Muzeum byłego niemieckiego Obozu Zagłady Kulmhof w Chełmnie nad Nerem

Muzeum byłego niemieckiego Obozu Zagłady Kulmhof w Chełmnie nad Nerem Muzeum pierwszego utworzonego na terenie okupowanej Polski niemieckiego Obozu Zagłady w Chełmnie nad Nerem.

Wizyta muzealników z Wöbbelin=========================Visit of Museum Staff from Wöbbelin17 września Muzeum w Chełmnie o...
18/09/2026

Wizyta muzealników z Wöbbelin
=========================
Visit of Museum Staff from Wöbbelin

17 września Muzeum w Chełmnie odwiedzili pracownicy Mahn- und Gedenkstätten Wöbbelin – Miejsca Pamięci Wöbbelin.

Podczas wizyty goście zwiedzili tereny poobozowe w Chełmnie i w Lesie Rzuchowskim. Następnie wzięli udział w prelekcjach poświęconych artefaktom i dokumentom osobistych ofiar. Przedstawili również własną działalność edukacyjną prowadzoną w Miejscu Pamięci Wöbbelin.

Spotkanie było okazją do wymiany doświadczeń i rozmowy o edukacji historycznej oraz pracy w miejscach pamięci. Dziękujemy za wizytę i inspirujące spotkanie.

We wsi Wöbbelin (Meklemburgia, powiat Parchim-Ludwigslust) od 12 lutego do 2 maja 1945 r. istniał podobóz KL Neuengamme przeznaczony dla więźniów ewakuowanych z powodu zbliżającego się frontu. Panowały w nim tragiczne warunki sanitarne i głód, oraz choroby zakaźne, co skutkowało wysoką śmiertelnością – zmarło 1000 z 5000 więźniów. Obóz wyzwoliły wojska amerykańskie. Wśród więźniów byli także Polacy i polscy Żydzi.

Mahn- und Gedenkstätten Wöbbelin Nordkurier Ludwigslust-Parchim Landkreis Ludwigslust-Parchim Verein Mahn- und Gedenkstätten im Landkreis Ludwigslust-Parchim e. V. KZ-Gedenkstätte Neuengamme / Neuengamme Concentration Camp Memorial Ambasada Niemiec

===========================================

On September 17, staff members from the Wöbbelin Memorial (Mahn- und Gedenkstätten Wöbbelin) visited the Museum in Chełmno.

During their visit, the guests visited the former camp sites in Chełmno and the Rzuchów Forest. They subsequently attended presentations focused on artifacts and personal documents belonging to the victims. They also presented their own educational activities conducted at the Wöbbelin Memorial.

The meeting provided an opportunity to exchange experiences and discuss historical education and work at memorial sites. We thank them for the visit and the inspiring meeting.

A sub-camp of KL Neuengamme operated in the village of Wöbbelin (Mecklenburg, Parchim-Ludwigslust district) from February 12 to May 2, 1945; it was created for prisoners evacuated due to the approaching front line. Conditions were tragic, characterized by poor sanitation, starvation, and infectious diseases, resulting in a high mortality rate—1,000 of the 5,000 prisoners died. The camp was liberated by American troops. Poles and Polish Jews were among the prisoners.

Uroczyste otwarcie nowego skrzydła Muzeum Martyrologicznego w Żabikowie===========================================Grand ...
11/09/2026

Uroczyste otwarcie nowego skrzydła Muzeum Martyrologicznego w Żabikowie
===========================================
Grand opening of the new wing of the Martyrdom Museum in Żabikowo

Kierownik Oddziału Muzeum w Chełmnie, Bartłomiej Grzanka, wraz z pracownikami Muzeum uczestniczył w uroczystym otwarciu nowego skrzydła Muzeum Martyrologicznego w Żabikowie.

Podczas uroczystości, przy Ścianie Śmierci na terenie poobozowym w Żabikowie, upamiętniliśmy ofiary niemieckiego nazistowskiego obozu karno-śledczego w Żabikowie.

