Stichting Oud Winschoten

Stichting Oud Winschoten Cultuur historisch Winschoten.

Alle aandacht voor de kunstenaars van de MarktpleinkerkHans Pulles en Jannes de Vries zijn kunstenaars die al heel lang ...
24/06/2026

Alle aandacht voor de kunstenaars van de Marktpleinkerk
Hans Pulles en Jannes de Vries zijn kunstenaars die al heel lang een band hebben met de Marktpleinkerk, het oudste gebouw in Winschoten. De kunstwerken die deze kerk ‘opsieren’, krijgen momenteel alle aandacht. Bij het kunstwerk van Hans Pulles gaat het om het blauwe hekwerk, inclusief poort, dat voor de kerk staat. Wie in de afgelopen dagen het Marktplein bezocht, zag dat het hekwerk volledig nieuw in de verf werd gezet, in opdracht van de gemeente Oldambt, de eigenaar. Pulles schiep het zo opvallende hek bijna dertig jaar geleden in opdracht van de toenmalige gemeente Winschoten. Sindsdien staat het als een soort beschermer voor de kerk. Je moet eerst door de poort van het hekwerk heen voordat je bij de deur van de kerk komt. Het was ook vooral van die beschermende functie dat de gemeentebestuurders Pulles de opdracht geven. Wildplassers urineerden geregeld tegen de muur bij de kerkdeur, anderen lieten er rommel achter. Het hekwerk maakte en maakt dat je niet meer zomaar bij die kerkdeur kunt komen. Het hek had overigens aanvankelijk een blauwgroene, turquoise kleur en kreeg bij een eerdere verfbeurt in 2007 de huidige blauwe. Wie door die deur het Godshuis binnenstapt, ziet niet alleen de kansel, de stoelen, de gebrandschilderde ramen. Hij of zij ziet ook 17 schilderijen van Jannes de Vries. Doeken die Bijbelse taferelen verbeelden en waar Bert van der Woude een grote fascinatie voor heeft. Van der Woude was van 2000 tot 2024 predikant van de Marktpleinkerk. ,,Jannes de Vries, die leefde van 1901 tot 1986, was lid van de Groninger kunstkring De Ploeg’’, vertelt Van der Woude. ,,In de jaren 70 van de vorige eeuw had hij een expositie in Winschoten en de toenmalige gemeente Winschoten heeft toen 15 doeken met Bijbelse taferelen gekocht en die in bruikleen gegeven aan de kerk. Later zijn enkele kerkleden en ik er in geslaagd nog twee doeken te verwerven zodat we nu 17 in de kerk hebben hangen.’’ En over die zeventien schilderijen schrijven Van der Woude en zijn dochter Davita een boek. ,,Mijn dochter is kunsthistorica en beschrijft de werken uit kunsthistorisch oogpunt. De compositie, de kleur, en zo voort. Ik schrijf over de Bijbelse achtergrond van de schilderijen, geef uitleg over de taferelen die ze verbeelden en waar je die in de Bijbel tegenkomt. We werken momenteel aan het boek en begin volgend jaar publiceren we het.’’ Jan Bulder is blij met de aandacht die de kunst in en voor de Marktpleinkerk krijgt. Hij is de scriba van de Protestantse Gemeente Oost-Groningen waartoe de Marktpleinkerk behoort, naast kerken in dorpen rondom Winschoten. ,,De kerk is eigendom van onze Protestantse Gemeente en staat er in het algemeen goed bij’’, zegt Bulder. ,,Het is mooi dat het hekwerk nu ook nieuw in de verf is gezet. Hij ziet er zo weer mooier uit. En het heeft ook zijn andere functie. In het verleden hadden we inderdaad meer last van wildplassen en ander vandalisme bij de kerkdeur.’’ Bulder is ook blij met de aandacht voor de schilderijen in de kerk. Schilderijen die op zondagmiddagen meestal zo’n 120 mensen zien. ,,Want zo veel leden wonen gemiddeld de diensten op zondagochtend bij. De meeste zondagochtenden hebben we die diensten. Vanaf volgend jaar zal het wel zo zijn dat we een zondag per maand geen bijeenkomst hebben Dan wordt er gepreekt in een van de andere kerken in onze gemeente. Zodat de leden van die verschillende kerken elkaar beter leren kennen.’’ De Marktpleinkerk werd rond 1275 gebouwd en was aanvankelijk uiteraard Rooms-Katholiek en gewijd aan Sint Vitus. Na de Reformatie in Groningen aan het eind van de zestiende eeuw werd de kerk hervormd. Een fiks aantal jaren geleden ging die hervormde gemeente samen met de gereformeerden van de Vennekerk en met het Vredeskerkje. ,,En in 2023 is de Protestantse Gemeente Oost-Groningen tot stand gekomen’’, zegt scriba Bulder. ,,We zijn een gemeente die voor iedereen de deuren open zet. En elke woensdagmorgen kan iedereen de Marktpleinkerk bekijken. Ook de schilderijen van Jan de Vries.’’

