Jakie są godziny otwarcia?

Wtorek 09:00 - 15:00 Środa 09:00 - 15:00 Czwartek 09:00 - 15:00 Piątek 09:00 - 15:00 Sobota 09:00 - 15:00 Niedziela 09:00 - 15:00

Muzeum byłego niemieckiego Obozu Zagłady Kulmhof w Chełmnie nad Nerem, Chełmno 59 A, Dąbie gmina (2026)

01/07/2026

Lipiec 1944 r.
==========
July, 1944

W lipcu 1944 r. w sześciu transportach (3, 5, 7, 10, 12 i 14 lipca) przewieziono koleją z getta w Łodzi (niem. Litzmannstadt) 4.200 Żydów. Po 14 lipca do Chełmna (niem. Kulmhof) nie kierowano już żadnych dużych transportów, a jedynie sporadycznie przywożono ofiary ciężarówkami. Pozostałych w getcie Żydów wywieziono w dniach 9–29 sierpnia do obozu zagłady Auschwitz-Birkenau.

Wśród wywiezionych w ostatnim transporcie był Abram Moszek Cykiert, ur. 13 stycznia 1899 r. w Łodzi syn Mordki i Trany, z zawodu kamasznik. Przed wojną mieszkał w Łodzu przy ul. Franciszkańskiej 60/8, po wysiedleniu do getta przy Baluter Ring 6/30.

Łódź Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi Centrum Dialogu Łódź Centrum Badań Żydowskich / Center for Jewish Studies Muzeum Getta Warszawskiego / Warsaw Ghetto Museum Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN Centrum Badań nad Zagładą Żydów / Polish Center for Holocaust Research Żydowski Instytut Historyczny / Jewish Historical Institute

===========================================

In July 1944, 4,200 Jews were transported by rail from the Ghetto in Łódź (German: Litzmannstadt) in six transports (July 3, 5, 7, 10, 12 and 14). After July 14 no large transports were directed to Chełmno (German: Kulmhof), the victims were only occasionally transported by trucks. This decision was influenced by the situation on the Eastern Front (the Red Army was approaching the Vistula river line). The Jews who remained in the ghetto were transported on August 9–29 to the Auschwitz-Birkenau camp.

Among those deported in the last transport was Abram Moszek Cykiert, born on January 13, 1899, in Łódź, the son of Mordka and Trana, a shoemaker by profession. Before the war, he lived in Łódź at 60/8 Franciszkańska Street, and after being deported to the ghetto at 6/30 Baluter Ring.

27/06/2026

[English below]

Miło nam poinformować, że w najnowszym numerze czasopisma „Miasteczko Poznań” wydawanego przez Stowarzyszenie Miasteczko Poznań ukazał się artykuł naszej koleżanki Magdaleny Babik pt. „Harry Daniels. Powroty”.

Autorka przybliża kulisy powstawania wystawy czasowej „Harry Daniels. Powroty”, prezentuje wyniki badań nad życiem i dorobkiem artysty pochodzącym z Koła oraz pokazuje, jak jego dzieła stały się nośnikiem pamięci o rodzinie i społeczności niemal całkowicie zgładzonej podczas II wojny światowej.

Zachęcamy do lektury artykułu i całego numeru „Miasteczka Poznań”.

Miasteczko Poznań Żydowski Instytut Historyczny / Jewish Historical Institute Centrum Badań nad Zagładą Żydów / Polish Center for Holocaust Research Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN Muzeum Getta Warszawskiego / Warsaw Ghetto Museum Miasto Koło

================================================

We are pleased to announce that the latest issue of the magazine "Miasteczko Poznań," published by the Miasteczko Poznań Association, features an article by our colleague Magdalena Babik entitled "Harry Daniels. Returns."

The author provides a behind-the-scenes look at the creation of the temporary exhibition "Harry Daniels. Returns," presents the results of research on the life and work of the artist from the Association, and demonstrates how his works became a vehicle for the memory of a family and community almost completely wiped out during World War II.

We encourage you to read the article and the entire issue of "Miasteczko Poznań."

26/06/2026

UWAGA!
========
WARNING!