W nowym skrzydle Muzeum prezentowane są trzy nowe wystawy stałe. Kustosz Bartłomiej Grzanka i adiunkt Magdalena Babik mieli przyjemność współpracować z naszymi kolegami z Żabikowa przy tworzeniu jednej z nich – „Otwieramy magazyny, świadectwa historii muzeów w Żabikowie, Forcie VII i Chełmnie nad Nerem”.

Wystawa prezentuje unikatowe zbiory Muzeum Martyrologicznego w Żabikowie oraz jego oddziałów: Muzeum Martyrologii Wielkopolan – Fort VII i Muzeum byłego niemieckiego Obozu Zagłady Kulmhof w Chełmnie nad Nerem.

Serdecznie zapraszamy do odwiedzenia Muzeum Martyrologicznego w Żabikowie, obejrzenia nowych wystaw i poznania nowej przestrzeni muzealnej.

Muzeum Martyrologiczne w Żabikowie Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego Wielkopolski Urząd Wojewódzki w Poznaniu

===========================================

Bartłomiej Grzanka, Head of the Museum Branch in Chełmno, together with Museum staff, attended the ceremonial opening of the new wing at the Museum of Martyrdom in Żabikowo.

During the ceremony, held at the Wall of Death on the former camp grounds in Żabikowo, we paid tribute to the victims of the German N**i penal and investigative camp located there.

Three new permanent exhibitions are on display in the Museum's new wing. Curator Bartłomiej Grzanka and Assistant Curator Magdalena Babik had the pleasure of collaborating with our colleagues from Żabikowo on the creation of one of them: "Opening the Archives: Testimonies of the History of Museums in Żabikowo, Fort VII, and Chełmno nad Nerem."

The exhibition showcases unique collections from the Museum of Martyrdom in Żabikowo and its branches: the Museum of the Martyrdom of Greater Poland Inhabitants (Fort VII) and the Museum of the Former German Extermination Camp Kulmhof in Chełmno nad Nerem.
We warmly invite you to visit the Museum of Martyrdom in Żabikowo, view the new exhibitions, and explore the new museum space.

Msza Święta w intencji ofiar obozu==========================Holy Mass for the Victims of the Camp9 września w Miejscu Pa...
10/09/2026

Msza Święta w intencji ofiar obozu
==========================
Holy Mass for the Victims of the Camp

9 września w Miejscu Pamięci w Lesie Rzuchowskim odprawiona została msza św. w intencji ofiar niemieckiego obozu zagłady w Chełmnie (niem. Kulmhof). Liturgii przewodniczył Biskup senior Wiesław Alojzy Mering.

Po mszy zebrani przeszli pod Ścianę Pamięci na kwaterze IV, gdzie pamięć ofiar uczczono złożeniem kwiatów i zapaleniem zniczy. Listy do zebranych skierowali Marszałek Województwa Wielkopolskiego Marek Woźniak i Wicewojewoda Wielkopolski Jarosław Maciejewski. Modlitwę za zmarłych odmówiła dr Eleonora Bergman z Żydowskiego Instytutu Historycznego w Warszawie.

Wśród uczestników uroczystości byli obecni: poseł na Sejm RP Tadeusz Tomaszewski, chargé d'affaires Ambasady Republiki Austrii Nicole Griesmaier, II sekretarz Ambasady Republiki Czeskiej Karolína Ščerbej, przewodniczący Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Łodzi Józef Weininger, przedstawiciele władz samorządów powiatowych, miejskich i gminnych z województw wielkopolskiego, łódzkiego, mazowieckiego i kujawsko-pomorskiego, duchownych i sióstr zakonnych wyznań chrześcijańskich, reprezentacje służb mundurowych, instytucji kultury, szkół i organizacji społecznych z ww. województw.

Organizatorami uroczystości byli Bożena Dominiak, wójt Gminy Grzegorzew i ks Krzysztof Kaczmarek, proboszcz Parafii Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Chełmnie.