I.v.m. de voorspelde hitte zijn we vrijdag 26 juni (Laatste vrijdag van de maand) niet aanwezig aan de Mr. D.U. Stikkerl...
22/06/2026

I.v.m. de voorspelde hitte zijn we vrijdag 26 juni (Laatste vrijdag van de maand) niet aanwezig aan de Mr. D.U. Stikkerlaan 4.

Jong en oud in Leer maken ‘een buiging’ voor slachtoffers van nazi’sIn de Ostfriese stad Leer zijn vorige week twintig S...
22/06/2026

Jong en oud in Leer maken ‘een buiging’ voor slachtoffers van nazi’s
In de Ostfriese stad Leer zijn vorige week twintig Stolperstenen gelegd, als eerbetoon aan vooral Joden die in de Tweede Wereldoorlog het slachtoffer werden van de nazi’s. De stenen werden gelegd voor de huizen waar die slachtoffers ooit woonden. Oudere inwoners van Leer waren bij de plechtigheid aanwezig maar ook scholieren. Wie ook aanwezig was; Alie Noorlag uit Vlagtwedde. Zij is lid van de plaatselijke werkgroep die het leggen van de stenen organiseerde. ,,Mijn partner Bruin Boerema was degene die de stenen in het voetpad voor de betreffende huizen legde’’, vertelt zij. ,,Het was een mooie plechtige bijeenkomst. Nazaten van de slachtoffers waren er ook.’’ Leer is in verschillende opzichten een ‘zusterstad’ van Winschoten. Beiden zijn de koop-, onderwijs- en vervoerscentra van respectievelijk Ostfriesland en Oldambt, aan elkaar grenzende regio’s. Beiden hebben ook een rijke Joodse geschiedenis waarbij de Joden in Leer vaak intensieve familie- en andere banden met die in Winschoten hadden. Een grote ‘gemene deler’ waar het om die Joodse geschiedenis gaat, is het meisje Liesel Aussen. Een kind dat werd geboren in Leer, met haar ouders na de Kristallnacht naar Winschoten vluchtte en daar woonde aan de Hoogklei. Daar werd het gezin opgepakt om te worden gedeporteerd en vermoord. Liesel werd slechts 7 jaar oud, in Leer is een plein naar haar vernoemd. Dat laatste is ook een overeenkomst tussen Leer en Winschoten; beide steden houden de herinnering aan dat Joodse verleden levend, op diverse manieren. In Leer is het leggen van Stolperstenen een van die manieren. Voor de huizen waar ooit Joden woonden die het slachtoffer van de nazi’s werden, worden zulke stenen gelegd, met daarop de namen van de betreffende mannen, vrouwen en kinderen. De genoemde werkgroep, ondersteund door het stadsbestuur, regelt dat. Het is de bedoeling dat in totaal 250 van zulke stenen worden gelegd. In de afgelopen jaren werden al 72 in voetpaden bevestigd. ,,Met de twintig van maandag zijn de eerste honderd in zicht’, vertelt Noorlag. Alie Noorlag, geboren in Winschoten, stond een aantal jaren geleden aan de wieg van het leggen van Stolperstenen in de gemeente Stadskanaal en is bestuurslid van een vereniging die ijvert voor een beter begrip tussen christenen en Joden in Ostfriesland. ,,In die hoedanigheid ben ik ook lid geworden van de werkgroep in Leer. Mijn partner deed in Stadskanaal al ervaring op met het leggen van de stenen en van die ervaring maakt de werkgroep in Leer nu ook gebruik.’’ Noorlag benadrukt dat die 250 stolperstenen weliswaar vooral voor Joodse slachtoffers van de nazi’s worden gelegd. ,,Maar sommige stenen zijn ook voor niet-Joodse slachtoffers. Zo is een van de twintig stenen van vorige week voor Helene Heyer. Zij was een vriendin van de beroemde schrijfster Wilhelmine Siefkes uit Leer, had psychische problemen en werd op grond van die ziekte door de nazi’s vermoord, in 1941, nog maar 51 jaar oud.’’

