10/07/2026
«Ό,τι Απέμεινε»
Όψεις κατοχικής βίας στην Ελλάδα και την Κρήτη
Η Ιστορία και η διατήρηση της μνήμης είναι ο ένας πυλώνας του Λαογραφικού & Ιστορικού Μουσείου Νεάπολης. Η Μουσειακή συλλογή και το Αρχειακό υλικό που υπάρχει αναφέρονται στα γεγονότα του παρελθόντος, που καθόρισαν τον τόπο, αλλά κυρίως προσπαθούν να τα μετασχηματίζουν σε συλλογική μνήμη, μεταβιβάζοντάς την στις επόμενες γενιές, καθώς είναι γενικώς παραδεκτό πως η αξία της συλλογικής μνήμης είναι ανεκτίμητη, αφού διατηρεί τη βιωμένη εμπειρία των ανθρώπων στην κοινωνία, μιας και η ατομική μνήμη σβήνει με το πέρασμα του χρόνου!
Ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος και η Κατοχή είναι μια περίοδος της Ιστορίας που διαρκώς εμπλουτίζεται από τεκμήρια ιστορικά που βλέπουν το φως- όπως οι φωτογραφίες των 200 εκτελεσμένων κομμουνιστών στην Καισαριανή, ή οι 350 του ερευνητή Ανδρέα Ασσαέλ για τα κάτεργα θανάτου στον Ελλαδικό χώρο- από αφηγήσεις ανθρώπων της εποχής μέσα από ημερολόγια, επιστολές, απομνημονεύματα, από αρχειακό υλικό που αποδεσμεύεται κλπ.
Το Μουσείο που έχει αφιερώσει ένα τμήμα της ιστορικής του συλλογής σ’ αυτή την περίοδο επιλέγει να ανανεώνει την προσπάθεια καταγραφής της μνήμης διερύνοντας τον ορίζοντά του, προσκαλώντας επιστήμονες οι οποίοι ευρίσκονται στην πρωτοπορία της έρευνας για να καταθέσουν στη δημόσια συζήτηση όλα τα νέα στοιχεία .
Για το λόγο αυτό εκκινώντας τις επετειακές εκδηλώσεις για τα Δέκα χρόνια λειτουργίας του οργανώνει εσπερίδα στην αυλή του, την Τετάρτη 15 Ιουλίου 2026, στις 20.00 με τίτλο
«Ό,τι Απέμεινε»
Όψεις κατοχικής βίας στην Ελλάδα και την Κρήτη
Είναι γεγονός πως το τελευταίο διάστημα υπάρχει μια έντονη συζήτηση για όλα όσα βίωσε ο ελληνικός λαός στα δίσεκτα χρόνια της Κατοχής, το ρόλο των συνεργατών των κατακτητών, τη βία εν γένει όπως εκφράζεται στις πρακτικές του ναζισμού και φυσικά τις επανορθώσεις και αποζημιώσεις που οφείλονται από το Γερμανικό κράτος.
Η Κρήτη υπήρξε μάρτυρας αυτής της βίας, ξεκινώντας από τις πρώτες σφαγές της Μάχης της Κρήτης ως τις μαζικές εκτελέσεις και τις πυρπολήσεις χωριών ,τη συστηματική υφαρπαγή της αγροτικής και κτηνοτροφικής παραγωγής, την επιβολή καταναγκαστικής εργασίας, το καθεστώς εκφοβισμού της καθημερινής ζωής και καταλήγοντας στις απελάσεις στα στρατόπεδα συγκέντρωσης αθώων ανθρώπων και τις εκτελέσεις αντιστασιακών, όπως ο εθνομάρτυρας Ρούσος Κούνδουρος, λίγο πριν την έξοδό τους από το νησί.
Μέσα από τις εισηγήσεις διαφορετικών ερευνητικών πεδίων γίνεται δυνατή η ευρύτερη και σφαιρικότερη αντίληψη του τραυματικού παρελθόντος, η κληρονομιά του οποίου μας επηρεάζει ως σήμερα.
Εισηγητές και θέματα :
Ο Στράτος Δορδανάς, αναπληρωτής καθηγητής Ιστορίας στο τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, πραγματεύεται τις υποφωτισμένες πτυχές της κατοχικής πολιτικής που είχαν στόχο τη διάρρηξη του κοινωνικού ιστού και την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση του αντιστασιακού κινήματος, οι οποίες συνέβαλαν στην πρόκληση του Εμφυλίου Πολέμου
Ο Ιάσονας Χανδρινός, ιστορικός και διδάσκων στο Πανεπιστήμιο του Ρέγκενσμπουργκ παρουσιάζει την περίπτωση των Ελλήνων πολιτικών κρατουμένων στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Μαουτχάουζεν. Επιχειρεί μια περιγραφή της πολιτικής αντιποίνων των γερμανικών δυνάμεων Κατοχής στην Ελλάδα, παρουσιάζει στοιχεία για τη ζωή των Ελλήνων στο στρατόπεδο και αναφέρεται στη δύσκολη μνήμη του στρατοπεδικού εγκλεισμού στην Ελλάδα.
Ο Βαγγέλης Τζούκας, διδάκτωρ Κοινωνιολογίας και μέλος ΣΕΠ του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου, επικεντρώνεται στον τρόπο με τον οποίο ο διοικητής του 22ου Ορεινού Σώματος Στρατού, στρατηγός Χούμπερτ Λαντς, επιχείρησε μεταπολεμικά να αναλύσει τις εμπειρίες του από τον ανταρτοπόλεμο στην Ελλάδα και τη δράση της μονάδας που διοικούσε προκειμένου να οδηγηθεί σε γενικότερα συμπεράσματα για ένα είδος πολέμου που η τότε συγκυρία εμφάνιζε ως ταχύτατα αναδυόμενο.
Ο Δημήτρης Παπαγιαννάκης, υποψήφιος διδάκτωρ Δημόσιας Ιστορίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης και μέλος της ΠΛΕΑΜ, προσεγγίζει την περίπτωση των αντιποίνων στις επαρχίες Βιάννου – Ιεράπετρας, εστιάζοντας στον στρατηγικό σχεδιασμό, στα κίνητρα, στην ιδεολογία, στις πολεμικές εμπειρίες και στους τρόπους με τους οποίους η 22η Μεραρχία Πεζικού εκτέλεσε την επιχείρηση «Βιάννος» από τις 14 έως τις 16 Σεπτεμβρίου 1943 με απολογισμό 401 νεκρούς.
Συντονιστής: Γιάννης Χαραλαμπίδης, ιστορικός και δημοσιογράφος.
Συνδιοργάνωση: Περιφέρεια Κρήτης
Εργαστήριο Τεχνολογίας, Έρευνας και Εφαρμογών στην Εκπαίδευση του ΔΠΘ
Συνεργαζόμενο βιβλιοπωλείο ΓΡΑΦΗ
Είσοδος: Ελεύθερη
