18/06/2026
📦 𝗣𝗔𝗠𝗜Ą𝗧𝗞𝗔 𝗧𝗬𝗚𝗢𝗗𝗡𝗜𝗔 – 𝘄𝗼𝗷𝘀𝗸𝗼𝘄𝘆 𝘄ó𝗿 𝘁𝗿𝗮𝗻𝘀𝗽𝗼𝗿𝘁𝗼𝘄𝘆 𝗢𝘁𝗼𝗻𝗮 𝗧𝗼𝗺𝗮𝗻𝗮, 𝗣𝗼𝗹𝘀𝗸𝗶𝗲 𝗦𝗶ł𝘆 𝗭𝗯𝗿𝗼𝗷𝗻𝗲 𝗻𝗮 𝗭𝗮𝗰𝗵𝗼𝗱𝘇𝗶𝗲, 𝟭𝟵𝟯𝟵–𝟭𝟵𝟰𝟱
Dziś w cyklu „Pamiątka Tygodnia” prezentujemy przedmiot o szczególnym znaczeniu – wojskowy wór transportowy należący do Otona Tomana (na czarno-białym zdjęciu drugi z lewej), przechowywany przez jego wnuka, Dariusza Tomana.
🏠 Oton Toman pochodził z Orłowej, serca Zagłębia Ostrawsko-Karwińskiego. Po wybuchu wojny jego rodzina, w obawie o życie, podpisała Volkslistę. W 1944 roku, mając 21 lat, został wcielony do Wehrmachtu i wysłany na front zachodni. Zbiegł wraz z grupą kolegów, po czym poddał się aliantom. Następnie dołączył do Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie i trafił do Anglii.
🌍 Pobyt na emigracji otworzył przed nim nowe perspektywy, ale postawił go także przed trudnym wyborem: pozostać w Anglii czy wrócić na rodzinne Zaolzie. Zdecydował się na powrót – przyniósł on radość spotkania z bliskimi, ale też trud pierwszych powojennych lat. Żołnierze walczący na Zachodzie często spotykali się z nieufnością władz komunistycznych; Otonowi odmówiono pracy w kopalni z powodu jego „imperialistycznej przeszłości”.
📚 W pamięci rodziny zachowały się zarówno świadectwa jego wojennej drogi – dokumenty, korespondencja, zdjęcia, podręczniki do nauki języka angielskiego – jak i wojskowy wór transportowy.
💬 Jak wspomina Dariusz Toman:
„Bardzo dobrze rozumiem dziadka, szczególnie teraz, ponieważ też mieszkałem za granicą przez kilka lat. Kiedy jest się na obczyźnie, człowiek przyzwyczaja się do tego środowiska. Potem, po powrocie na ten nasz Śląsk Cieszyński, który ciągle jest domem, jest jednak inaczej. Człowiek czuje, że oczywiście stąd się wywodzi. Zaolziakiem jest się na zawsze, ale poznanie świata daje inną perspektywę, inne horyzonty, może powody do refleksji…”
🖼️ Wojskowy wór transportowy Otona Tomana oraz inne pamiątki można zobaczyć na wystawie „Z Archiwum Z. Pamiątki rodzinne Polaków z Zaolzia”. U nas każdy przedmiot ma swoją historię.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
📅 Wystawa dostępna do 31 grudnia 2026.
