Truppen aus Danzig - Imperial German regiments in Gdańsk 1890-1918

04/05/2026

🇵🇱 [ARTHUR KRÜGER, 1. LEIB-HUSAREN-REGIMENT NR. 1]

Na podstawie wspomnień rodzinnych, zachowanych dokumentów oraz cyfrowych Verlustlisten udało się dotychczas odtworzyć następujący zarys biografii Arthura Krügera, przodka Piotra Krügera.

Arthur Krüger urodził się 18 listopada 1893 roku w Bromberg, czyli w dzisiejszej Bydgoszczy. Był synem Niemca z okolic Tucholi, wywodzącego się ze środowiska kosznajderskiego, oraz Niemki z Dolnego Śląska, z okolic Münsterberga, dzisiejszych Ziębic. Z zawodu był ślusarzem, podobnie jak jego ojciec. Od 1909 roku pracował na kolei pruskiej. Prawdopodobnie około 1910 roku wyjechał do Gdańska, gdzie najpewniej mieszkał u kuzynostwa od strony ojca.

W październiku 1913 roku wstąpił jako jednoroczny ochotnik do 1. Leib-Husaren-Regiment Nr. 1. Z przekazu rodzinnego wynika, że liczył na przedłużenie służby i karierę zawodowego podoficera. Według dotychczasowych ustaleń przeszedł cały szlak bojowy Leib-Husaren-Brigade: Francję, Prusy Wschodnie, Kongresówkę, Galicję i Estonię.

W listopadzie 1914 roku został ciężko ranny podczas pierwszej bitwy pod Ypres. Rodzinna pamięć łączy to z ciężkim urazem szczęki, ponieważ do końca życia nosił protezę dolnej szczęki. Za odniesione rany miał otrzymać także srebrną odznakę za rany. W 1916 roku został odznaczony Żelaznym Krzyżem II klasy. W pewnym momencie awansował również do stopnia Gefreitera.

Z rodzinnych przekazów wynika także, że nigdy do końca nie pogodził się z klęską Niemiec w I wojnie światowej i działał później w środowiskach kombatanckich, określanych jako Kriegsvereine.

Po powrocie z wojny został zwolniony ze służby i do 1922 roku mieszkał jeszcze w Gdańsku, utrzymując się z różnych prac. Po zmianie obywatelstwa wrócił do rodzinnego miasta, gdzie rozpoczął pracę na PKP jako maszynista. Dopiero wtedy zaczął uczyć się języka polskiego, którym według rodzinnych wspomnień do końca życia posługiwał się słabo.

We wrześniu 1939 roku miał paść ofiarą wydarzeń określanych w przekazie rodzinnym jako Blutsonntag. Według tej relacji został dotkliwie pobity przez polską straż obywatelską i miał następnie zostać rozstrzelany, jednak ostatecznie ocalał. W latach 1941–1944 pełnił funkcję dyspozytora ruchu na Parowozowni Głównej w Bydgoszczy. Po 1945 roku był represjonowany za przyjęcie II grupy i spędził rok w areszcie UB.

Zmarł w Bydgoszczy w 1975 roku.

Załączona fotografia przedstawia go najprawdopodobniej z bratem, około 1919 roku.

Źródła: wspomnienia rodzinne, zachowane dokumenty, cyfrowe Verlustlisten. Badania nad jego biografią nadal trwają.

──────────

🇬🇧 [ARTHUR KRÜGER, 1. LEIB-HUSAREN-REGIMENT NR. 1]

Based on family recollections, surviving documents and digital Verlustlisten, the following outline of the life of Arthur Krüger, an ancestor of Piotr Krüger, can presently be reconstructed.

Arthur Krüger was born on 18 November 1893 in Bromberg, today Bydgoszcz. He was the son of a German from the Tuchola area, connected with the Kosznajder community, and a German woman from Lower Silesia, from the area of Münsterberg, today Ziębice. He worked as a locksmith, just like his father. From 1909 onward he was employed on the Prussian railways. Around 1910 he probably moved to Danzig, where he most likely lived with relatives from his father’s side.