Lang leve de grote beschermer van Winschoten!Deze week is begonnen met de  15 juni en in Winschoten is dat niet zo maar ...
18/06/2026

Lang leve de grote beschermer van Winschoten!
Deze week is begonnen met de 15 juni en in Winschoten is dat niet zo maar een dag. De 15de juni is namelijk de naamdag van de heilige Vitus. De beschermer van onder anderen herbergiers en doofstommen maar ook…..de beschermheilige van Winschoten. De heilige Vitus vervult die rol al heel lang, is daarmee diepgeworteld in de geschiedenis van Winschoten. Reden voor de Stichting Oud Winschoten (SOW) om hem vandaag extra in het zonnetje te zetten. Ja, extra in het zonnetje. Want Winschoten koestert de heilige Vitus sowieso al, elke dag van het jaar. Op allerlei plekken kom je zijn naam immers tegen. De stad heeft zijn Sint Vitusstraat, zijn Sint Vitusholt, de Sint Vitusschool, de scoutingclub die Sint Vitus heet. En natuurlijk heet de Rooms-Katholieke kerk in de Langestraat de Sint Vituskerk. In de kerk staan beelden die hem laten zien. ,,En we hebben ook een Sint Vituslied’’, vertelt Harry Steentjes, bestuurder van de kerk. ,,Onze beschermheilige is dus springlevend voor ons.’’ Maar hoe werd Sint Vitus de grote beschermer van Winschoten? Om het antwoord op die vraag te geven, moeten we een grote duik in het verleden nemen. Eerst gaat het naar het diepe zuiden van Europa, naar Sicilië en Zuid-Italië. Daar leefde, zo wil het verhaal, Vitus rond het jaar 300. Hij bekeerde zich als kind tot het christendom. Zijn heidense vader wilde hem daar vanaf brengen, de kleine jongen werd zelfs gemarteld. Vitus bleef zijn geloof trouw, trok naar Rome om de zoon van de Romeinse keizer te genezen maar werd er het slachtoffer van christenvervolgingen. Hij stierf de marteldood, een kind nog maar, en werd uiteindelijk door de Rooms-Katholieke kerk heilig verklaard. En als elke heilige kreeg hij zijn naamdag; de 15de dag in de maand juni. Dit alles gebeurde dus heel ver weg. Maar, zo wil opnieuw het verhaal, de relieken van de heilige kwamen eeuwen na zijn dood terecht in de abdij van Corvey, in Duitsland. En die abdij had in de Middeleeuwen zeggenschap over wat nu Winschoten is. Kloosterlingen van die abdij kwamen naar Winschoten om mensen te bekeren en op hun initiatief werd ook, rond 1275, de huidige Marktpleinkerk gebouwd. Die kerk wijdden ze, logisch, aan ‘hun’ heilige Vitus. Zo deed Sint Vitus als het ware zijn intrede in Winschoten. De kerk droeg eeuwen zijn naam maar verloor die na aan het eind van de 16de eeuw, toen het Roomse geloof in Winschoten en heel Groningen in de ban werd gedaan. De kerk werd toen protestant, wat zij nog immer is. De naam van de heilige Vitus bleef ‘slapend’ rond sluimeren in Winschoten en dook in de 19de eeuw weer op. Toen kregen de Rooms-Katholieken weer meer rechten, bouwden ze hun nieuwe kerk in de Langestraat en noemden ze die natuurlijk de Sint Vituskerk. De bestuurders van de toenmalige gemeente Winschoten namen in diezelfde eeuw in het gemeentewapen een afbeelding van Vitus op (een afbeelding die later nog werd gewijzigd). Waarmee dus ook de wereldlijke bestuurders hem als beschermheilige van de stad (Winschoten kreeg in 1825 stedelijke rechten) ‘benoemden’. En in de eerste helft van de 20ste eeuw beleefde de heilige helemaal een ‘comeback’. De Sint Vitusstraat, de Sint Vitusschool, de scoutingclub, ze zagen toen allemaal het levenslicht. Een naar hem vernoemde kegelclub, inmiddels ter ziele gegaan, werd in die eeuw ook opgericht. Zo gaven de Winschoters aan Sint Vitus een grote rol in hun leven, een plek in hun midden. Een plek die hij nu, anno zomer 2026, dus nog altijd inneemt. Een school, een kerk, een scoutingclub, twee straten, een eerbetoon om U tegen te zeggen. En dan hebben we het nog niet gehad over de heilige Vitus die uitkijkt op het winkelpubliek in de Langestraat. In die straat namelijk staat naast het Stadhuis een pand waar ooit meubelmaker Wildeman was gevestigd. Het werd gebouwd aan het eind van de 19de eeuw, in dezelfde periode als dat Stadhuis, en is beeldbepalend. Enkele meters boven de grond, in de ronding van de gevel van dat pand, staat een beeldje van de beschermheilige, gehuld in een monnikspij. Als een goede herder die waakt over zijn beschermelingen.