Szanowni Państwo,

z uwagi na prognozowane bardzo wysokie temperatury w dniach 27 i 28 czerwca (sobota i niedziela) Muzeum w Chełmnie będzie zamknięte dla zwiedzających.

Z uwagi na brak klimatyzacji w budynkach Muzeum trudno nam zapewnić przy tak ekstremalnych warunkach cyrkulację powietrza pozwalającą na komfortowe zwiedzanie.

Miejsce Pamięci w Lesie Rzuchowskim jest dostępne dla zwiedzających.

Dziękujemy za zrozumienie.

==========================================

Dear Visitors,

Due to the forecast of very high temperatures on June 27 and 28 (Saturday and Sunday), the Museum in Chełmno will be closed to visitors.

As the Museum buildings lack air conditioning, it is difficult to ensure sufficient air circulation for a comfortable visit under such extreme conditions.

The Memorial Site in the Rzuchowski Forest remains open to visitors.

Thank you for your understanding.

26/06/2026

Czerwiec 1944 r.
============
June, 1944

Na początku 1944 r. namiestnik Rzeszy w Kraju Warty Arthur Greiser podjął decyzję o likwidacji getta w Łodzi. Eksterminacji uwięzionych w nim ponad 70 tys. Żydów ponownie dokonać miało SS-Sonderkommando Hansa Bothmanna.

W czerwcu 1944 r. po trzech miesiącach od ponownego przybycia oddziału do Chełmna (niem. Kulmhof) skierowano do obozu cztery transporty ofiar (23, 26, 28, 30 czerwca), liczące łącznie 2.977 osób.

Wśród wywiezionych 26 czerwca znalazła się Czarna Milewska, córka Pinkusa i Perli, ur. 14 stycznia 1913 r. w Konstantynowie, z zawodu cerowaczka. Przed wojną mieszkała przy ul. Ogrodowej 20 w Łodzi, po przesiedleniu do getta przy Franzstrasse 33/12 (ul. Franciszkańska). Dwóch czteroletnich synków Czarnej, Pinkus Szulim i Lejzor zostało zamordowanych podczas Wielkiej Szpery we wrześniu 1942 r.

Łódź Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi Centrum Badań Żydowskich / Center for Jewish Studies Centrum Dialogu Łódź Muzeum Dzieci Polskich - ofiar totalitaryzmu. Żydowski Instytut Historyczny / Jewish Historical Institute Muzeum Getta Warszawskiego / Warsaw Ghetto Museum Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN Centrum Badań nad Zagładą Żydów / Polish Center for Holocaust Research
===========================================

At the beginning of 1944, Arthur Greiser, the Reichsstatthalter in Wartheland, decided to liquidate the ghetto in Łódź. The extermination of over 70,000 Jews imprisoned there were to be made again by Hans Bothmann's SS-Sonderkommando.

In June 1944, three months after the unit had returned to Chełmno (German: Kulmhof), four transports of the victims (23, 26, 28, 30 June), totaling 2,977 people were sent to the camp.

Among those deported on June 26th was Czarna Milewska, daughter of Pinkus and Perla, born January 14, 1913, in Konstantynów, a darner. Before the war, she lived at 20 Ogrodowa Street in Łódź, and after being relocated to the ghetto at 33/12 Franzstrasse (Franciszkańska Street). Czarna's two four-year-old sons, Pinkus Szulim and Lejzor, were murdered during the Wielka Szpera in September 1942.

25/06/2026

Upamiętnienie dzieci z Lidic i Ležáków
==================================
Commemoration of children from Lidice and Ležaky

24 czerwca w Muzeum gościli przedstawicieli kraju pardubickiego z Republiki Czeskiej, którzy upamiętnili dzieci ze wsi Lidice i Ležáky zamordowane w obozie zagłady w Chełmnie (niem. Kulmhof) w lipcu 1942 r.