In October 1913 he joined 1. Leib-Husaren-Regiment Nr. 1 as a one year volunteer. According to family tradition, he hoped to extend his service and pursue a career as a professional non commissioned officer. According to the present findings, he followed the full wartime route of the Leib-Husaren-Brigade: France, East Prussia, Congress Poland, Galicia and Estonia.

In November 1914 he was seriously wounded during the First Battle of Ypres. Family memory connects this with a severe jaw injury, as he wore a lower jaw prosthesis for the rest of his life. For his wounds he is also said to have received the Silver Wound Badge. In 1916 he was awarded the Iron Cross 2nd Class. At some point he was also promoted to the rank of Gefreiter.

Family recollections further suggest that he never fully accepted Germany’s defeat in the First World War and later remained active in veteran circles described as Kriegsvereine.

After returning from the war he was discharged from military service and lived in Danzig until 1922, supporting himself through various jobs. After the change of citizenship he returned to his native city and began working for the Polish State Railways as a locomotive driver. Only then did he start learning Polish, which according to family memory he never mastered well.

In September 1939 he is said to have fallen victim to the events remembered in family tradition as Blutsonntag. According to this account, he was severely beaten by the Polish civic guard and was to be shot. Between 1941 and 1944 he served as a traffic dispatcher at the Main Locomotive Depot in Bydgoszcz. After 1945 he was persecuted for accepting the second Volksliste group and spent one year in the custody of the communist security service.

He died in Bydgoszcz in 1975.

The attached photograph most likely shows him with his brother, around 1919.

Sources: family recollections, surviving documents, digital Verlustlisten. Research into his biography is still ongoing.

──────────

🇩🇪 [ARTHUR KRÜGER, 1. LEIB-HUSAREN-REGIMENT NR. 1]

Auf Grundlage von Familienüberlieferungen, erhaltener Dokumente und digitaler Verlustlisten lässt sich derzeit folgende Lebensskizze von Arthur Krüger, einem Vorfahren von Piotr Krüger, rekonstruieren.

Arthur Krüger wurde am 18. November 1893 in Bromberg, dem heutigen Bydgoszcz, geboren. Er war der Sohn eines Deutschen aus der Gegend von Tuchel, der dem koschneidischen Milieu entstammte, und einer Deutschen aus Niederschlesien aus der Gegend von Münsterberg, heute Ziębice. Von Beruf war er Schlosser, ebenso wie sein Vater. Seit 1909 arbeitete er bei der preußischen Eisenbahn. Um 1910 zog er vermutlich nach Danzig, wo er wahrscheinlich bei Verwandten väterlicherseits wohnte.

Im Oktober 1913 trat er als Einjährig-Freiwilliger in das 1. Leib-Husaren-Regiment Nr. 1 ein. Nach der Familienüberlieferung hoffte er auf eine Verlängerung seiner Dienstzeit und auf eine Laufbahn als Berufsunteroffizier. Nach dem bisherigen Stand der Erkenntnisse durchlief er den gesamten Kriegsweg der Leib-Husaren-Brigade: Frankreich, Ostpreußen, Kongresspolen, Galizien und Estland.

Im November 1914 wurde er während der ersten Schlacht bei Ypern schwer verwundet. Die Familienüberlieferung bringt dies mit einer schweren Kieferverletzung in Verbindung, da er bis an sein Lebensende eine Prothese des Unterkiefers trug. Für seine Verwundung soll er außerdem das silberne Verwundetenabzeichen erhalten haben. Im Jahr 1916 wurde er mit dem Eisernen Kreuz II. Klasse ausgezeichnet. Zu einem späteren Zeitpunkt wurde er auch zum Gefreiten befördert.

Aus der Familienüberlieferung geht ferner hervor, dass er sich mit der Niederlage Deutschlands im Ersten Weltkrieg nie ganz abfand und später in veteranischen Kreisen, den sogenannten Kriegsvereinen, aktiv war.

Nach seiner Rückkehr aus dem Krieg wurde er aus dem Militärdienst entlassen und lebte bis 1922 noch in Danzig, wo er sich mit verschiedenen Arbeiten über Wasser hielt. Nach dem Wechsel der Staatsangehörigkeit kehrte er in seine Heimatstadt zurück und begann bei der polnischen Staatsbahn als Lokomotivführer zu arbeiten. Erst dann begann er Polnisch zu lernen, das er nach der Familienüberlieferung bis an sein Lebensende nur unvollkommen beherrschte.

