Rheden in Oorlogstijd

04/07/2026

Een Nederlander en een Duitser zitten samen in een taxi. Dat is niet het begin van een slechte mop, maar een ernstig tafereel in de avond van 9 mei 1940. De Nederlandse militair attaché in Berlijn, majoor Bert Sas, en de Duitse kolonel Hans Oster, een stafofficier met een sterke afkeer van Hi**ers beleid, zijn goede vrienden. De boodschap die Oster aan Sas doorgeeft, is onheilspellend: de Duitse aanval op West-Europa staat op het punt te beginnen. Onmiddellijk neemt Sas contact op met Den Haag. Zijn bericht is kort: “Morgenvroeg bij het aanbreken van de dag, houd je taai.” Enkele uren later vallen de eerste Duitse bommen op Nederland en overschrijden eenheden van de Wehrmacht de Nederlandse grens.

Sas wordt op 1 augustus 1892 geboren in Leeuwarden. Hij volgt de Koninklijke Militaire Academie in Breda en wordt in 1913 tweede luitenant bij de veldartillerie. Hij werkt zich op tot officier bij de Generale Staf en bouwt een groot netwerk op in militaire kringen. Zo ontmoet hij in Berlijn Hans Oster. Vanaf het moment dat Sas op 16 april 1939 als militair attaché in Berlijn wordt geplaatst, ontvangt hij van Oster herhaaldelijk geheime waarschuwingen over Hi**ers plannen. Maar die waarschuwingen worden in Den Haag nauwelijks serieus genomen. Omdat Hi**er zijn aanval verschillende keren uitstelt, krijgt Sas de reputatie van paniekzaaier.

Toch blijkt hij het uiteindelijk bij het rechte eind te hebben. Na de capitulatie van Nederland in mei 1940 verlaat Sas met zijn gezin de Duitse hoofdstad. Via Zwitserland en Frankrijk ontkomt hij naar Londen. Tijdens de oorlog dient hij vervolgens onder meer als commandant van de Nederlandse troepen in Canada, en later in verschillende staf- en diplomatieke functies in Groot-Brittannië en de Verenigde Staten.

Zijn informant Hans Oster overleeft de oorlog niet. Hij wordt op 9 april 1945 opgehangen in concentratiekamp Flossenburg. Ook Sas treft een tragisch lot. Op 22 oktober 1948 maakt hij als generaal-majoor en militair attaché in Washington een dienstreis naar Nederland. Het passagiersvliegtuig waarin hij zich bevindt stort echter neer bij Prestwick in Schotland. De man die Nederland zo vaak voor oorlogsdreiging had gewaarschuwd, overleeft de oorlog maar sterft kort erna in vredestijd.

01/07/2026

Een leuke kleine aanwinst voor de collectie.

Wat een leuke verrassing in de brievenbus vandaag. Hartelijk dank Inge.

Een persoonsbewijs is de historische term voor de identiteitskaart die tijdens de Tweede Wereldoorlog door de Duitse bezetter in Nederland werd ingevoerd

Wat was het?Invoering:
Vanaf april 1941 was iedere Nederlander van 15 jaar en ouder verplicht een persoonsbewijs te hebben en bij zich te dragen.

Gegevens: Het document bevatte persoonsgegevens, een pasfoto en een vingerafdruk.

Onderdrukking: Het systeem werd gebruikt om Joden en verzetsmensen op te sporen en de 'Arbeitseinsatz' af te dwingen.

Stempel: Vanaf 1941 kregen Joodse Nederlanders een dikke zwarte letter 'J' in hun persoonsbewijs gestempeld, wat hen herkenbaar maakte voor de bezetter.

Dit is een leuke versie uit onze buurgemeente Vorden nu ook onderdeel van de gemeente Bronckhorst.

