Ιστορικό
Το καλοκαίρι του '97 ο σιδηροδρομικός Γιώργος Τομπουλίδης παρατήρησε, σε ένα μονοπάτι στη θέση Πεύκα της Θερμοπηγής, απολιθωμένα οστά ζώων. Ένα χρόνο μετά έφερε δείγμα στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) κ η παλαιοντολογος Δρ Ευαγγελία Τσουκαλά, διαπίστωσε το μεγάλο επιστημονικό ενδιαφέρον. Έτσι ξεκίνησε η συνεργασία του Τμήματος Γεωλογίας ΑΠΘ με τον τότε Δήμο Σιδηροκάστρου
κ αργότερα με την τότε Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Σερρών. Τα αποτελέσματα της αυτοψίας και κατόπιν των ανασκαφών ήταν άκρως ενδαφέροντα:
Προσδιορίστηκαν πρόδρομα ιππάρια (κοντόσωμα άλογα με τρία δάκτυλα στα πόδια τους σε αντίθεση με τα σημερινά που είναι ψηλότερα και με ένα δάκτυλο στο πόδι), καμηλοπαρδάλεις,ρινόκεροι,αγριόχοιροι,μαστοδόντες (προϊστορικοί ελέφαντες), γαζέλες,αντιλόπες, μαχαιρόδοντες και μικρά σαρκοφάγα που πιθανόν ανήκουν στις οικογένειες των μουστελιδών ή των υαινιδών κ.ά. Μεγάλο ενδιαφέρον αποτελέι το μοναδικό, πιο πλήρες παγκοσμίως, κρανίο ενός γιγαντιαίου ζώου φυτοφάγου περιττοδακτύλου που λέγεται Αγκυλοθήριο το Πεντελικό.
Η ηλικία της πανίδας αυτής υπολογίζεται περίπου 7.000.000 χρόνια πριν από σήμερα. Πρόκειται για μια από τις σημαντικότερες ανακαλύψεις που αφορούν την Παλαιοντολογία στην περιοχή των Σερρών και χαρακτηρίζονται από το γεγονός ότι είναι πρώτη φορά που ανακαλύπτονται στην περιοχή σε τέτοια ποικιλία σε σύσταση πανίδας και σε τόση αφθονία, απολιθωμένα οστά ζώων που έζησαν κατά τη διάρκεια του Ανώτερου Μειόκαινου.
Από τη μελέτη μπορούν να βγουν γενικότερα συμπεράσματα για το παλαιοπεριβάλλον και το παλαιοκλίμα της περιοχής. Το τοπίο φαίνεται να ήταν ανοικτό τύπου σαβάνας, ενώ το κλίμα ήταν γενικά θερμό και κυμαινόταν από υγρό έως ξηρό. τα ζώα αυτά από κάποια αιτία (ίσως πλημμύρα), μετά τον ομαδικό θάνατό τους, με την ενέργεια του΄νερού συγκεντρώθηκαν σε μία θέση, όπου σε σπάνιες ιδανικές συνθήκες μετατράπηκαν σε απολιθώματα και έτσι διατηρήθηκαν.
Τα απολιθώματα, μετά τον καθαρισμό και τη συντήρησή τους τοποθετήθηκαν στις προθήκες του Μουσείου στη Θερμοπηγή. Εκτός από την έκθεση με τα απολιθώματα, η οποία εμπλουτίστηκε απο δωρεές κυρίως, με διάφορες συλλογές απολιθωμένων ασπόνδυλων ζωών, ψαριών, φυτών, ορυκτών κ.λ.π από τη γύρω περιοχή για εκπαιδευτικούς και ερευνητικούς σκοπούς.
Η θέση της Θερμοπηγής αναφέρεται στο National Geographic Society (Ελλ. Έκδοση Μαίου 2001). Διεθνές ενδιαφέρον προκάλεσε η δημοσίευση του αγκυλοθηρίου σε συνεργασία με γάλλους και βούλγαρους παλαιοντολόγους. Επίσης ενδιαφέρον εκδηλώθηκε από το Ινστιτούτο Παλαιοντολογίας του Πανεπιστημίου της Βιέννης και οργανώνονται από κοινού ανασκαφές με τη συμμετοχή 18 αυστριακών φοιτητών (επίβλεψη της αν. Καθηγήτριας Dr. Doris Nagel) και 10 ελλήνων φοιτητών και συνεργατών (επίβλεψη της αν. Καθηγήτριας Dr. Ευαγγελίας Τσουκαλά) κατά το διάστημα 22 Αυγούστου έως 3 Σεπτεμβρίου 2011. υπό την αιγίδα του Δήμου Σιντικής και της Ιεράς Μητροπόλεως Σιδηροκάστρου