Ambasada Austrii / Österreichische Botschaft Warschau Embassy of the Czech Republic in Poland / Ambasada Rep. Czeskiej w Polsce Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego Żydowski Instytut Historyczny / Jewish Historical Institute Wielkopolski Urząd Wojewódzki w Poznaniu Łódź Diecezja Włocławska Parafia Narodzenia NMP w Chełmnie nad Nerem Gmina Grzegorzew Powiat Kolski Dąbie Info Gmina Żydowska w Łodzi - Kehila Kedosza Łódź Fundacja "Przyjaciele i Rodziny Żydowskie Miasta Kutna" Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Kutnowskiej

===========================================

On September 9, a Holy Mass was celebrated at the Memorial Site in the Rzuchów Forest for the victims of the German extermination camp at Chełmno (German: Kulmhof). The liturgy was presided over by Bishop Emeritus Wiesław Alojzy Mering.

After the Mass, the attendees proceeded to the Wall of Remembrance in Section IV, where the victims were honored with the laying of flowers and the lighting of memorial candles. Letters addressed to the gathering were sent by Marek Woźniak, Marshal of the Greater Poland Voivodeship, and Jarosław Maciejewski, Deputy Voivode of Greater Poland. A prayer for the deceased was recited by Dr. Eleonora Bergman of the Jewish Historical Institute in Warsaw.

Among the participants were: Tadeusz Tomaszewski, Member of the Polish Parliament (Sejm); embassy delegations, including Nicole Griesmaier, Chargé d'Affaires of the Austrian Embassy, and Karolína Ščerbej, Second Secretary of the Czech Embassy; Józef Weininger, Chairman of the Jewish Religious Community in Łódź; representatives of county, city, and municipal authorities from the Greater Poland, Łódź, Masovian, and Kuyavian-Pomeranian voivodeships; Christian clergy and religious sisters; and representatives of uniformed services, cultural institutions, schools, and social organizations from the aforementioned voivodeships.

The ceremony was organized by Bożena Dominiak, Head of the Grzegorzew Municipality, and the parish priest of the Parish of the Nativity of the Blessed Virgin Mary in Chełmno.

5–12 września 1942 r. – Wielka Szpera ==========================September 5–12, 1942 – Great Szpera Między 5 a 12 wrześn...
04/09/2026

5–12 września 1942 r. – Wielka Szpera
==========================
September 5–12, 1942 – Great Szpera

Między 5 a 12 września 1942 r. Niemcy wywieźli do obozu zagłady w Chełmnie (Kulmhof) blisko 20 tys. Żydów z getta w Łodzi (Litzmannstadt). Wcześniej, 1 i 2 września wywieziono bądź wymordowano na miejscu pacjentów gettowych szpitali i prewentorium, jak również osadzonych w więzieniu.

Była to najbardziej pamiętna w dziejach getta akcja wysiedleńcza, której ofiarami padły dzieci poniżej 10. roku życia i osoby starsze powyżej 65 lat, w tym niepracujące i schorowane. Zakazano wówczas wychodzenia z domów i poruszania się po getcie celem sprawnego wyłapywania osób przeznaczonych do transportów przez żydowską Służbę Porządkową i Gestapo. Często zabierano siłą z mieszkań także rodziców, którzy nie chcieli oddać dzieci, bądź inne osoby dorosłe, w tym chore i z niepełnosprawnościami.

Wśród ofiar Szpery znalazła się Szejwa Rojza Nelken, ur. 2 grudnia 1875 r. w Białej córka Dawida i Chany Brany. Przed wojną mieszkała z mężem Szmulem Majerem (ur. 1875, z zawodu introligator) w Łodzi przy ul. Stefana Żeromskiego 8, po przesiedleniu do getta najpierw przy Baluter Ring 8 (Bałucki Rynek), a następnie przy Steinmetzgasse 1/17 (ul. Ceglana). Mąż Szejwy Rojzy zmarł 5 kwietnia 1942 r.