Im September 1939 soll er nach familiärer Überlieferung ein Opfer der Ereignisse geworden sein, die in der Familie als Blutsonntag erinnert wurden. Demnach wurde er von einer polnischen Bürgerwehr schwer misshandelt und sollte erschossen werden. In den Jahren 1941 bis 1944 war er als Fahrdienstdisponent in der Hauptlokomotivstation in Bromberg tätig. Nach 1945 wurde er wegen der Annahme der zweiten Volkslistengruppe repressiv verfolgt und verbrachte ein Jahr in Haft des UB.

Er starb 1975 in Bydgoszcz.

Das beigefügte Foto zeigt ihn höchstwahrscheinlich zusammen mit seinem Bruder, um 1919.

Quellen: Familienüberlieferungen, erhaltene Dokumente, digitale Verlustlisten.

23/02/2026

23/02/2026

🇬🇧 [TODAY, RARE 2ND LEIB HUSSARS ITEMS AND A FAMILY STORY FROM THE GREAT GRANDCHILD. FRITZ BARSKE 1892–1972]

Today we present a set of rare items and a family story shared directly by the great grandchild of Hussar Fritz Barske.

Two family objects survived
A large Reservistenbild and a black attila with Bauchbinde. On the Reservistenbild inscription we read “Husar Barske”, “4. Esc.” and “2. Leib Hus. Regt. Königin Victoria von Preussen Nr. 2”. Inside the attila, the year 1913 is visible together with a clothing depot stamp and a row of numbers above it. The owner explains that the stamp refers to the Bekleidungskammer district for Westpreussen, pointing to the Bekleidungsamt, and that the numbers above are size indications. The owner also points out that Bekleidungskammer codes differ between regiments and shows an example from Husaren Regiment No. 4 (Ohlau) as a comparison.

Who Fritz Barske was, according to family knowledge
Fritz Barske was born in 1892. He came from East Prussia, near Tilsit, like the whole maternal family line. His brothers also served in cavalry, but in Dragoner Regiment “Prinz Albrecht” (Litauisches) Nr. 1. The owner does not know why Fritz ended up in Danzig.

1914 and the First World War
According to the family, Fritz rode to war with the 2nd Leib Hussars already in August 1914, about four weeks before his planned discharge in September. Family memory places him in Galicia and later at the battle for Riga. He survived the First World War and returned from the war without wounds.

After 1945
After the expulsion in 1945, he lived in Mecklenburg Vorpommern near Schönberg until his death in 1972.

A small human detail
In the tavern, after drinking beer, he reportedly liked to sing a line about the black hussars riding through the gate “with ringing music”.

Sources
Family correspondence with the owner and photos of the Reservistenbild and the attila.

• • •

🇵🇱 🇵🇱 [DZIŚ, RZADKIE PAMIĄTKI 2. LEIB HUSAREN I HISTORIA PROSTO OD PRAWNUKA. FRITZ BARSKE 1892–1972]

Dziś przedstawiamy rzadkie przedmioty oraz historię rodzinną przekazaną bezpośrednio przez prawnuka huzara Fritza Barske.

Ocalały dwie rodzinne pamiątki
Duże Reservistenbild oraz czarna attila z pasem brzusznym (Bauchbinde). Z podpisu na Reservistenbild wynika: “Husar Barske”, “4. szwadron” (4. Esc.) oraz “2. Pułk Przybocznych Huzarów Królowej Wiktorii” (2. Leib Husaren Regiment „Königin Victoria von Preussen” Nr. 2).

Wewnątrz attili widać rok 1913, stempel magazynu umundurowania oraz rząd liczb nad nim. Właściciel wyjaśnia, że stempel odnosi się do okręgu magazynowego umundurowania dla Prus Zachodnich i wskazuje na urząd zaopatrzenia w umundurowanie (Bekleidungsamt), a liczby u góry są oznaczeniami rozmiaru. Zwraca też uwagę, że takie kody różnią się między jednostkami i pokazuje porównawczo przykład z 4. pułku huzarów z Oleśnicy (Ohlau).