Communistisch boegbeeld verruilt Winschoten voor ServiëCommunist Engel Modderman, het meest ‘historische’  gemeenteraads...
15/06/2026

Communistisch boegbeeld verruilt Winschoten voor Servië
Communist Engel Modderman, het meest ‘historische’ gemeenteraadslid van Winschoten en Oldambt, emigreert. Hij verhuist naar Servië, het Balkanland waarop hij in de afgelopen jaren verliefd werd. De gemeenteraadsvergadering van deze maand, tijdens welke de nieuwe wethouders van Oldambt worden benoemd, woont Modderman nog gewoon bij, als raadslid van de Verenigde Communistische Partij (VCP). ,,Ook de vergaderingen daarna ben ik er nog’’, zo heeft hij laten weten aan de Stichting Oud Winschoten. ,,Maar de gemeenteraadsvergadering van september is mijn laatste. Daarna verhuizen mijn vrouw Greetje en ik naar Servië.’’ De reden van dat vertrek? ,,Ik voel me steeds minder thuis in Nederland’’, zegt Modderman. ,,Het gebrek aan solidariteit, de manier waarop mensen met elkaar omgaan, dat alles staat me tegen. Ik ben nu 74 en in de afgelopen jaren ernstig ziek geweest. Dat heeft me ook aan het nadenken gezet en me doen besluiten de rest van mijn leven door te brengen in een omgeving waar ik me thuis voel.’’ En dat thuisgevoel heeft hij in Servië. ,,Ik ben daar voor een kuur geweest toen ik rugproblemen had, en daarna verschillende keren. Ik heb er aardige mensen, een mooie natuur en een ontspannen sfeer ontmoet. Ja, ik voel me daar thuis. Daarom zetten we ons huis in Winschoten te koop.’’ En daarmee komt er ook een einde aan een stuk politieke geschiedenis in Winschoten en Oldambt. Want dat heeft Engel Modderman gedaan, geschiedenis schrijven. Sinds 1980 namelijk is hij gemeenteraadslid, daarmee hoort hij bij de langst zittende raadsleden van Nederland. In 1980 bestond de Communistische Partij Nederland (CPN) nog. Voor die partij werd hij in dat jaar raadslid in wat toen nog de gemeente Midwolda was. ,,Die ging tien jaar later op in de nieuwe gemeente Scheemda’’, blikt hij terug. ,,Toen ben ik er twee jaar uit geweest, de ene communistische zetel in de nieuwe gemeente werd bezet door Roele Meinds. In 1992 ben ik weer raadslid geworden.’’ En dat bleef hij tot op de dag van vandaag. Waarbij in 2010 Scheemda opging in de huidige gemeente Oldambt. De mede door hem opgerichte VCP bestond toen al jaren. ,,Bij de eerste verkiezingen voor de gemeenteraad van Oldambt wonnen we twee zetels, we hadden vervolgens zelfs vier, nu hebben we drie’’, aldus Modderman. ,,Een teken dat er behoefte is aan een partij als de onze.’’ Hij zag in die 44 jaar lokale politiek bedrijven veel veranderen. ,,De afstand tussen de lokale politiek en de inwoners is groter geworden, mede door die herindelingen. De gemeenten zijn te groot. En dat geeft ook meer ruimte voor ‘achterkamerpolitiek’. Meer zaken worden van te voren in achterkamers, tijdens alle vergaderingen, geregeld. Dat is niet goed.’’ Die veranderingen waren het echter niet zozeer die hem deden besluiten te emigreren. ,,Nee, zeker niet. Het plezier in de lokale politiek heb ik op zich wel behouden. Iets kunnen doen voor inwoners, dat vond en vind ik het leukst. Het is vooral de algehele sfeer, het algehele klimaat in dit land, die mijn vrouw en mij doen verhuizen.’’ Waar ze precies in Servië gaan wonen, weet hij nog niet. ,,Zoals gezegd, zetten we eerst ons huis in Winschoten te koop. Deze zomer gaan we in Servië kijken naar een nieuw onderkomen. Ergens in een dorp, niet in een stad. Dat nieuwe huis willen we dan betrekken in het najaar. Mijn zetel in de gemeenteraad van Oldambt wordt uiteraard ingenomen door een partijgenoot van de VCP.’’

