25/03/2026
Nu bij de HWR te bezichtigen in MFA de Kei: een oude voorlader gevonden in de Reusel.
In het najaar van 2022 werd tijdens graafwerkzaamheden bij de brug over de Reusel aan de Broekkant in Lage Mierde een oud geweer, een zogenaamde voorlader gevonden.
Het ijzeren deel van het wapen was verroest, maar het houten gedeelte zag er nog tamelijk goed uit. Dit kwam, omdat het geweer in de oude bedding van de Reusel al die tijd onder een laag water en modder in een min of meer zuurstofarme omgeving had gelegen, waardoor het bewaard was gebleven.
Dit wapen wordt een voorlader genoemd, omdat het aan de voorkant via de loopmonding werd geladen. De schutter moest eerst het kruit in de loop doen en daarna werd de kogel met een laadstok aangestampt. Voor ieder schot moest de schutter een beetje kruit in een slaghoedje in een klein metalen bakje bovenop het geweer doen. Wanneer hij de trekker overhaalde, klapte de haan op het slaghoedje. De vonken, die daardoor ontstonden, brachten de grote kruitlading in het geweer tot ontbranding, waardoor de kogel werd afgevuurd. Dit was een tijdrovend proces en het gebruik eiste wel enige vaardigheid van de schutter.
Voorladers zijn ruwweg tussen 1450 en 1850 in gebruik geweest. Het is bekend dat dit type wapen vanaf 1842 tot ca. 1850 behoorde tot de uitrusting van de soldaten van het Nederlandse leger. Dat betekent dat dit geweer uit de Reusel zeer waarschijnlijk zo’n 175 jaar oud zal zijn.
De restauratie vond plaats in Heerlen en het resultaat is nu te zien in onze Heemkamer in de Kei. Het wapen behoort al enige tijd tot de collectie van het Provinciaal Depot Bodemvondsten in Den Bosch, die ook de eigenaar is. Op ons speciaal verzoek hebben wij het tijdelijk in bruikleen gekregen.
Het blijft echter een raadsel waar het geweer uiteindelijk vandaan komt of van wie het is geweest. Het kan gebruikt zijn door een al dan niet gedeserteerde soldaat, die het daar heeft achtergelaten. Of misschien was het een stroper, die het kwijt wilde. Wapens waar je van af wil in het water dumpen, dat gebeurt vandaag de dag nog steeds. Naar de echte oorzaak van deze vondst blijft het dus gissen.
De oude voorlader is momenteel tentoongesteld in onze Heemkamer op de bovenverdieping in de Kei in Reusel. Wij zijn blij dat wij dit mooi stukje cultureel erfgoed, dat enkele jaren geleden gevonden werd in onze gemeente en prachtig is gerestaureerd, tijdelijk in bruikleen hebben gekregen. Iedereen is van harte welkom om daar een kijkje te komen nemen. Ook buiten de openingstijden van de Heemkamer kunt u hier de voorlader achter glas bekijken.