Kim był Fritz Barske według przekazu rodzinnego
Fritz Barske był rocznik 1892. Pochodził z Prus Wschodnich, z okolic Tylży, podobnie jak cała linia rodziny od strony matki. Jego bracia również służyli w kawalerii, ale w 1. Litewskim Pułku Dragonów “księcia Albrechta” (Dragoner Regiment „Prinz Albrecht” Litauisches Nr. 1). Właściciel wprost zaznacza, że nie wie, dlaczego Fritz znalazł się w Gdańsku.

1914 i I wojna światowa
Według przekazu rodzinnego Fritz wyruszył na wojnę z 2. Pułkiem Przybocznych Huzarów już w sierpniu 1914, około cztery tygodnie przed planowanym zwolnieniem ze służby we wrześniu. Rodzina łączy jego szlak bojowy z Galicją oraz z walkami pod Rygą. Przeżył I wojnę światową i wrócił bez ran.

Po 1945
Po wysiedleniu w 1945 mieszkał w Meklemburgii Pomorzu Przednim, w okolicach Schönbergu, aż do śmierci w 1972.

Mały, ludzki detal
W rodzinnej pamięci zachował się też drobiazg z codzienności: w gospodzie, po piwie, miał śpiewać wers o czarnych huzarach jadących przez bramę przy dźwiękach muzyki.

Źródła
Korespondencja rodzinna z właścicielem oraz fotografie Reservistenbild i attili.
• • •

🇩🇪 [HEUTE, SELTENE STÜCKE DER 2. LEIB HUSAREN UND EINE FAMILIENGESCHICHTE DIREKT VOM URENKEL. FRITZ BARSKE 1892–1972]

Heute zeigen wir seltene Stücke und eine Familiengeschichte, direkt vom Urenkel des Husaren Fritz Barske.

Zwei Familienobjekte sind erhalten geblieben
Ein großes Reservistenbild und eine schwarze Attila mit Bauchbinde. Auf der Beschriftung des Reservistenbildes stehen “Husar Barske”, “4. Esc.” sowie “2. Leib Hus. Regt. Königin Victoria von Preussen Nr. 2”. Im Inneren der Attila sind das Jahr 1913, ein Bekleidungsstempel und eine Zahlenreihe darüber sichtbar. Der Besitzer erklärt, dass der Stempel auf den Bekleidungskammer Bezirk für Westpreussen verweist und damit auf das Bekleidungsamt, und dass die Zahlen oben Größenangaben sind. Er weist außerdem darauf hin, dass sich Bekleidungskammer Codes zwischen Regimentern unterscheiden und nennt dazu als Vergleich ein Beispiel vom Husaren Regiment Nr. 4 aus Ohlau.

Wer Fritz Barske war, nach Familienwissen
Fritz Barske war Jahrgang 1892. Er stammte wie die ganze mütterliche Familie aus Ostpreußen, aus der Nähe von Tilsit. Seine Brüder dienten ebenfalls bei der Kavallerie, jedoch beim Dragoner Regiment Prinz Albrecht Litauisches Nr. 1. Der Besitzer sagt ausdrücklich, dass ihm nicht bekannt ist, warum Fritz in Danzig war.

1914 und der Erste Weltkrieg
Nach Familienangaben ritt Fritz mit den 2. Leib Husaren bereits im August 1914 in den Krieg, etwa vier Wochen vor seiner geplanten Entlassung im September. Die Familie verbindet seine Kriegszeit mit Galizien und der Schlacht um Riga. Er überlebte den Ersten Weltkrieg und kehrte unverwundet zurück.

Nach 1945
Nach der Vertreibung 1945 lebte er in Mecklenburg Vorpommern bei Schönberg bis zu seinem Tod 1972.

Ein kleines menschliches Detail
In der Gaststätte soll er nach Bier gern eine Zeile über die schwarzen Husaren gesungen haben, die mit klingendem Spiel durch das Tor reiten.

Quellen
Familienkorrespondenz mit dem Besitzer sowie Fotos des Reservistenbildes und der Attila.