Łódź Gmina Żydowska w Łodzi - Kehila Kedosza Łódź Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi Muzeum Dzieci Polskich - ofiar totalitaryzmu Centrum Dialogu Łódź Muzeum Getta Warszawskiego / Warsaw Ghetto Museum Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN Żydowski Instytut Historyczny / Jewish Historical Institute Instytut Pileckiego Instytut Strat Wojennych im. Jana Karskiego Centrum Badań Żydowskich / Center for Jewish Studies

===========================================

Between September 5 and 12, 1942, the Germans deported nearly 20,000 Jews from the Łódź (Litzmannstadt) ghetto to the Chełmno (Kulmhof) extermination camp. Earlier, on September 1 and 2, patients from the ghetto hospitals and preventorium, as well as those incarcerated in the prison, were deported or murdered on the spot.

This was the most memorable displacement operation in the ghetto's history, targeting children under 10 and the elderly over 65, including unemployed and sick. At that time, leaving their homes and moving around the ghetto was prohibited, so that the Jewish Order Service and the Gestapo could efficiently round up those designated for transport. Parents who refused to surrender their children, as well as other adults, including sick and disabled individuals, were often forcibly removed from their homes.

Among Szpera's victims was Szejwa Rojza Nelken, born on December 2, 1875, in Biała, the daughter of Dawid and Chana Brana. Before the war, she lived with her husband, Szmul Majer (born 1875, bookbinder by profession), in Łódź at 8 Stefana Żeromskiego Street. After being relocated to the ghetto, first at Baluter Ring 8 (Bałucki Rynek), and then at Steinmetzgasse 1/17 (Ceglana Street).. Szejwa Rojza's husband died on April 5, 1942.

Wrzesień – nieśmiertelnik Dawida Anszulowskiego metal, wybicie, wym. 6,5 x 2 cm, nr inw. MOK(CH) 1172, jama 4===========...
02/09/2026

Wrzesień – nieśmiertelnik Dawida Anszulowskiego
metal, wybicie, wym. 6,5 x 2 cm, nr inw. MOK(CH) 1172, jama 4
==========================================
September – Dawid Anszulowski's dog tag
Metal, minted, dimensions 6.5 x 2 cm, inventory number
MOK(CH) 1172, waste pit 4

Dawid Anszulowski, przed 1 września 1939 r. najprawdopodobniej mieszkaniec Osięcin lub Nieszawy. Źródła dotyczące społeczności żydowskiej Osięcin wymieniają Dawida jako brata Icchaka i Meira Anszulowskich.

Był żołnierzem, brał udział w wojnie obronnej Polski. Pojmany w niewolę niemiecką, jeniec Stalagu II A Neubrandenburg (Meklemburgia, Niemcy) o numerze 11876. Potwierdza to zachowany w zbiorach Muzeum w Chełmnie nieśmiertelnik.

Dnia 1 marca 1940 r. przeniesiony do Stalagu II D Stargard (prowincja Pomorze, Prusy). Był to jeden z największych niemieckich obozów jenieckich dla szeregowych i podoficerów podlegający II Okręgowi Wojskowemu (Wehrkreis II). Jeńców żydowskich poddawano tam szczególnie surowej dyscyplinie i przymusowej pracy.

Dawid Anszulowski, ur. w 1917 r., z miasta Osięciny, figuruje w dostępnej dokumentacji niemieckiej firmy budowlanej Hochtief Gesellschaft für Hoch- und Tiefbauten m.b.H.: 1) zestawienie płacowe za żydowskich robotników przymusowych wg gmin tzw. Kraju Warty, za okres od 1 do 31 lipca, 2) „Imienny wykaz 10 zatrudnionych u nas Żydów” z grudnia 1942 r. dla Reichsbahn-Lager Hohensalza (Inowrocław), 3) informacja, że z dn. 29 lipca 1943 r. nastąpi „zwolnienie” wszystkich zatrudnionych żydowskich robotników i skierowanie ich do dalszej pracy w firmie budowlanej Lautrich-Litzmannstadt-Baustelle Hohensalza, ponieważ działalność zakładu z końcem lipca 1943 r. ulega likwidacji; wszystkie dokumenty wystawiono w Gdańsku. W lipcu 1943 r. inż. Rudolf Lautrich informował zarząd getta w Łodzi, że na jego budowie pracuje 211 Żydów – 54 mężczyzn i 157 kobiet. Opisuje ich jako skrajnie wyniszczonych; pisze m.in.: że wielu nie ma już bielizny ani butów, a ubrania dosłownie rozpadają się na ciele.

