31/08/2026
Stad: Eng Kaart (Fotograf onbekannt ) vum 2ten Januar 1916 ouni weider Beschrëftung. Dat aus dem Joer 1884 gebaute Monument zu Éiere vum Guillaume II d Orange-Nassau (gelieft vun 1792-1849, a vun 1840-1849, beléift ënnert de Lëtzebuerger well hien ee Joer viru sengem Doud, Lëtzebuerg déi éischt parlamentaresch Verfassung ginn huet) verréit eis dass mir eis op der haiteger Place Guillaume, am Volleksmond och Knuedler (Numm kennt duerch Mönchen vum Franziskaner Uerden, déi do e Klouschter an eng Kierch haten, an den Numm e Bezuch op de Knuet an hirem Gewand ass) sinn, och wann eng Kopie vun der Statue vum och zu Den Haag steet, ass et hei effektiv de Knuedler an der Stad. Ze erkennen in divers Detailer déi um Monument hänken:
- Uewe Schëld mam Message: ,,Wir wollen eine Freies Volk unter einer freien Grossherzogin ´´
- Blummekranz mat engem Message op der Schléif: ,,A Guillaume II createurs de nos libertes constitutionelles, loyal et fidele observateur de nos droits´´ (op der Foto net gutt ze erkennen, nozeliesen am Artikel vum 03.02.1916 aus der Landwirt Zeitungen, an de Kommentaren den Auszuch)
- Enne Schëld mam Message: ,,Es ist ein Unglück für die Koenige wenn sie das Volk nicht hören´´
Des Message um Wëllem (wei en am lëtzebuergescher Volleksmond genannt gëtt) verroden eis dass 1915/1916 eng Zäit war vu politesche Spannungen, an den 2ten Januar mat der Manifestatioun (et ginn ënnerschiddlech Aussoe vun de Leit déi deelgeholl hunn, engersäits geet et riets vun 20.000 Leit an der Luxemburger Zeitung, anerersäits vu 4000-5000 Leit beim Luxemburger Wort) den Héichtepunkt gebillt hunn, wou Protester sech géint Regierung vum Hubert Loutsch (säit 6 November 1915 mee ouni Majoritéit an der Chamber, bestoend nëmmen aus Ministere vun der Rietspartei) mee och géint déi deemoleg Groussherzogin Marie Adelheid. Ursaache vun dëser Onzefriddenheet an der Bevëlkerung waren, dass Lëtzebuerg ënnert der däitscher Besetzung am éischte Weltkrich ënnert Liewensmëttel Knappheet gelidden huet an Infiltratioun, wei och déi Politesch Krise : Déi vun der Groussherzogin agesate Regierung hat Minoritéit an der Chamber, déi trotz vun der Groussherzogin gefuerderten Neiwalen, déi am Dezember 1915 stattfonnt huet, näischt changéiert huet an se trotzdeem un dëser Regierung festgehalen huet, huet zu staarken Onrouen an der Chamber gefouert. Aus der Siicht vun der Oppositioun war et en Ugrëff op déi parlamentaresch Demokratie a si hunn der Groussherzogin virgeworf en autoritären Staat ze feieren. Natierlech huet och nach Neutralitéitsfroe eng grouss Roll och gespillt a et gouf der rietser Partei wei och de Groussherzogin virgeworf ze däitsch frëndlech sech ze behuelen a mat deelweis mat den däitsche Besëtzer ze kooperéieren.
Resultat war dass Regierung vum Hubert Loutsch den 11 Januar 1916 e Mësstraue Vott verluer huet a Misst zeréck trieden, Groossherzogin ass am Januar 1919 zeréck getrueden, nodeems hier Haltung zu den däitsche Besëtzer virgeheit gouf an se sou matter och Monarchie wollt retten an deem se Troun hirer Schwëster Charlotte ginn huet