Nog een mooie afbeelding, uit een verkregen privé archief, van de Langestraat (1969) tijdens de aanleg van nieuwe rioler...
10/06/2026

Nog een mooie afbeelding, uit een verkregen privé archief, van de Langestraat (1969) tijdens de aanleg van nieuwe riolering ter hoogte van de Gaslaan-Kleine Bosstraat. Links de voormalige woning van burgemeester H.I. Schönfeld.

Regelmatig komen er prachtige en unieke spullen bij de stichting binnen. Zo ook weer een geweldige foto uit 1970. We zie...
06/06/2026

Regelmatig komen er prachtige en unieke spullen bij de stichting binnen. Zo ook weer een geweldige foto uit 1970. We zien de Langestraat met bioscoop Scala, juwelier Repko en het draaiorgel de Arabier die altijd tijdens de Braderie en de Winkelweek voor veel vrolijkheid zorgde in het centrum.

Keert de ‘oertijd’ een beetje  terug op het Burgemeester Schönfeldplein?Als het aan de dagelijkse gemeentebestuurders va...
02/06/2026

Keert de ‘oertijd’ een beetje terug op het Burgemeester Schönfeldplein?
Als het aan de dagelijkse gemeentebestuurders van Oldambt ligt, stroomt er binnen afzienbare tijd weer water over wat nu het Burgemeester Schönfeldplein is. Iets van de ‘oertijd’ van Winschoten zou daarmee terugkeren op die plek. Want heel lang geleden kabbelden daar het riviertje De Rensel en het Winschoterdiep. Waterlopen die in de geschiedenis van Winschoten een cruciale rol speelden. En waar de Stichting Oud Winschoten (SOW) op deze plek daarom graag aandacht aan besteedt. Eerst nog even naar die huidige plannen van de burgemeester en wethouders van Oldambt. Geruime tijd geleden presenteerden ze al een zogenoemd Ambitiedocument voor het stadscentrum. Een rapport waarin allerlei plannen staan die dat centrum een oppepper moeten geven. Een van die plannen is het terugbrengen van water op het Schönfeldplein. Het is de bedoeling dat, zo vertelt wethouder Erich Wünker (VVD), het water vanaf de Winschoter haven, onder de Postilbrug in de Wilhelminasingel als het wordt doorgetrokken, het Burgemeester Schönfeldplein op. Waardoor kleine vaartuigen vanuit die haven en verder weg over het plein tot aan de Hema kunnen varen. ,,Dat is volgens ons een mooie impuls voor die kant van het Winschoter centrum’’, stelt Wünker. ,,Voor het toerisme, voor de duurzaamheid. Technisch is dit plan uitvoerbaar maar of het daadwerkelijk wordt uitgevoerd, ligt aan de gemeenteraad.’’ Na de zomervakantie, zo verwacht de wethouder, wordt het plan aan de raadsleden voorgelegd. ,,Als zij ja zeggen, werken we het verder uit. Inclusief een kostenplaatje. En natuurlijk wordt bij het uitwerken er op gelet dat aanwonenden geen overlast van het water op het Schönfeldplein krijgen.’’ Zo is de stand van zaken nu, in de vroege zomer van 2025. Terug naar de ‘oertijd’, naar de tijd waarin De Rensel op die plek stroomde, en niet alleen daar. Het stroomde vanaf Heiligerlee over wat nu de Nassaustraat is, over de huidige Venne om dan linksaf te slaan, over het plein naar de huidige haven. Het riviertje stroomde er al toen er nog geen Winschoten was. De aanwezigheid van het water is vermoedelijk een reden geweest voor mensen om zich daar te vestigen. De Marktpleinkerk van 1275, het oudste gebouw van Winschoten, staat vlakbij de plek waar de rivier liep. De rivier is kortom heel belangrijk geweest voor het ontstaan en de groei van de stad. Net als de heerweg die er liep, die was ook een belangrijke vestigingsfactor. In de zeventiende eeuw, toen Winschoten al een volwaardige plaats was, besloot het stadsbestuur van Groningen een kanaal te graven in oostelijke richting, om zo ook de veengebieden daar beter te ontsluiten. Het kanaal, dat uiteindelijk het Winschoterdiep zou heten, deed natuurlijk ook Winschoten aan. Het liep door het centrum heen en nam De Rensel als het ware in zich op. Het tracé van De Rensel door Winschoten werd een stuk van het Winschoterdiep. Winschoten kreeg zo een betere verbinding met de stad Groningen en andere plaatsen en groeide zo verder uit tot een centrumplaats. Een centrumplaats die in de 19de eeuw zelfs stedelijke rechten kreeg en zich toen ontwikkelde tot een koopmansstadje, met scholen en rechtbanken en steeds meer inwoners. De waterweg die door het centrum liep, was voor menig ondernemer nog steeds een zegen. Maar ze werd ook een last en zorgenkind. Mensen dumpten er rommel in waardoor het water begon te stinken en de kans op besmettelijke ziekten toenam. De gemeentebestuurders van toen wilden af van die onhygiënische toestanden en daarom werd in 1880 een deel van het diep dat over de huidige Venne liep, gedempt. Als ‘vervanging’ werd het Omsnijdingskanaal gegraven. Dat liep om het toenmalige stadscentrum heen, over de huidige Stikkerlaan en het huidige Hommesplein. Boten konden zo nog steeds Winschoten aandoen maar dan wel via een andere route. In 1916 werd het resterende deel van het Winschoterdiep dat over de Venne liep, ook gedempt, ook weer om de hygiëne in het stadscentrum te bevorderen. Op de plek van het huidige Schönfeldplein lag toen nog wel water, een resterend stukje van De Rensel/Winschoterdiep. Dat heette de Oosterhaven. Maar in 1930/31 werd ook dat gedempt. Er werd daar een plein gemaakt dat in 1931 het Burgemeester Schönfeldplein werd gedoopt. Burgemeester Harbert Ido Schönfeld was in dat jaar 25 jaar burgervader en vanwege dat jubileum kreeg het nieuwe plein zijn naam. Ter ere van het jubileum kreeg het plein ook een fontein die er nog altijd staat maar al jaren niet meer in werking is. Sinds 1931, 95 jaar dus inmiddels, stroomt er geen water meer waar nu het Schönfeldplein ligt (het Winschoterdiep is er overigens nog wel, dat loopt na een grote reconstructie op grotere afstand langs Winschoten). Er lopen nu wegen, er liggen parkeerplaatsen, er staan huizen en winkels aan. Krijgen de bewoners en ondernemers van het plein binnen afzienbare tijd kabbelend water voor hun deuren, zien ze kleine bootjes varen? Keert iets van de ‘oertijd’ van Winschoten terug? Na de zomervakantie worden die voorlopige antwoorden op die vragen gegeven.