Nie wiemy jak dokładnie potoczyły się jego losy podczas okupacji. Dawid ocalał z Zagłady. Po wojnie zarejestrował się w jednym z komitetów żydowskich w Polsce. Wyemigrował do Izraela.

Nieśmiertelnik zachowany jest we fragmencie, być może stanowił rodzinną pamiątkę po Dawidzie. Znajduje się w jednej z gablot na stałej wystawie historycznej w Muzeum w Chełmnie.

Muzeum II Wojny Światowej Muzeum Wojska Polskiego Muzeum Martyrologiczne w Żabikowie Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN Muzeum Getta Warszawskiego / Warsaw Ghetto Museum Centralne Muzeum Jeńców Wojennych Żydowski Instytut Historyczny / Jewish Historical Institute Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi Urząd Gminy Osięciny Urząd Miasta Nieszawa

===========================================

Dawid Anszulowski, before September 1, 1939, most likely a resident of Osięciny or Nieszawa. Sources concerning the Jewish community of Osięciny list Dawid as the brother of Icchak and Meir Anszulowski.

He was a soldier and fight in the Polish defense war. Captured in German captivity, prisoner of war, Stalag II A Neubrandenburg (Mecklenburg, Germany), number 11876. This is confirmed by a dog tag preserved in the collections of the Chełmno Museum. On March 1, 1940, he was transferred to Stalag II D Stargard (Pomerania, Prussia). It was one of the largest German POW camps for privates and non-commissioned officers, subordinate to Military District II (Wehrkreis II). Jewish prisoners were subjected to particularly strict discipline and forced labor there.

Dawid Anszulowski, born in 1917, from the town of Osięciny, is listed in the available documentation of the German construction company Hochtief Gesellschaft für Hoch- und Tiefbauten m.b.H.: 1) payroll breakdown for Jewish forced laborers by so-called "communes" Wartheland, for the period from July 1 to 31, 2) “List of names of 10 Jews employed by us” from December 1942 for Reichsbahn-Lager Hohensalza (Inowrocław), 3) information that as of July 29, 1943, all employed Jewish workers would be “dismissed” and assigned to further work at the Lautrich-Litzmannstadt-Baustelle Hohensalza construction company, because the plant was to be liquidated at the end of July 1943; all documents were issued in Gdańsk. In July 1943, engineer Rudolf Lautrich informed Ghettoverwaltung Litzmannstadt that there were 211 Jews on his construction site – 54 men and 157 women. He describes them as extremely exhausted; He writes, among other things, that many no longer have underwear or shoes, and their clothes are literally falling apart. We don't know the exact fate of Dawid during the occupation.

Dawid survived the Holocaust. After the war, he registered with one of the Jewish committees in Poland and emigrated to Israel.

The dog tag is preserved in fragments; it may be a family heirloom. It is located in one of the display cases in the permanent historical exhibition at the Chełmno Museum.