27 maja 1942 r. w odwecie za zamach na Protektora Czech i Moraw SS-Obergruppenführera Reinharda Heydricha, przeprowadzony przez czechosłowackie podziemie, wsie te zostały spacyfikowane. 10 czerwca wszystkich mężczyzn z Lidic rozstrzelano, a kobiety wysłano do niemieckich obozów koncentracyjnych. 24 czerwca podobny los spotkał mieszkańców Ležáków. W obu przypadkach represje objęły także dzieci. Część z nich przewieziono do Łodzi do obozu przejściowego dla wysiedlanych Polaków przy ul. Leszno.

„Ludzie, którzy pracowali w pobliżu okien tej sali, mówili nam, że były tam gdzie dzieci czeskie, które płakały. Obsługi polskiej do tych dzieci nie dopuszczano. Przy dzieciach tych były Niemki. Dzieci zostały wywiezione w nocy w niewiadomym kierunku, dzieci czeskie były w obozie kilkanaście dni, nikt z obsługi pielęgniarskiej nie miał do nich dostępu i dzieci te nie były leczone, nam nie pozwalano ich leczyć”.

Następnie kilkanaścioro dzieci trafiło do nazistowskiego Okręgowego Domu Dziecka w Puszczykówku (niem. Gaukinderheim Puschkau). Pozostałe 92 na przełomie czerwca i lipca 1942 r. wywieziono do obozu zagłady w Chełmnie.

Uczestnicy upamiętnienia zwiedzili z przewodnikiem teren poobozowy w Chełmnie i Lesie Rzuchowskim, a następnie, wraz z pracownikami Muzeum, oddali cześć dzieciom z Lidic i Ležáków przy symbolicznej mogile, w pobliżu której znajduje się dziś pomnik-kamień poświęcony najmłodszym ofiarom obozu. Tam złożono kwiaty i zapalono znicze.

Wizyta grupy czeskiej odbyła się w ramach projektu „Oheň (bez)naděje”/„Ogień (bez)nadziei”, którego organizatorem jest František Bobek, przewodniczący pardubickiego oddziału Czechosłowackiego Związku Legionistów, organizacji zrzeszającej weteranów II wojny światowej oraz uczestników powojennych misji wojskowych.

Embassy of the Czech Republic in Poland / Ambasada Rep. Czeskiej w Polsce Město Pardubice Památník Lidice Památník Ležáky Československá obec legionářská Muzeum Dzieci Polskich - ofiar totalitaryzmu. Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi Instytut Pileckiego Instytut Pamięci Narodowej Instytut Strat Wojennych im. Jana Karskiego
===========================================

On June 24, the Museum hosted representatives from the Pardubice Region of the Czech Republic, who commemorated the children from the villages of Lidice and Ležáky murdered in the Chełmno extermination camp (German: Kulmhof) in July 1942.

On May 27, 1942, in retaliation for the assassination of SS-Obergruppenführer Reinhard Heydrich, Protector of Bohemia and Moravia, carried out by the Czechoslovak underground, these villages were pacified. On June 10, all the men from Lidice were shot, and the women were sent to German concentration camps. On June 24, the residents of Ležáky suffered a similar fate. In both cases, the repression also affected the children. Some of them were transported to Łódź, to a transit camp for displaced Poles on Leszno Street.

"People who worked near the windows of this room told us that they were where the Czech children were, crying. Polish staff were not allowed to see these children. German women were with them. The children were taken away at night to an unknown destination. The Czech children were in the camp for several days, no nurses had access to them, and they were not treated; we were not allowed to treat them."

A dozen or so children were then sent to the N**i District Children's Home in Puszczykówko (German: Gaukinderheim Puschkau). The remaining 92 were deported to the Chełmno extermination camp at the turn of June and July 1942.

Participants in the commemoration took a guided tour of the former camp grounds in Chełmno and the Rzuchowski Forest. Then, together with Museum staff, they paid tribute to the children from Lidice and Ležáki at a symbolic grave, near which stands a monument-stone dedicated to the youngest victims of the camp. Flowers were laid there and candles were lit.

The Czech group's visit took place as part of the "Oheň (bez)naděje"/"Fire of (bez)naděje" project, organized by František Bobek, president of the Pardubice branch of the Czechoslovak Legionnaires' Union, an organization of World War II veterans and participants in post-war military missions.