Leer legt opnieuw stenen voor vermoorde Joodse inwoners.                                                                ...
29/05/2026

Leer legt opnieuw stenen voor vermoorde Joodse inwoners. In de Ostfriese stad Leer, In verschillende opzichten de ‘zusterstad’ van Winschoten, worden op 15 juni wederom zogenoemde Stolperstenen neergelegd, om zo de herinnering aan voormalige en door de nazi’s vermoorde Joodse inwoners levend te houden. Deze keer gaat het om twintig stenen die voor in totaal twaalf woningen in het voetpad worden neergelegd. Ze vermelden de namen van twintig Joodse inwoners van Leer die ooit op die adressen woonden. Leer zet zo haar groot Stolperstenen-project voort. Een project dat inhoudt dat in totaal zo’n 250 van zulke stenen worden gelegd. ,,In de afgelopen jaren hebben we al 73 gelegd’’, vertelt Bernd-Volker Brahms, voorzitter van een speciale werkgroep die zich met het project bezighoudt. ,,Ook voor de woning waar Liesel Aussen en haar ouders woonden, liggen inmiddels stenen.’’ Het Joodse meisje Liessel Aussen werd in 1936 in Leer geboren, haar ouderlijk huis stond aan de Rathausstrasse. In1938 vluchtten haar ouders met haar naar Winschoten, weg van het geweld van de nazi’s. In Winschoten maakte Liesel nog iets van de schoonheid van de kindertijd mee maar lang duurde die vreugde niet. In 1942 werden zij en haar ouders met zo veel andere Joodse Winschoters opgepakt en gedeporteerd. Liessel, 7 jaar nog maar, werd in Sobibor vermoord. Winschoten en Leer zijn zoals vermeld in verschillende opzichten ‘zustersteden’. Vanwege het feit dat ze allebei de centrumsteden in aan elkaar grenzende regio’s zijn. Maar ook en met name omdat Joden uit beide plaatsen een innig contact met elkaar hadden en omdat Liessel in beide steden woonde. In Leer werd enkele jaren geleden een plein naar Liesel Aussen genoemd en leerden plaatselijke scholieren van alles over haar korte leven. De stolperstenen voor haar geboortehuis kwamen daar bij, als extra eerbetoon. Van de twintig Joodse inwoners die op 15 juni een Stolpersteen krijgen, vluchtten verschillende in de jaren 30 ook naar Nederland, net als de ouders van Liessel. Maar ook voor hen betekende dat niet de redding. Neem Moritz Baruch. Hij woonde in Leer, had de Nederlandse nationaliteit, vluchtte naar Nederland maar kreeg daar na de Duitse inval ook te maken met anti-Joodse maatregelen en stapte uiteindelijk met zijn vrouw en kind zelf uit het leven. Wie de stenenlegging op 15 juni zeker bijwoont, is Alie Noorlag uit Vlagtwedde. Zij is lid van de werkgroep die zich met het Stolperstenen-project in Leer bezighoudt. Zij was in het afgelopen decennium een drijvende kracht achter een soortgelijk project in de gemeente Stadskanaal. ,,Daar zijn toen 142 Stolperstenen neergelegd’’, vertelt Noorlag. ,,Ik vind het prachtig dat de stad Leer zich nu ook zo inspant om de herinnering aan Joodse inwoners levend te houden. Mijn partner, Bruin Boerema, is degene die de stenen in Leer fysiek in de grond legt. Op 15 juni zal hij dat ook weer doen. Het is wel jammer dat Albrecht Weinberg die plechtigheid niet meer bij kan wonen.’’ Weinberg was een Osfriese Jood die de Holocaust wel overleefde, emigreerde naar de Verenigde Staten maar terugkeerde naar Leer. Hij nam enkele jaren geleden het initiatief voor het Stolperstenen-project maar overleed enkele weken geleden, 101 jaar oud. Foto 3: De tweede scholiere van links (scholen in Leer zijn nauw betrokken bij het leggen der stenen) toont een foto van Liessel Aussen. Foto 4: In Leer liggen inmiddels al 73 stolperstenen.