1 września 1939 r. Terror pierwszych dni wojny====================================September 1, 1939. Terror of the Firs...
01/09/2026

1 września 1939 r. Terror pierwszych dni wojny
====================================
September 1, 1939. Terror of the First Days of the War

Agresji i przejawów nienawiści wobec Polaków i Żydów na zajętych terenach Niemcy dopuszczali się już w pierwszych dniach wojny. Zbrodnie na ludności cywilnej nie ominęły powiatu kolskiego. Jako pierwsi, 2 września, w wyniku nalotu Luftwaffe na dworzec w Kole zginęli pasażerowie pociągu ewakuacyjnego z Krotoszyna, oraz inne osoby w liczbie ponad 200. Na obszarze województwa poznańskiego w nalotach i egzekucjach do końca 1939 r. zginęło łącznie 1260 osób.

Niemal w każdej miejscowości mordowano Żydów. W Mogilnie Niemcy zapędzili 10 osób do synagogi, którą następnie wysadzono w powietrze. Żołnierze i funkcjonariusze Wehrmachtu, SS i policji urządzali łapanki, zmuszali do niszczenia przedmiotów kultu, np. zwojów Tory, bezsensownych prac, organizowali także poniżające „widowiska”.

Funkcjonariusze policji i członkowie SA podpalali synagogi i oskarżali o to członków gmin żydowskich. Np. we Włocławku wymusili 100 tys. zł kontrybucji poprzez aresztowanie 1200 zakładników, których przetrzymywano i torturowano przez 8 tygodni.

Działania te były wstępem do masowej eksterminacji Żydów w Kraju Warty.

Muzeum Getta Warszawskiego / Warsaw Ghetto Museum Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN Żydowski Instytut Historyczny / Jewish Historical Institute Instytut Strat Wojennych im. Jana Karskiego Instytut Pileckiego Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi Centrum Badań Żydowskich / Center for Jewish Studies Centrum Badań nad Zagładą Żydów / Polish Center for Holocaust Research

===========================================

The Germans committed aggression and manifestations of hatred towards Poles and Jews in the occupied territories already in the first days of the war. Crimes against civilians did not spare the Koło district. The first to die, on September 2, as a result of a Luftwaffe raid on the Koło station, were passengers of an evacuation train from Krotoszyn, and other people, numbering over 200. In the Poznań province, a total of 1,260 people died in air raids and ex*****ons up to the end of 1939.

Jews were murdered in almost every town. In Mogilno, the Germans drove 10 people into a synagogue, which was then blown up. Soldiers and officers of the Wehrmacht, SS and police organized round-ups, forced people to destroy religious objects, such as Torah scrolls, senseless work, and also organized humiliating "spectacles". Members of the police services and SA set fire to synagogues and accused members of Jewish communities of this. For example, in Włocławek they forced a contribution of 100,000 złoty by arresting 1,200 hostages, who were held and tortured for 8 weeks.

These actions were the prelude to the mass extermination of Jews in the Warthegau.

31/08/2026

Uprzejmie informujemy, że 10 września Muzeum będzie nieczynne. Teren Miejsca Pamięci w Lesie Rzuchowskim będzie otwarty dla zwiedzających.
===========================================
We kindly inform you that the Museum will be closed on September 10. The Memorial Site in the Rzuchowski Forest will be open to visitors.

Wizyta Leona Weintrauba – Ocalałego z Zagłady===============================Visit by Leon Weintraub – Holocaust Survivor...
27/08/2026

Wizyta Leona Weintrauba – Ocalałego z Zagłady
===============================
Visit by Leon Weintraub – Holocaust Survivor

Dziś mieliśmy zaszczyt gościć w Muzeum byłego niemieckiego Obozu Zagłady Kulmhof w Chełmnie nad Nerem dr. Leona Weintrauba – Ocalałego z Zagłady.

Leon przyleciał do Polski w związku ze wczorajszą światową premierą filmu dokumentalnego „L'dor vador”, zrealizowanego przez niemieckich twórców – braci Deana i Davida Körzdörferów. Premiera odbyła się w Centrum Dialogu im. Marka Edelmana w Łodzi. Film opowiada o roku z życia Leona Weintrauba, jego spotkaniach z młodzieżą, odwiedzaniu miejsc pamięci i międzypokoleniowym dialogu. Część zdjęć zrealizowano na terenie Muzeum w Chełmnie.

