 roku i przydzielony à la suite do pułku artylerii (ciężkiej / haubic) Westfälisches Fuß-Artillerie-Regiment Nr 7.
W roku 1894 zostaje przeniesiony na stanowisko zastępcy dyrektora w Feuerwerks-Laboratorium w Spandau, gdzie służy do 1897 roku.
Służba w Gdańsku
W roku 1897 zostaje przeniesiony i awansowany na stanowisko dyrektora gdańskich Warsztatów Artyleryjskich (Artilleriewerkstatt Danzig).
W trakcie swojej służby w Gdańsku w Warsztatach Artyleryjskich jego praca i zaangażowanie zostają docenione i w tym czasie zostaje trzykrotnie awansowany na wyższe stopnie oficerskie.
W marcu 1899 zostaje awansowany do stopnia majora. W czerwcu 1905 r. otrzymuje awans na stopień podpułkownika (Oberst Leutenant) W maju 1908 roku z kolei otrzymuje awans na stopień pułkownika (Oberst).
Podczas swojego pobytu w Gdańsku kwateruje w budynku dyrekcji Warsztatów Artyleryjskich przy Langgarter Hintergasse 1. Obecnie budynek ten już nie istnieje.
Wiadomo że tym czasie jest żonaty, jednak nie ma bliższych informacji o jego żonie lub ich potomstwie.
Co najważniejsze w tej historii to że właśnie za jego dyrektorskiej kadencji w gdańskich Warsztatach Artyleryjskich, a być może nawet z jego inicjatywy na pobliskiej Olszynce (Gross Walddorf) powstał częściowo zrealizowany projekt budowy mieszkalnego osiedla robotniczego przeznaczonego dla pracowników właśnie pobliskich warsztatów artyleryjskich.
Dalsze losy
Kończy się jego niemal dziesięcioletni czas służby w Gdańsku i w roku 1909 jest już na stanowisku dyrektora Fabryki Prochu w Hanau (Pulverfabrik Hanau), które piastuje przez kolejne trzy lata.
Awansowany w roku 1911 do stopnia General-Majora (odpowiednik generała brygady lub dywizji), zostaje przeniesiony do czynnej rezerwy w wieku zaledwie 55 lat.
Zasadniczo nic nie wiadomo o jego dalszej karierze wojskowej oraz służbie podczas I Wojny Światowej (1914-1918).
Ponownie pojawia się w zapiskach dopiero w 1918 roku w Berlinie, jako już generalmajor w stanie spoczynku. Mieszka w kamienicy przy ulicy Großbeerenstraße 82, będąc równocześnie jej właścicielem. Zmarł 9 lutego 1932 roku w wieku 76 lat, po krótkiej ale ciężkiej chorobie. Prawdopodobnie pochowany jest na cmentarzu w Wilmersdorf. Niestety nie udało się znaleźć jego grobu.
Paetowstrasse
Czyli całość układa się w logiczną całość. Olszynka zostaje przyłączona administracyjnie do Gdańska w 1933 roku. Poszukiwane są nazwy ulic dla nowej dzielnicy Gdańska. Akurat składa się na to śmierć znanej osoby powiązanej z Gdańskiem i osiedlem na Olszynce.
Na pewno na tym osiedlu wciąż mieszkają starzy pracownicy byłych warsztatów artyleryjskich. Zatem pamięć o Edwinie Paetowie, jako dyrektorze warsztatów i z dużym prawdopodobieństwem inicjatorze budowy tegoż osiedla jest wciąż wśród nich żywa.
Zatem w tamtym czasie nadarza się świetna okazja, aby uczcić pamięć tak znamienitej i zasłużonej osoby dla mieszkańców osiedla i jego głównej ulicy.
Miro Jedrzej Opowiadacze Historii Gdańsk Historyczny Muzeum Gdańska