Restauratie van voormalige bierbrouwerij is voltooidDe restauratie van de voormalige bierbrouwerij op de hoek van de Gri...
26/05/2026

Restauratie van voormalige bierbrouwerij is voltooid
De restauratie van de voormalige bierbrouwerij op de hoek van de Grintweg en Bovenburen is voltooid. Met het bevestigen van de door de Stichting Oud Winschoten (SOW) aan hen uitgereikte plaquette zetten Chris en Alinda Kruizinga en hun zonen het laatste puntje op de i. ,,De plaquette heeft een mooie, prominente plek gekregen op de muur van het pand, aan de Bovenburen’’, vertelt Alinda. ,,We zijn erg blij met de plaquette, het is een mooie blijk van waardering.’’ Chris, Alinda en hun zonen Xander en Marijn kregen de plaquette tijdens de afgelopen donateursavond van de SOW, in november van het vorig jaar, in het cultuurcentrum De Klinker. De SOW reikt deze onderscheiding met regelmaat uit aan mensen die zich inzetten voor het behoud en/of herstel van cultureel erfgoed in Winschoten. En dat doen Chris en Alinda al vele jaren. Zo kochten en knapten ze het voormalige pand van Hotel de Nederland op. En deden ze hetzelfde met het pand van Groeneveld (handel in ijzerwaren, huishoudelijke artikelen en meer) in de Langestraat, nu het onderkomen van opticien Greving & Greving. Enkele jaren geleden verwierven ze de voormalige bierbrouwerij op de hoek van de Grintweg en Bovenburen. Het pand dat in 1861 werd gebouwd door ondernemer Gerhard Eikema en 30 jaar later ingrijpend werd gemoderniseerd, het werd toen een stoombierbrouwerij. Gambrinus, zo heette het bier dat er werd vervaardigd. Maar Eikema had er ook een wijnhandel en likeurstokerij die hij ‘t Wapen van Winschoten noemde. In de loop van de vorige eeuw hield de brouwerij op te bestaan. Het pand had vervolgens verschillende functies, zo was groente- en fruithandel Westerman er gevestigd. In de afgelopen was het in handen van particulieren die er een Bed and Breakfast wilden beginnen. Vanwege de coronacrisis ging dat niet door. Daarop besloten Chris en Alinda het te kopen en het samen met hun zonen zoveel mogelijk de oorspronkelijke uitstraling terug te geven. Wie het gebouw van aan de buitenkant aanschouwt en het vergelijkt met dat op oude foto’s, ziet dat de Kruizinga’s in die opzet zijn geslaagd. Het pand ‘ademt’ weer de sfeer van vroeger. Zo torent de in ere herstelde pijp, zo belangrijk voor de stoombierbrouwerij, weer trots boven ’t Wapen van Winschoten uit. Want ja, ook die oude naam hebben Chris en Alinda weer aan het pand teruggegeven. En binnen de muren? Daar zie je nog enkele sporen van de bierbrouwerij. De oude kelder bijvoorbeeld vind je terug. Maar binnen bestaat het pand toch vooral uit drie ruime appartementen. ,,Onze zonen wonen ieder in één daarvan’’, aldus Alinda. ,,Voor het derde appartement zochten we een huurder en die hebben we ook gevonden.’’ De SOW volgde vorig jaar de restauratie op de voet, beschreef die in haar tijdschrift van november 2025 én zette de Kruizinga’s dus in een volle schouwburgzaal van De Klinker in het zonnetje door hen de plaquette te geven. Een kleinood dat dus zijn mooi plekje aan de muur heeft gekregen. ,,En we hebben er een granieten plaats achter laten maken zodat hij nog mooier uitkomt’’, besluit Alinda.

Adres

Mr. D. Utca Stikkerlaan 4
Winschoten
9671BZ

Openingstijden

Maandag 13:00 - 16:00
Donderdag 13:00 - 16:00

Meldingen

Wees de eerste die het weet en laat ons u een e-mail sturen wanneer Stichting Oud Winschoten nieuws en promoties plaatst. Uw e-mailadres wordt niet voor andere doeleinden gebruikt en u kunt zich op elk gewenst moment afmelden.

Contact Het Museum

Stuur een bericht naar Stichting Oud Winschoten:

Delen