NIET WEGGOOIEN
zoekt u een bestemming voor spullen uit de oorlog neem dan vrijblijvend contact op.
Uniformen, munitiekisten, medailles, emblemen, sabels, bajonetten, helmen, petten en baretten.
Originele oorlogsdocumentatie. Alles aanbieden a.u.b. mvg Jean Kreunen

25/05/2026

ELLECOM - Een oorlogsmonument in Ellecom is tijdens de eerste dag van de avondvierdaagse van Dieren vernield. Een aantal kinderen dat meeliep, zou met takken op de sculptuur hebben geslagen. Drie van de veertien glazen staven zijn gebroken en ook heeft het monument op diverse plekken lichte beschadigingen.
"Schandalig. Verschrikkelijk." Deze woorden komen als eerste in voorzitter Theo Hennekes van de Avondvierdaagse Dieren op.

23/05/2026

"S werelds grooste event voor Duitse WO2 voertuigen!

06/05/2026

05/05/2026

Vrijheidsmaal in Dierens Carolinapark

DIEREN – In het Carolinapark in Dieren werd dinsdag 5 mei één van de landelijke Vrijheidsmaaltijden gehouden. Het werd een inspirerende bijeenkomst. Niet alleen door de sprekers, maar vooral ook door de onderlinge gesprekken. Vrijheid houdt - onder invloed van de internationale gebeurtenissen – steeds meer mensen bezig, die zich zorgen maken over de vrijheid.

Want vrijheid is niet vanzelfsprekend en veel aanwezigen bleken zich zorgen te maken over die vrijheid. Voor de één betekent het vooral het kunnen maken van eigen keuzes, voor een ander vooral het met elkaar blijven spreken. Het begrip Vrijheid bleek tijdens de bijeenkomst in het op 5 mei, in het door het weer gure park, vele gedaanten te hebben. Maar dat het anno 2026 onder druk staat, bleek een collectief gegeven.

Na de opening door Ap Lammers, uitte Burgemeester Carol van Eert van de gemeente Rheden zijn zorgen over de teloorgang van de dialoog, wethouder en Joegoslavië-veteraan Dorus Klomberg onderstreepte het belang van het letterlijk verdedigen van vrijheid en democratie, Frans Koevoets verhaalde over de Joodse mensen die bij Dieren uit de trein op weg naar Auschwitz sprongen, terwijl Wencel Maresch terugblikte op de vijf oorlogsjaren die het dorp tussen 1940 en 1945 troffen.

Het Vrijheidsmaal in het Carolinapark werd verzorgd door de Oranjerie. Tijdens de Vredesmaaltijd wordt jaarlijks een eenvoudige gratis lunch aangeboden met soep, brood en een drankje. De soep wordt jaarlijks door een wisselende chef-kok gemaakt, dit jaar zoals gezegd door Janny van der Heijden. Dit jaar werd voor het eerst in het Carolinapark een Vrijheidsmaal verzorgd.

16/04/2026

Bevrijding herdacht

Op verschillende plekken in de gemeente, werd donderdag de bevrijding van de dorpen van Rheden herdacht. Het was alweer eenentachtig jaar geleden dat de gemeente werd bevrijd door Engelse en Canadese troepen. Bijna vijf jaar hadden de Duitse overheersers met harde hand de scepter gezwaaid.

Naast de herdenkingen in Velp, Rheden en Spankeren, werd, voor het zeventiende jaar alweer, ook in het Dierense Carolinapark stilgestaan bij die bevrijding in 1945. Twee basisscholen en ’t Rhedens waren daarbij aanwezig. Naast toespraken van burgmeester Carol van Eert, historicus Frans Koevoets en namens de aanwezige militairen, de adjudant Lion van der Most, maakten de scholieren indruk met hun verzen, overdenkingen en gedichten. We leven in spannende tijden en dat bleek ook duidelijk uit de bijdragen van de kinderen en jongeren. Ze zagen als vanzelfsprekend de parallellen tussen de spanningen rond Tweede Wereldoorlog en de huidige roerige internationale verhoudingen. Het maakte de bijeenkomst bij het herdenkingskruis in het park ronduit indrukwekkend. Om het allemaal verstaanbaar te maken hielp de burgemeester bij het hanteren van de microfoon. Hij was terecht van mening dat ieder woord gehoord moest worden.