24/06/2026

Zakończenie prac na II Kwaterze Miejsca Pamięci w Lesie Rzuchowskim
===========================================
Ending of Work on Plot II of the Memorial in the Rzuchowski Forest

W ubiegłym tygodniu zakończono prace na terenie Miejsca Pamięci w Lesie Rzuchowskim w ramach zadania inwestycyjnego „Renowacja cmentarza ofiar obozu zagłady Kulmhof w Lesie Rzuchowskim Etap VI” w programie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego „Cmentarze i groby wojenne w kraju”. W ramach zadania wykonano obmurowanie znajdującej się na terenie Kwatery masowej mogiły ofiar obozu odkrytej podczas prac archeologicznych prowadzonych w l. 80. Prace prowadzone były pod nadzorem Komisji Rabinicznej do Spraw Cmentarzy.

Całkowita wartość zadania wyniosła 150 tys. zł, z czego 42 tys. dofinansowania pochodziło ze środków Samorządu Województwa Wielkopolskiego, 108 tys. ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z programu „Groby i Cmentarze Wojenne w Kraju”.

Jest to najstarsza chronologicznie mogiła. Do jej kopania skierowano najpierw 30 żydowskich mężczyzn z Koła, a następnie grabarzy wybieranych z kolejnych transportów. To przy niej pracowali uciekinierzy z obozu – Abram Rój, Szlama Winer i Michał Podchlebnik, zmuszeni do pochowania najbliższych. Od grudnia 1941 r. grzebano w niej ciała pierwszych ofiar, Żydów z terenów dawnych powiatów kolskiego i tureckiego oraz z łódzkiego getta. Podobny los spotkał ok. 4.3 tys. Romów i Sinti z pogranicza austriacko-węgierskiego przywiezionych z obozu cygańskiego (Zigeunerlager) utworzonego w granicach getta w Łodzi. Do początku lutego 1942 r. w mogile pogrzebano ok. 25 tys. ofiar. W połowie długości przecina ją betonowa alejka wybudowana w l. 60. Podczas badań archeologicznych w l. 80. stwierdzono w głębszych warstwach ziemi obecność wapna gaszonego, stosowanego w celu przyspieszenia rozkładu ciał.

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN Muzeum Getta Warszawskiego / Warsaw Ghetto Museum Centrum Badań Żydowskich / Center for Jewish Studies Centrum Badań nad Zagładą Żydów / Polish Center for Holocaust Research Archiwum Ringelbluma - tom, za tomem Archeologia Aktion 1005
===========================================

Last week, work was completed at the Memorial Site in the Rzuchowski Forest as part of the investment project "Renovation of the Kulmhof Extermination Camp Victims Cemetery in the Rzuchowski Forest, Stage VI" under the Minister of Culture and National Heritage's "War Cemeteries and Graves in the Country" program. As part of the project, the construction of a brick wall around the mass grave of camp victims located within the Memorial, discovered during archaeological work conducted in the 1980s. The work was carried out under the supervision of the Rabbinical Commission for Cemeteries.

The total value of the project was PLN 150,000, of which PLN 42,000 was funded by the Wielkopolska Voivodeship Government and PLN 108,000 from the Minister of Culture and National Heritage's funds under the "War Graves and Cemeteries in the Country" program.

This is the oldest grave chronologically. Thirty Jewish men from Koło were initially assigned to dig it, followed by gravediggers selected from successive transports. It was here that camp escapees Abram Rój, Szlama Winer, and Michał Podchlebnik worked, forced to bury their loved ones. From December 1941, the bodies of the first victims, Jews from the former Koło and Turek counties and from the Łódź ghetto, were buried. A similar fate befell approximately 4,300 Roma and Sinti from the Austrian-Hungarian border, brought from the Gypsy camp (Zigeunerlager) established within the Łódź ghetto. By early February 1942, approximately 25,000 victims had been buried in the grave. A concrete path, built in the 1960s, bisects the grave halfway along it. Archaeological excavations in the 1980s revealed the presence of slaked lime, used to accelerate the decomposition of bodies, in the deeper layers of the earth.