Były więzień getta w Łodzi, obozów Auschwitz-Birkenau, Gross-Rosen i Flossenbürg, pomimo swoich 100 lat, nadal osobiście daje świadectwo prawdzie historycznej, aktywnie angażując się w edukację o Zagładzie.

Drogi Leonie dziękujemy za kolejną już wizytę w Muzeum i wspólnie spędzony czas.

==============================

Visit by Leon Weintraub – Holocaust Survivor

Today, we had the honor of hosting Dr. Leon Weintraub—a Holocaust survivor—at the Museum of the former German extermination camp Kulmhof in Chełmno on Ner.

Leon flew to Poland for yesterday’s world premiere of the documentary "L'dor vador", created by German filmmakers—brothers Dean and David Körzdörfer. The premiere took place at the Marek Edelman Dialogue Center in Łódź. The film chronicles a year in the life of Leon Weintraub, covering his meetings with young people, visits to memorial sites, and intergenerational dialogue. Some of the footage was shot at the Chełmno Museum.

A former prisoner of the Łódź Ghetto and the Auschwitz-Birkenau, Gross-Rosen, and Flossenbürg camps, he continues—despite being 100 years old—to personally bear witness to historical truth by actively engaging in Holocaust education.

Dear Leon, thank you for another visit to the Museum and for the time spent together.

Centrum Dialogu Łódź Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi Żydowski Instytut Historyczny / Jewish Historical Institute Muzeum Getta Warszawskiego / Warsaw Ghetto Museum Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN Stowarzyszenie im. Ireneusza Ślipka na rzecz dialogu polsko-żydowskiego

24–28 sierpnia 1942 r.=================August 24–28, 1942 Ostatnim zlikwidowanym przez Niemców gettem prowincjonalnym na...
26/08/2026

24–28 sierpnia 1942 r.
=================
August 24–28, 1942

Ostatnim zlikwidowanym przez Niemców gettem prowincjonalnym na terenie rejencji łódzkiej Kraju Warty było getto w Łasku.

W pierwszej połowie 1942 r. ok. 350 zdolnych do pracy Żydów wywieziono do obozów pracy przymusowej. 5 lipca rozstrzelano w pokazowej egzekucji dwóch braci Kaliszerów (16 i 18 latka) pod zarzutem kradzieży wiadra węgla.

Likwidacja getta rozpoczęła się 24 sierpnia kiedy formacje policyjne otoczyły teren, wypędzając Żydów z domów i zabijając chorych, starszych i dzieci oraz próbujących się ukryć. Pozostałych spędzono do kościoła parafialnego gdzie dokonano selekcji. Zdolnych do pracy 760 Żydów trafiło do łódzkiego getta, pozostałych, ok. 2.300 osób wywieziono ciężarówkami do Chełmna
28 sierpnia.

Po wywiezieniu Żydów z Łasku jedynym funkcjonującym gettem na terenie Kraju Warty zostało getto w Łodzi. Tym samym Niemcy zrealizowali ideę utworzenia Gau Getto – getta okręgowego, będącego faktycznie wielkim obozem pracy przymusowej dla Żydów.

Wśród wywiezionych z Łasku znalazła się Fajga Duńska z d. Wajzenblut, ur. w 1895 r. córka Zeliga i Brajndli. W obozie zamordowana z mężem Szlomem (ur. w 1897 r. w Częstochowie, z zawodu krawiec), synami Kalmanem (ur. 1918, pracował z ojcem w zakładzie krawieckim) i Jehudą (ur. 1923) oraz córką Rywką (ur. 1920).

Powiat Łaski Muzeum Historii Łasku Muzeum Getta Warszawskiego / Warsaw Ghetto Museum Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN Żydowski Instytut Historyczny / Jewish Historical Institute Centrum Badań nad Zagładą Żydów / Polish Center for Holocaust Research Centrum Badań Żydowskich / Center for Jewish Studies Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi
===========================================

The last provincial ghetto in the Łódź Regency of the Wartheland to be liquidated by the Germans was the ghetto in Łask.

