07/12/2024
Prezentacja narzędzi rybackich z wystawy „Tradycyjne rybołówstwo na Mazurach” w ramach cyklu „Nasze zbiory”
Najpospolitszym narzędziem rybackim typu czynnego są współcześnie niewody, czyli sieci ciągnione. Składają się z matni i dwóch skrzydeł. Matnia przypomina stożkowaty worek, a skrzydła mają formę pionowych ścian, zbudowanych z sieci, ustawionych względem siebie nierównolegle, tak że ich bliższe końce schodzą się u wejścia do matni. Pływaki i ciężarki utrzymują skrzydła w pożądanej pozycji. Zadaniem matni jest zbieranie ryb zagarniętych przez skrzydła.
Niewodem łowi się zarówno latem jak i zimą. W zależności od pory roku występują pewne różnice. Latem łowi się zazwyczaj w nocy, a zimą w ciągu dnia. Zimowy niewód, prowadzony z tafli lodu, jest znacznie większy od letniego i wymaga zaangażowania liczniejszej i bardziej doświadczonej grupy rybaków. Ponadto niezbędny jest dodatkowy sprzęt pomocniczy.
Wspomnienia rybaka z Kolonii Rybackiej Sambora Sobiecha:
„Od lipca już można było łowić sprzętem ciągnionym, niewodami. Do takiego połowu trzeba było minimum pięć osób. [...] Zimą łowiono spod lodu. [...] No to jest już zupełnie inna bajka. To już jest powiedzmy, tak jak z łodzi tym sprzętem mogło pracować pięć osób latem, to zimną już do połowów tym sprzętem trzeba było minimum siedem, dziewięć osób. To już inaczej trochę wygląda spod lodu.”
Na wystawie „Tradycyjne rybołówstwo na Mazurach” znajduje się niewód, który został zrekonstruowany w 2022 r. w ramach projektu „Zaobrączkować szczupaka – niemożliwe?”.
Ewa Błaszko/MKL
Niewód, MPE 508
Fot. Ewa Błaszko
Źródła:
Mocarska-Kowalska Anna, Słownictwo Warmii i Mazur. Rybołówstwo, Studia Warmińsko-Mazurskie, t. 10, Wrocław-Warszawa-Kraków 1963.
Maria Znamierowska-Prufferowa, Tradycyjne rybołówstwo ludowe w Polsce na tle zbiorów i badań terenowych Muzeum Etnograficznego w Toruniu, Toruń 1988.
Materiały Muzeum Kultury Ludowej w Węgorzewie pozyskane w trakcie etnograficznych badań terenowych dotyczących rybołówstwa na Mazurach, prowadzonych przez Ewę Błaszko w latach 2022–2023.