23/06/2026

Gerszon Lewek Ostrowicz, tata Moszka, Fajgi i Chaima
[English below]

Gerszon Lewek Ostrowicz ur. 13 października 1890 r. w Wiślicy (pow. pińczowski), z zawodu kupiec. Ojciec Moszka (ur. 1916), Fajgi (ur. 1923) i Chaima (ur. 1929). Przed wojną mieszkali z żona Chaną (ur. 1889) przy ul. Jana Kilińskiego 40 w Łodzi.

Po przesiedleniu do getta rodzina zamieszkała przy Hohensteinerstrasse 12/3 (ul. Zgierska). Ostrowiczowie zostali wywiezieni do obozu zagłady w Chełmnie (niem. Kulmhof) podczas tzw. Wielkiej Szpery we wrześniu 1942 r.

Łódź Centrum Dialogu Łódź Miasto i Gmina Wiślica Powiat Pińczowski Centrum Badań Żydowskich / Center for Jewish Studies Muzeum Getta Warszawskiego / Warsaw Ghetto Museum Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN Żydowski Instytut Historyczny / Jewish Historical Institute

===========================================

Gerszon Lewek Ostrowicz was born on October 13, 1890, in Wiślica (Pińczów County), a merchant. He was the father of Moszek (born 1916), Fajga (born 1923), and Chaim (born 1929).

Before the war, he lived with his wife Chana (born 1889) at 40 Jana Kilińskiego Street in Łódź. After being relocated to the ghetto, the family moved to Hohensteinerstrasse 12/3 (Zgierska Street). The Ostrowicz family was deported to the Chełmno extermination camp (Kulmhof) during the so-called Wielka Szpera in September 1942.

15/06/2026

Spotkanie z archeologiem Krzysztofem Gorczycą
================================
Meeting with archaeologist Krzysztof Gorczyca

W dniu 12 czerwca w sali widowiskowej Miejsko-Gminnego Ośrodka Kultury w Dąbiu odbyło się spotkanie z Krzysztofem Gorczycą – zasłużonym archeologiem, muzealnikiem, historykiem regionalistą i autorem wielu publikacji.

Zebranych przywitał Bartłomiej Grzanka, kierownik Muzeum w Chełmnie. Podczas otwartego wykładu uczestnicy mieli okazję zapoznać się z wynikami i metodami badań archeologicznych prowadzonych na terenach poobozowych w Chełmnie i Lesie Rzuchowskim, a także usłyszeć o specyfice pracy archeologa w miejscu pamięci-cmentarzysku.

Spotkanie zgromadziło mieszkańców Dąbia i okolic, członków Towarzystwa Przyjaciół Miasta Dąbie i słuchaczy dąbskiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku. Było ono także okazją do zadawania pytań prelegentowi i refleksji na temat historii naszego regionu.

Serdecznie dziękujemy Krzysztofowi Gorczycy za podzielenie się swoją wiedzą i wieloletnim doświadczeniem badawczym. Dziękujemy również wszystkim uczestnikom za obecność.

Wydarzenie w ramach Europejskich Dni Archeologii zostało zorganizowane przez Muzeum byłego niemieckiego Obozu Zagłady Kulmhof w Chełmnie nad Nerem we współpracy z Miejsko-Gminnym Ośrodkiem Kultury i Biblioteki Publicznej w Dąbiu reprezentowanym przez dyrektora Huberta Ziętkiewicza. Wydarzenie Honorowym Patronatem objął burmistrz miasta Dąbie, Tomasz Ludwicki.

Koordynatorem Europejskich Dni Archeologii w Polsce jest Narodowy Instytut Dziedzictwa.

Dziękujemy za wspólnie spędzony czas i zapraszamy na kolejne wydarzenia organizowane przez Muzeum w Chełmnie.

Gmina Dąbie Krzysztof Jan Gorczyca Narodowy Instytut Dziedzictwa Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury i Biblioteka Publiczna w Dąbiu Muzeum Okręgowe w Koninie Archeologia Aktion 1005 Tomasz Ludwicki - burmistrz Miasta Dąbie

===========================================

On June 12th, a meeting with Krzysztof Gorczyca – a distinguished archaeologist, museum professional, regional historian, and author of numerous publications – took place in the auditorium of the Municipal-Community Cultural Center in Dąbie.

