16/10/2025
Το κεντημένο ψωμί
Ο άρτος και το ψωμί κατέχουν ιδιαίτερη θέση στη λαογραφία του ελληνικού σπιτιού, καθώς συνδέονται με την καθημερινή ζωή, τη γιορτή και το ιερό.
Η ιστορία του κεντημένου ψωμιού ξεκίνησε πριν πολλά χρόνια , τότε οι άνθρωποι σκέφτηκαν ότι έπρεπε να βρουν ένα μέσο να ευχαριστήσουν το Θεό για ό,τι τους δίνει και να τον παρακαλέσουν για ό,τι θα ήθελαν να τους δώσει. Βρήκαν το ψωμί, το ιερότερο πράγμα για εκείνους, βασικό είδος στη διατροφή τους, που βρήκε από τον ίδιο τον άνθρωπο μία θέση τιμής και λατρείας από τις αρχές του πολιτισμού μας μέχρι τις μέρες μας.
Το ψωμί αποτελεί για τον άνθρωπο ισχυρό «φυλαχτό» και σύμβολο του «καλού».
Οι άνθρωποι με απλότητα, σοφία και πηγαία χάρη αποτύπωναν την αισθητική τους πάνω στο ψωμί με διάφορα σύμβολα.
Οι γυναίκες του σπιτιού υπήρξαν οι κύριες φορείς αυτής της τέχνης. Με τα χέρια τους όχι μόνο ζύμωναν αλλά και «καλλιτεχνούσαν» το ψωμί, αποτυπώνοντας πάνω του σύμβολα ευφορίας, καρποφορίας και αγάπης.
Χαρακτηριστικά σύμβολα κεντημένου ψωμιού είναι:
• Δύο περιστέρια , η νύφη και ο γαμπρός. Η νύφη με κλειστά φτερά (ένδειξη αγνότητας και ήθους) και ο γαμπρός με ανοιχτά φτερά.
• Λίσι (Βελανίδι): Μακροζωία, ευχές για δύναμη όπως και η βελανιδιά.
• Λουμίνι: η ζωή του ζευγαριού να καεί ομαλά όπως το λουμίνι στο καντήλι μέχρι τέλους.
• Κλωνάρι αμπελιού: ευθυμία και αφθονία καρπών.
• Υάκινθος: έτσι να ευωδιάζει η ζωή του ζευγαριού.
Επίσης κεντούσαν πάνω στο ψωμί ό,τι επάγγελμα έκανε ο νοικοκύρης του σπιτιού (ο γεωργός το αλέτρι, στάχια με καρπούς, σταφύλια και ό,τι συναντούσε στη γη που όργωνε, ο βοσκός τη στάνη, κ.α.)
