Μουσείο Χριστιανικής Τέχνης "Αγία Αικατερίνη" / Museum of Christian Art

24/12/2025

25/11/2025

ΑΠΟ ΤΑ ΠΑΛΑΙΟΤΕΡΑ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ…

ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΑ ΓΙΟΡΤΑΖΕΙ!

Η Αγία Αικατερίνη είναι ένα από τα παλαιότερα και σημαντικότερα χριστιανικά μνημεία της Κρήτης – και σήμερα γιορτάζει!

Πρώην καθολικό της σιναϊτικής μονής, δεσπόζει στο κέντρο του Ηρακλείου, σε έναν χώρο που είναι καθαγιασμένος ήδη από τα βυζαντινά χρόνια. Ένας καμαροσκεπής ναός με οικοδομική αρτιότητα και ιδιαίτερη αισθητική, ένα μικρό αρχιτεκτονικό θαύμα που στάθηκε όρθιο μέσα στους αιώνες.

Ξαναγυρίζουμε με δέος στα χρόνια της Βενετοκρατίας, τον 13ο ή τις αρχές του 14ου αιώνα, όταν χτίστηκε ο ναός εκεί όπου πιθανότατα βρισκόταν ήδη ο παλαιότερος βυζαντινός. Από τότε η ιστορία του μεγάλου αυτού καθιδρύματος πορεύεται παράλληλα με την ιστορία της πόλης: του Χάνδακα, της Κάντια, του Μεγάλου Κάστρου, του σημερινού Ηρακλείου. Οι ονομασίες άλλαξαν – η σημασία του τόπου όμως παρέμεινε.

Μέχρι το 1669 η Αγία Αικατερίνη υπήρξε το κέντρο της πνευματικής και καλλιτεχνικής ζωής του τόπου. Μοναστήρι που υπαγόταν στη Μονή Σινά και ταυτόχρονα σπουδαίος πόλος για λόγιους και ζωγράφους, την εποχή που ο Χάνδακας έμοιαζε με πολιτιστική πρωτεύουσα του ορθόδοξου κόσμου. Εδώ άνθισε το θαύμα της Κρητικής Αγιογραφικής Σχολής.
Κι εδώ προσευχόταν και δημιουργούσε ο πρωτοπόρος Άγγελος Ακοτάντος, ο «Γκρέκο του 15ου αιώνα».

Μετά την άλωση του 1669, ο ναός μετατράπηκε σε μουσουλμανικό τέμενος — «το ωραιότερο της Ανατολής», όπως σημείωσε ο διάσημος περιηγητής Εβλιγιά Τσελεμπή. Οι εποχές άλλαξαν και πάλι· κι έτσι η Αγία Αικατερίνη ξαναβρήκε τον παλιό της ρόλο ως χριστιανικός ναός.

Σήμερα αποτελεί όχι μόνο ένα από τα αρχαιότερα μνημεία της Κρήτης, αλλά και τον ιερό χώρο που φιλοξενεί το Μουσείο Ιερών Εικόνων και Κειμηλίων της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κρήτης. Έναν τόπο όπου ο επισκέπτης μπορεί να γνωρίσει την εξέλιξη της χριστιανικής τέχνης και, ταυτόχρονα, να νιώσει τη ζωντανή ιστορία του μνημείου.

Η Αγία Αικατερίνη του Ηρακλείου, η Αγία Αικατερίνη της Κρήτης.
Σήμερα γιορτάζει.
Και μαζί της γιορτάζει και το Μουσείο μας.

Χρόνια πολλά!

27/08/2025

ΕΟΡΤΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΦΑΝΟΥΡΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ
Φανούριος φῶς πᾶσι πιστοῖς παρέχει,
Κἂν εἰς σκότος δ᾿ ἔκειτο τῆς γαίας μέγα.
Εἰκάδι ἑβδομάτῃ Φανουρίου σηκὸς γῆθεν φάνθη.