Bartłomiej Grzanka, head of the Chełmno Museum, welcomed the audience. During the open lecture, participants had the opportunity to learn about the results and methods of archaeological research conducted on the former camp grounds in Chełmno and the Rzuchowski Forest, as well as to hear about the specifics of archaeological work at a memorial site/cemetery.

The meeting brought together residents of Dąbie and the surrounding area, members of the Society of Friends of the City of Dąbie, and students of the University of the Third Age in Dąbie. It also provided an opportunity to ask questions of the speaker and reflect on the history of our region.

We sincerely thank Krzysztof Gorczyca for sharing his knowledge and many years of research experience. We also thank all participants for their attendance.

The event, part of the European Days of Archaeology, was organized by the Museum of the Former German Kulmhof Extermination Camp in Chełmno nad Nerem, in cooperation with the Municipal-Community Cultural Center and Public Library in Dąbie, represented by Director Hubert Ziętkiewicz. The event was held under the honorary patronage of the Mayor of Dąbie, Tomasz Ludwicki.

The National Heritage Institute is the coordinator of the European Days of Archaeology in Poland.

Thank you for the time spent together, and we invite you to future events organized by the Museum in Chełmno.

14/06/2026

Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Niemieckich N**istowskich Obozów Koncentracyjnych i Zagłady
===========================================
National Day of Remembrance for Victims of German N**i Concentration and Extermination Camps

14 czerwca przypadła rocznica pierwszego masowego transportu Polaków – 728 więźniów z Tarnowa – do KL Auschwitz. Od 2006 r. w tym dniu obchodzony jest Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Niemieckich N**istowskich Obozów Koncentracyjnych i Zagłady.

W obozie zagłady w Chełmnie (niem. Kulmhof) zamordowano od 156 do 200 tys. osób. Zdecydowaną większość stanowili Żydzi z przedwojennych województw poznańskiego, łódzkiego, pomorskiego i warszawskiego, a także z Niemiec, Czechosłowacji, Austrii i Luksemburga. Ponadto wśród ofiar znalazło się 4300 austriackich Romów i Sinti, ok. 170 Polaków – pensjonariuszy miejskich i zakonnych domów opieki z Włocławka, nieustalona liczbowo grupa dzieci z Zamojszczyzny, 93 czeskich dzieci ze spacyfikowanych w czerwcu 1942 r. wsi Lidice i Leżaki oraz kilkudziesięciu jeńców radzieckich.

Ofiary obozu upamiętnili uczniowie i nauczyciele ze Szkoły Podstawowej im. Józefa Wybickiego w Liskowie wraz z kierownikiem Muzeum. Upamiętnienie było częścią wizyty studyjnej, podczas której uczniowie poznali historię obozu zagłady w Chełmnie, zwiedzając stałą wystawę historyczną i Miejsce Pamięci w Lesie Rzuchowskim oraz uczestnicząc w warsztatach edukacyjnych.

Powiat Kaliski Gmina Lisków Szkoła Podstawowa im. Józefa Wybickiego w Liskowie
===========================================

June 14 marked the anniversary of the first mass transport of Poles – 728 prisoners from Tarnów – to KL Auschwitz. Since 2006, the National Day of Remembrance for Victims of German N**i Concentration and Extermination Camps has been celebrated on this day.

Around 156,000 to 200,000 people were murdered in the Chełmno extermination camp (German: Kulmhof). The vast majority were Jews from the pre-war provinces of Poznań, Łódź, Pomerania and Warsaw, as well as from Germany, Czechoslovakia, Austria and Luxembourg. In addition, the victims included 4,300 Austrian Roma and Sinti, about 170 Poles – residents of municipal and religious care homes from Włocławek, an unspecified group of children from the Zamość region, 93 Czech children from the villages of Lidice and Leżaki pacified in June 1942, and several dozen Soviet prisoners of war.

