28/05/2026
Historische halbank na ruim een eeuw terug op Nienoord.
Bij de viering van 500 jaar landgoed Nienoord werden we verrast met tientallen verhalen, bruiklenen en ook giften uit het hele land.
Van sommige pronkstukken hoopten we dat die ook weer zouden opduiken, maar niemand wist waar die gebleven waren. Zoals de halbank op bijgaande zwart-wit foto. Toen deze foto rond 1900 gemaakt werd, woonde jhr Abraham van Panhuys met zijn tweede echtgenote Trijntje Looxma op Nienoord. In het midden achter de opgezette pauw zien we een halbank, die aan de classicistisch-barokke decoratie op de hoge rugleuning te zien van rond 1700 dateert. De rijk gesneden schouw en porseleinwand in de Ridderzaal zijn uit diezelfde tijd en voor de borg behouden. Maar na het verdrinken van de familie van Panhuys in 1907 is het meeste meubilair geveild. De overlevende kinderen Bram jr. en Anneke gingen naar een tante in een al gemeubileerd huis.
Het meeste andere meubilair op de zwartwit foto is eind-19e eeuws, toen is de hele borg opgeknapt. Het grote portret van Wilhelmina rechts op de foto bijvoorbeeld, zal van haar logeerpartij met koningin Emma bij van Panhuys zijn, in 1892.
Twee nu nog in leven zijnde dochters van Bram en Anneke (97 en 86 jaar) vroegen zich met Museum Nienoord af, waar toch dat iconische pronkstuk was gebleven: die prachtige halbank. Niet bij nazaten van het echtpaar van Panhuys-Looxma.
Kort geleden dook de bank weer op: bij een jonkvrouwe van Kinschot. Zij stamt niet af van de familie van Panhuys. Maar wel van Trijntje Looxma en haar eerste man, jhr Daniël de Blocq van Scheltinga. En inmiddels mocht de halbank terugkeren op de Nienoord, na bijna 120 jaar. De familie van Kinschot verraste Museum Nienoord met nog wat schenkingen, zoals een antieke kroonluchter en bijzondere herinneringen aan het koninklijk bezoek in 1892. Die herinneringen zijn meteen opgenomen in de tentoonstelling op de Menkemaborg, over koninklijke bezoeken.
De bank is van hout, misschien zitten er onder de laatste
verflagen nog resten van bijvoorbeeld bladgoud. Het kussen oogt nieuw maar volgens de familie zit in de hedendaagse bekleding nog het oude kussen. Onderzoek zou moeten uitwijzen, of de halbank rond 1700 al op Nienoord stond of dat die later binnenkwam, bijvoorbeeld via een huwelijk of erfenis. Maar hij is in 1907 niet geveild, dus werd toen door de familie wel tot de 'kerncollectie' gerekend. Sinds 1907 stond de bank 'gewoon' bij erfgenamen te pronk, zij het in een andere familietak. De halbank wordt nu in het depot nagekeken en keert erna terug op de borg.
De familie van Kinschot deelt andere topstukken met Museum Prinsenhof Delft en met buitenplaats Trompenburgh. Wij van Museum Nienoord zijn enorm blij dat de familie van Kinschot zulk waardevol erfgoed deelt met publieke instellingen inclusief Museum Nienoord. Nazaten van de borgfamilie vinden het ook prachtig. De komende jaren vernieuwt Museum Nienoord de presentaties in de borg, nu die in het Open Depot voltooid zijn. Een beter moment van 'herontdekking' hadden wij ons niet kunnen wensen.
