09/07/2023
Ομιλία του προέδρου του Πολιτιστικού Συλλόγου «Χατζηγιώργης», Γιάννη Καραντέλου στα εγκαίνια του αναβαθμισμένου Λαογραφικού Μουσείου (1.7.2023).
Σας καλωσορίζω όλους που μας τιμάτε με την παρουσία σας σε αυτόν τον ιστορικό χώρο, το αρχοντικό Χατζηγιώργη, που φιλοξενεί του λαογραφικό μουσείο του πολιτιστικού συλλόγου Χατζηγιώργης Θεολόγου Θάσου.
Ο σύλλογος «Χατζηγιώργης» που φέρει το όνομα του οπλαρχηγού της θάσου κατά την εξέγερση του 1821, ιδρύθηκε το 1977 και συμπληρώνει φέτος τα 45 χρόνια ζωής του, με έντονη παρουσία στα δρώμενα του Θεολόγου, αλλά και γενικότερα της Θάσου.
Στόχος από ιδρύσεως του ήταν και παραμένει, πέραν της διατήρησης και διάδοσης της παράδοσης, η ανάδειξη του χωριού, η συνεργασία του με άλλουςφορείς, αλλά και η παρέμβαση του στην επίλυση των προβλημάτων της τοπικής κοινωνίας.
Συντηρεί, στο μέτρο του δυνατού, αυτά που παρασύρει ο χρόνος, διαθέτοντας πάντα το πενιχρό του ταμείο ανταποδοτικά στο χωριό.
Να μου επιτραπεί εδώ να σχολιάσω το εξής γεγονός:
Για πολλά χρόνια συντηρούσαμε τον μοναδικό νερόμυλο- λαδόμυλο που διασώζεται από τους πολλούς που υπήρχαν στον Θεολόγο.
Σήμερα σας λέμε με μεγάλη λύπη μας πως κατέρρευσε η στέγη του και έπεται συνέχεια.
Παρότι από το 2014 υπάρχει ολοκληρωμένη μελέτη αναπαλαίωσης και η ανάδειξής του ως μουσείου ελιάς και παρά τις προσπάθειες μας η μελέτη αυτή να υλοποιηθεί, παραμένει στα συρτάρια κάποιων γραφείων.
Παρ όλ΄ αυτά εμείς επιμένουμε προς αυτήν την κατεύθυνση και ελπίζουμε να τελειώσει αίσια αυτό το θέμα και να γίνει το μουσείο ελιάς καύχημα του συλλόγου, όπως είναι το Λαογραφικό του Μουσείο.
Η ίδρυση του λαογραφικού μουσείου έγινε το 1981.
Εμπνευστής και ιδρυτής ήταν ο τότε πρόεδρος του πολιτιστικού συλλόγου, Ιωάννης Λάτας, τα πρώτα εκθέματα του ήταν μικροαντικείμενα δωρητών του Θεολόγου που στην συνέχεια εμπλουτίστηκαν με τις ξύλινες μινιατούρες νερόμυλων, λαδόμυλου, αλευρόμυλου, δρύστριας, κερόμυλου, πατητηριού και αργαλειού, που κατασκεύασε ο Αλέξανδρος Κομλίκης με κόστος 160.000 δραχ.
Πρωτοστεγάζεται στο παλιό καφενείο του Χατζηγιάννη για αρκετά χρόνια, όπου το επισκέπτεται η αείμνηστη συγγραφέας Διδώ Σωτηρίου που αποδίδει εγγράφως τα εύσημά της στο σύλλογο το 1983.
Μεταφέρεται για ένα άλλο χρονικό διάστημα στο παλιό εξοχικό «Κληματαριά» και μετέπειτα στο καφενείο του Καρκαλέμη.
Το 2001 με το πείσμα και την υπομονή του τότε συνεργάτη και προέδρου του συλλόγου μας Σταμάτη Χατζησταμάτη μεταφέραμε τα λιγοστά εκθέματά μας σε αυτό το κτίριο, που από το 1995 ξεκίνησε η ανακαίνισή του, ωστόσο παρέμεινε ημιτελές δίχως πόρτες και με ατέλειες σε κάθε προβλεπόμενη εργασία.
Το 2002, χάρη στην παρέμβασή μας, ολοκληρώνονται όλες οι αναγκαίες εργασίες και γίνεται η οριστική παραλαβή- παράδοση από την τεχνική υπηρεσία του Νομού Καβάλας.
Από τότε, και αφού το εμπλουτίσαμε με πλήθος αντικειμένων, δωρεές των κατοίκων, αλλά και αγοράζοντας κάποια, λειτουργεί σε αυτόν τον χώρο.