Students and teachers from Primary School in Lisków, along with the head of the Museum, commemorated the victims of the camp. The commemoration was part of a study visit during which the students learned about the history of the Chełmno extermination camp, visiting the permanent historical exhibition and the Memorial Site in the Rzuchowski Forest, and participating in educational workshops.

11/06/2026

Międzynarodowy Dzień Archiwów
=======================
International Archives Day

Dziękujemy wszystkim, którzy w dniach 9-11 czerwca odwiedzili Muzeum w Chełmnie podczas obchodzonego Międzynarodowego Dnia Archiwów i skorzystali z możliwości zapoznania się z wyjątkowym dokumentem – „Odezwą do naszych braci!”.

Obiekt stanowi niezwykle poruszające świadectwo ostatnich żydowskich więźniów obozu, którzy w obliczu śmierci spisali kilkuzdaniowy tekst w języku polskim, ołówkiem, jednostronnie, na kartce o wymiarach 14 x 20 cm:

Odezwa do naszych braci!
Określam wam w skruceniu życie
żydów[skie] z roku 1939 I IX [do roku]
1 XII 44 r. Nazwali to że biorą /na/
robotę, i nic nie wiedząc dokąd [jedziemy]
Wzięto nas do lasów […]
miasteczkiem Kołem [a Dabiem] i tam
[…] [pod] [przy]muse[m]
[…] rodzi […]
[prac]
[…]
gdzie były warunki […]
i były do śmierci, dobra [śmierć]
[…] i rozstrzelanie [braci]
[…] było kilka […]
Których nas palono, dużo z [nas]
Żywcem wrzucono do paloncego pieca
W ten sposób nie został żaden ślad
Popiół został rozsypany po drogach i
rowach. Prośba nasza jest zemsta
na tych morderców [niemieckich]
[i] rozgłoszenie po całym świecie
i do każdej redakcji.

W 2018 roku dokument przekazano anonimowo do Muzeum. Fotografia po konserwacji.

Muzeum Getta Warszawskiego / Warsaw Ghetto Museum Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN Żydowski Instytut Historyczny / Jewish Historical Institute Centrum Badań Żydowskich / Center for Jewish Studies Centrum Badań nad Zagładą Żydów / Polish Center for Holocaust Research Instytut Pileckiego Instytut Strat Wojennych im. Jana Karskiego
===========================================

We thank everyone who visited the Chełmno Museum on June 9-11 during International Archives Day and took advantage of the opportunity to view this unique document – "An Appeal to Our Brothers!"

This item is an incredibly moving testimony of the last Jewish prisoners of the camp, who, facing death, wrote a few sentences in Polish, in pencil, on one side of a sheet of paper measuring 14 x 20 cm:

An Appeal to Our Brothers!
I describe to you brifly the
Jew[ish] life from September 1, 1939 [...]
December 1, 1944. They said they’d take us [to]
work and we knew nothing about where we were [going]
We were taken to forests [...]
the town of Koło [and Dąbie] and there
[...] [under] [du]res[s]
[...] famil [...]
[work]
[...]
where the conditions were [...]
and they were until death, good [death]
[...] and shooting [of brothers]
[...] there were a few [...]
who were burnt, a lot of [us]
alive thrown into a feiry hot furnace
This is how no trace was left
The ash was scattered on the roads and
ditches. Our request is vengeance
on these [German] murderers
[and] all over the world
and to all the press.

In 2018, the document was donated anonymously to the Museum. Photo after conservation.

Muzeum byłego niemieckiego Obozu Zagłady Kulmhof w Chełmnie nad Nerem

01/07/2026

27/06/2026

26/06/2026

26/06/2026

25/06/2026

24/06/2026

23/06/2026

15/06/2026

14/06/2026

11/06/2026

Adres

Godziny Otwarcia

Telefon

Strona Internetowa

Ostrzeżenia

Skontaktuj Się Z Firmę

Skróty

Udostępnij

Kategoria

Wtorek	09:00 - 15:00
Środa	09:00 - 15:00
Czwartek	09:00 - 15:00
Piątek	09:00 - 15:00
Sobota	09:00 - 15:00
Niedziela	09:00 - 15:00