Od początku lat osiemdziesiątych mieszkańcy Ziemi Zaborskiej artykułowali potrzebę budowy obiektu, spełniającego rolę muzeum regionalnego z wystawą eksponatów zebranych wśród miejscowej ludności, kolekcją dzieł lokalnych twórców, i centrum kultury południowych Kaszub.Przebudzenie świadomości regionalnej nastąpiło w 1980 roku, kiedy powstawał oddział Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, a jego założyc
iele jako pierwszy postulat podnosili potrzebę budowy muzeum regionalnego w Brusach dla zachowania dziedzictwa swoich przodków. Wśród osób założycieli wspominamy Joannę i Bernarda Andrzejczak, Józefa Chełmowskiego, Władysława Czarnowskiego, Romana Gadzałę, Zofię i Wandę Jagalskie, Jana Kloskowskiego, Alojzego Liedtke, Stefana Lepera, Rajmunda Mellera, Kazimierza Weltrowskiego. Jednak dynamicznie zmieniająca się sytuacja polityczna nie pozwoliła na rozpoczęcie budowy i sprawiła, że myśl o budowie chaty odłożono na ponad dekadę. Nowo wybrany Zarząd ZKP z ówczesnym prezesem Pawłem Pałuczakiem zmierzał do utworzenia Muzeum Kaszubskiego. Inicjatywa zgłoszona przez ZKP znalazła poparcie wśród władz samorządowych. W 1995 roku w domu twórcy ludowego – Józefa Chełmowskiego w Brusach - Jagliach powołano Społeczny Komitet Budowy Muzeum.Przewodniczącym tego komitetu został Feliks Ryduchowski. Wówczas ustalono, że obiekt otrzyma nazwę “Dom Kaszubski w Brusach”. Kilka miesięcy trwała dyskusja związana z umiejscowieniem samego budynku. Pojawiały się głosy za lokalizacją w mieście Brusy, jednak przeważyła koncepcja jego usytuowania w Brusach - Jagliach w sąsiedztwie zabudowań twórcy ludowego Józefa Chełmowskiego. W grudniu 1995 roku Urząd Gminy Brusy wykupił działkę o powierzchni jednego tysiąca siedmiuset siedemdziesięciu trzech metrów kwadratowych. Później opracowano miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego oraz wydano decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu. 1996 roku odbyło się spotkanie z Josefem Ruhlem – architektem z podobnego Komitetu Budowy Muzeum z miejscowości Herbstein w Niemczech, poświęcone koncepcji bryły architektonicznej chaty. Ostatecznie jednak zadecydowano o budowie nowego obiektu. W ślad za tym ogłoszono konkurs na opracowanie projektu. Projektantem został mgr inż. Jan Sabiniarz z Chojnic, odkrywca i propagator “architektury odchodzącego piękna” na Zaborach.Projekt i wszystkie potrzebne zezwolenia gotowe były pod koniec 1997 roku. Jednak z przyczyn finansowych do rozpoczęcia inwestycji nie doszło. Pomimo tego mieszkańcy Brus o swoim marzeniu nie zapomnieli. ny budowy chaty kaszubskiej w Brusach – Jagliach. Uchwała nr 4/2002 Walnego Zebrania Oddziału Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego w Brusach ze stycznia 2002 roku mówiła o przystąpieniu do budowy Muzeum Kaszubskiego w celu zabezpieczenia przed zniszczeniem i zapomnieniem ostatnich pamiątek i zbiorów kultury materialnej Ziemi Zaborskiej. Każda zwłoka powodowała niepowetowane straty w tych zbiorach. Było to zadanie priorytetowe dla oddziału – udział wszystkich członków, według własnych możliwości, przy realizacji tego zadania uznano za organizacyjny obowiązek. Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie w planie pracy na 2002 rok za budowę Muzeum Kaszubskiego w Brusach Jagliach uczyniło odpowiedzialnym Jerzego Fijasa – Burmistrza Brus. W marcu 2002 roku odbyło się pierwsze spotkanie organizacyjne, w związku z rozpoczęciem budowy Muzeum Kaszubskiego w Brusach Jagliach, z udziałem władz samorządowych oraz rzemieślników z terenu gminy Brusy, którzy spontanicznie zaoferowali swoją pomoc przy budowie Chaty. zalano fundamenty. Wiechę zawieszono we wrześniu 2003 roku. W 2004 roku przebiegały prace nad wykończeniem i urządzeniem pomieszczeń. Zagospodarowano również teren wokół obiektu. Ostatnie prace związane przede wszystkim z wyposażeniem zakończono w 2005 roku. Budowniczymi Chaty były firmy rodzinne z gminy Brusy. Solidne fundamenty z polnego kamienia położyła firma mistrza kamieniarstwa Kazimierza Weltrowskiego z Brus. Konstrukcję drewnianą tego domu wykonała firma Romana Pestki z Męcikała. Dach pokryła trzciną firma Waldemara Miloch z Brus. Elementy stolarskie są dziełem naszych stolarzy – Henryka Szczepańskiego i Franciszka Kobusa z Brus. Znaczną część robót wykonali pracownicy Zakładu Gospodarki Komunalnej w Brusach. Przepiękny ogród jest dziełem firmy OGROL z Chojnic. Kierownikami budowy byli ś.p. Zbigniew Cuppa oraz Roman Bruski. Pełny nadzór nad realizacją tego przedsięwzięcia sprawował Wydział Inwestycji i Rozwoju Gospodarczego Urzędu Miejskiego w Brusach na czele z dyrektorem mgr inż. Jackiem Domozychem.
