12/06/2026
W dniach 12-14 czerwca obchodzimy Europejskie Dni Archeologii, organizowane w Polsce przez Narodowy Instytut Dziedzictwa. To międzynarodowa inicjatywa popularyzująca wiedzę o dziedzictwie archeologicznym oraz współczesnych badaniach nad przeszłością. 🥰
Z tej okazji, zamiast prezentować kolejne spektakularne odkrycie z naszego regionu, chcielibyśmy zwrócić uwagę na zabytki często niedoceniane przez zwiedzających - ceramikę archeologiczną. 🏺
Choć fragmenty dawnych naczyń mogą wydawać się niepozorne, dla archeologów stanowią niezwykle cenne źródło informacji. Zmiany form, zdobień czy technologii wykonania na przestrzeni wieków sprawiają, że wyroby ceramiczne należą do najważniejszych źródeł służących do datowania stanowisk archeologicznych, faz zasiedlenia oraz obiektów. 🙂
Prezentowane naczynia są wyjątkowe nie tylko dlatego, że zachowały się w stosunkowo dobrym stanie. Ich szczególną wartość podkreśla również fakt, że pochodzą z epoki Kopernika, będąc namacalnym śladem codziennego życia mieszkańców Fromborka oraz czasów wielkiego astronoma.
Dziś prezentujemy garnki gliniane o barwie ciemnoszarej z wylewami o krawędzi zaokrąglonej na zewnątrz, z wyrębem dla pokrywki. Posiadają łagodnie wydęte brzuśce, a największa wydętość brzuśca znajduje się mniej więcej w połowie jego wysokości lub powyżej. Naczynia mają widoczne zdobienia w postaci dookolnych rowków. Wśród prezentowanych obiektów znajdują się zarówno egzemplarze zachowane w całości, jak i częściowo rekonstruowane, na których widoczne są ślady użytkowania oraz pęknięcia.
Fragmenty naczyń ceramicznych oraz te zachowane w całości to najliczniejsza grupa zabytków archeologicznych związanych bezpośrednio z Fromborkiem. Są świadkami zmian i przekształceń stylu życia, jakie zachodziły w mieście na przestrzeni wieków. Dostarczają nam nie tylko informacji o sposobie przygotowywania pożywienia, ale i poczuciu estetyki dawnych mieszkańców naszego miasta oraz stopniu ich zamożności. Najstarsze fragmenty naczyń ceramicznych pojawiające się w kontekście archeologii Fromborka są datowane na koniec XIII w. Należy je łączyć bezpośrednio z działalnością osadniczą biskupa Henryka Fleminga i wzniesieniem na surowym korzeniu gródka oraz katedry w 1284 r. Znaleziska z tego okresu to najczęściej naczynia ceramiczne potocznie nazywane siwakami, czyli baniaste garnki o stalowoszarym kolorze powstałym na skutek odpowiedniego wypalenia w piecu garncarskim.
Wśród fromborskiej ceramiki archeologicznej szczególne miejsce zajmuje ta pochodząca ze Wzgórza Katedralnego ze względu na elitarny charakter tego miejsca. W porównaniu ze znaleziskami pochodzącymi z okolic rynku lub dołu miasta jest ona o wiele lepszej jakości i bogaciej zdobiona. Mimo to pośród ceramiki znajdywanej na Wzgórzu Katedralnym duży procent stanowi wspominana ceramika kuchenna (wykorzystywana głównie do gotowania). Trafiają się także znaleziska fragmentów trójnóżków (rodzaj średniowiecznych patelni) oraz glinianych pokrywek. Fakt ten świadczy o tym, że Wzgórze pełniło nie tylko funkcję miejsca związanego z kultem i sacrum, ale że toczyło się tutaj także zwykłe codzienne życie.