Συν τω χρόνο εντοπίσαμε τις αδυναμίες της λειτουργίας του μουσείου, και τον Αύγουστο του 2022 αποφασίσαμε να διαθέσουμε όλο το ταμείο του συλλόγου και με κάποιες δωρεές και προσωπική εργασία να κάνουμε την ολική αναβάθμιση του.
Τι κάναμε.
1)Την ανάδειξη της εισόδου, ώστε να είναι καλαίσθητη, και λειτουργική στη πρόσβαση ανθρώπων κάθε ηλικίας, αλλά και σε αυτών που έχουν προβλήματα κινητικότητας.
2)Ολική συντήρηση του κτιρίου και του αύλειου χώρου, βαφή τοίχων εξωτερικά και εσωτερικά, βαφή και συντήρηση όλων των ξύλινων επιφανειών, κατασκευή και τοποθέτηση νέων εξωθυρών.
3) Την ομαδοποίηση των αντικειμένων-εκθεμάτων σε χωριστές κατηγορίες, ώστε να γίνεται κατανοητός από τους επισκέπτες ο ρόλος και η λειτουργία τους στις ανάγκες της καθημερινής ζωής αυτών που τα χρησιμοποιούσαν.
4)Την διασφάλιση και διαφύλαξη των ευαίσθητων αντικειμένων σε προθήκες.
5)Δημιουργήσαμε καλύτερο φωτισμό για την ανάδειξη των εκθεμάτων και την άνετη περιήγηση στους χώρους του μουσείου.
Διαμοιράσαμε το κτίριο σε 7 χώρους και τα εκθέματα σε 7 αντίστοιχες ενότητες.
Το κτίριο λόγω της κλίσης του εδάφους διαθέτει δύο ισόγεια, ημιώροφο και όροφο.
1) Στο πάνω ισόγειο το ονομάζουμε «μουσειακή σάλα». Εκεί φιλοξενούνται τα παραδοσιακά όργανα και τα κεντήματα.
2) Αριστερά της σάλας είναι η αίθουσα υφαντικής.
3) Στον ημιώροφο «χαγιάτι» στεγάζονται οι μινιατούρες των νερόμυλων που αναδεικνύουν το Θεολόγο ως τη «βιομηχανική» περιοχή της Θάσου, ιδιαίτερα από τον 18 έως τα μέσα του 20 αιώνα. Εκεί είναι και ο αργαλειός που υπολογίζουμε σε διάστημα 15-20 ημέρων να λειτουργεί και να γίνονταιμαθήματα υφαντικήςσε μικρούς και μεγάλους.(ελπίζουμε σε αυτό το διάστημα να ταχτοποιήσουμε και άλλες λεπτομέρειες που εκκρεμούν.
4) Στην αίθουσα δίπλα στον χαγιάτι είναι το καθιστικό που χρησίμευε και ως υπνοδωμάτιο.
5) Στον όροφο, τον οντά, που ονομάζουμε και «ιστορικό σαλόνι», πέρα των εκθεμάτων, κυριαρχούν οι ιστορικές μορφές, του οπλαρχηγού Μεταξά Χατζηγιώργη, του αρχιμανδρίτη Καλλίνικου Σταματιάδη και του Κωνσταντίνου Δημητριάδη, που το έργο τους ήταν τεράστιο για τον τόπο.
6) Στο κάτω ισόγειο, κάτω από τον χαγιάτι, δεξιά είναι η αίθουσα παλιών επαγγελμάτων και των αντίστοιχων εργαλείων τους, που μας θυμίζουν παλιές επαγγελματικές ενασχολήσεις των κατοίκων του Θεολόγου.
7) Τέλος σε αυτό το ισόγειο, πέραν του καφενείου, δημιουργήθηκε ένας χώρος που θα αποτελέσει το Ιστορικό Αρχείο του Θεολόγου και του Συλλόγου.
Στον χώρο αυτό θα έχουν πρόσβαση όλοι για μελέτη και γνώση της ιστορίας του χωριού.
Εδώ επιθυμώ να προτρέψω όλους τους συγχωριανούς μας να δώσουν σε αντίγραφα με έξοδα του συλλόγου, ότι ιστορικά κειμήλια έχουν συμβάλλοντας στην ανάδειξη της ιστορικότητας και του πολιτισμού μας.
Όλα αυτά εξάντλησαν το ταμειακό απόθεμα του συλλόγου και κάθε φιλότιμη χειρονομία από εσάς είναι δεκτή.
Πάντως πρέπει να πω δημόσια ένα μεγάλο ευχαριστώ σε όλους όσους με τον εθελοντισμό τους, την οικονομική τους στήριξη και τη δωρεά στο μουσείο πολύτιμων κειμηλίων συντέλεσαν στην ανακαίνιση και τον εμπλουτισμό του.
Σας ευχαριστώ.