In the first half of 1942, approximately 350 Jews able to work were deported to forced labor camps. On July 5th, two Kaliszer brothers (16 and 18 years old) were shot in a show ex*****on on charges of stealing a bucket of coal.

The liquidation of the ghetto began on August 24th, when police units surrounded the area, driving Jews from their homes and killing the sick, elderly, children, and those trying to hide. The remaining Jews were herded into the parish church, where a selection was carried out. Of the Jews able to work, 760 were sent to the Łódź ghetto, while the remaining approximately 2,300 were transported by trucks to Chełmno on August 28th.

After the Jews were deported from Łask, the only functioning ghetto in the Wartheland remained in Łódź. The Germans thus implemented the idea of establishing the Gau Getto – a district ghetto that would effectively be a large forced labor camp for Jews.

Among those deported from Łask was Fajga Duńska, née Wajzenblut, born in 1895, the daughter of Zelig and Brajndla. She was murdered in the camp along with her husband Szlom (born in 1897 in Częstochowa, a tailor by profession), sons Kalman (born 1918, worked with his father in the tailor's shop) and Jehuda (born 1923), and daughter Rywka (born 1920).

Sierpień – trzonek noża z inskrypcjąsrebro?,11,3 x 2,4 cm, nr inw. MOK(CH) 1215===================================August...
25/08/2026

Sierpień – trzonek noża z inskrypcją
srebro?,11,3 x 2,4 cm, nr inw. MOK(CH) 1215
===================================
August – knife handle with inscription
silver?, 11.3 x 2.4 cm, inventory number MOK(CH) 1215

Trzonek (rękojeść) noża, zachowany bez ostrza. Na krawędzi widoczny ornament perełkowy przechodzący w plecionkę. Szczególnie interesująca jest inskrypcja w alfabecie hebrajskim umieszczona w centralnej części rękojeści. Jej odczyt i funkcja wymagają dalszych badań. Być może są to inicjały właściciela przedmiotu.

Powierzchnia nosi ślady zarysowań i zmian patynowych. Obiekt odnaleziony na terenie poobozowym w Chełmnie podczas badań wykopaliskowych w 2003 r.

Muzeum Getta Warszawskiego / Warsaw Ghetto Museum Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN Żydowski Instytut Historyczny / Jewish Historical Institute Centrum Badań Żydowskich / Center for Jewish Studies Centrum Badań nad Zagładą Żydów / Polish Center for Holocaust Research Judaistyka - Uniwersytet Wrocławski

===========================================

The handle (or hilt) of a knife, preserved without a blade. A beaded ornament, merging into a braided pattern, is visible on the edge. Of particular interest is the inscription in the Hebrew alphabet placed in the central part of the handle. Its decipherment and function require further research. These may be the initials of the object's owner.

The surface shows signs of scratches and patina changes. The object was discovered in the former Chełmno camp area during excavations in 2003.

Adres

Chełmno 59 A
Dąbie Gmina
62-660

Godziny Otwarcia

Wtorek 09:00 - 15:00
Środa 09:00 - 15:00
Czwartek 09:00 - 15:00
Piątek 09:00 - 15:00
Sobota 09:00 - 15:00
Niedziela 09:00 - 15:00

Telefon

63 271 94 47

Strona Internetowa

Ostrzeżenia

Bądź na bieżąco i daj nam wysłać e-mail, gdy Muzeum byłego niemieckiego Obozu Zagłady Kulmhof w Chełmnie nad Nerem umieści wiadomości i promocje. Twój adres e-mail nie zostanie wykorzystany do żadnego innego celu i możesz zrezygnować z subskrypcji w dowolnym momencie.

Skontaktuj Się Z Firmę

Wyślij wiadomość do Muzeum byłego niemieckiego Obozu Zagłady Kulmhof w Chełmnie nad Nerem:

Skróty

Udostępnij

Kategoria