Ο Άγιος Φανούριος του Μουσείου μας

Στο Μουσείο Χριστιανικής Τέχνης φυλάσσονται δυο έργα του σημαντικού ζωγράφου Άγγελου Ακοτάντου που προέρχονται από την Ιερά Μονή Οδηγήτριας Μεσαράς. Και τα δύο έργα εικονίζουν τον Άγιο Φανούριο. Ο σημαντικός αυτός ζωγράφος φαίνεται να διατηρούσε ιδιαίτερη σχέση με την παλαιά Μονή της Αγίας Αικατερίνης, καθολικό της οποίας υπήρξε το σημερινό μουσείο.
Εξιδανικευμένα χαρακτηριστικά, που δηλώνουν νεανικότητα και χάρη, πρόσωπο ευγενικό και βλέμμα ελαφρά μελαγχολικό χαρακτηρίζουν τη μορφή του νεοφανούς Αγίου Φανουρίου όπως τον αποτύπωσε ο Άγγελος Ακοτάντος. Το απαλό πλάσιμο του προσώπου, η αριστοτεχνική εκτέλεση με τις μαλακές διαβαθμίσεις και τα λεπτά φώτα, καθώς και η σημασία στη λεπτομέρεια αποτελούν χαρακτηριστικά γνωρίσματα ενός ζωγράφου το έργο του οποίου αποτέλεσε σταθμό για την κρητική ζωγραφική.
Πιθανότατα πρόκειται για παραλλαγή εικονογραφικού τύπου του πεζού και δρακοντοκτόνου Αγίου Γεωργίου, προσαρμοσμένη στα χαρακτηριστικά του Αγίου Φανουρίου.

09/06/2025

ΤΟ ΧΡΩΜΑ ΩΣ ΦΩΣ
ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΚΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ

Έκθεση Αγιογραφίας στο Μουσείο Ιερών Εικόνων και Κειμηλίων της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κρήτης

Η Ιερά Αρχιεπισκοπή Κρήτης και το Μουσείο Ιερών Εικόνων και Κειμηλίων παρουσιάζουν την έκθεση του διεθνώς αναγνωρισμένου αγιογράφου, ζωγράφου και πανεπιστημιακού καθηγητή Γιώργου Κόρδη, με τίτλο «Το Χρώμα ως Φως / Color as Light. Παράδοση και Δημιουργία / Tradition and Creativity».
Ο Γιώργος Κόρδης είναι ζωγράφος, εικονογράφος, συγγραφέας και πανεπιστημιακός καθηγητής ο οποίος έχει αφιερώσει το έργο του στη μελέτη της ελληνικής εικαστικής παράδοσης και ιδιαίτερα της βυζαντινής ζωγραφικής. Με σεβασμό στην παράδοση ο Κόρδης δημιουργεί έναν προσωπικό εικαστικό κόσμο όπου η φόρμα, η γραμμή και το φως ενώνονται με την πνευματικότητα.
Η τεχνοτροπία του, αν και ριζωμένη στη βυζαντινή παράδοση, αφομοιώνει οργανικά τις κατακτήσεις του μοντερνισμού και της σύγχρονης τέχνης, οδηγώντας σε μια πρωτότυπη εικαστική έκφραση. Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο ιστορικός τέχνης Justin Wilson, «ο Κόρδης χρησιμοποιεί τη φόρμα για να ανακαλύψει εκ νέου την παντοτινή δυνατότητα για καινοτομία μέσα σε έναν αρχαίο οπτικό κανόνα».
Η εικαστικός και επιμελήτρια Keri Wiederspahn επισημαίνει:
«Οι εικόνες του Κόρδη δεν αναπαράγουν, αλλά παρουσιάζουν μια θύρα για να εισέλθουμε σε μια ζωντανή σχέση... μια συνάντηση που προκαλεί θαυμασμό, δείχνοντας προς το φως που κατοικεί πέρα από το ορατό».
Ο επισκέπτης θα έχει την ευκαιρία όχι απλώς να συναντήσει εικόνες, αλλά στιγμές φωτός∙ παράθυρα που ανοίγουν σε μια άλλη πραγματικότητα – πιο ήσυχη, πιο ουσιαστική. Ο Γιώργος Κόρδης, μέσα από τις μορφές και τα χρώματά του, μας προσκαλεί να σταθούμε για λίγο αλλιώς. Να κοιτάξουμε πιο βαθιά. Να θυμηθούμε. Η παράδοση δεν παρουσιάζεται εδώ ως κάτι μακρινό ή παλιό, αλλά ως κάτι ζωντανό, που συνεχίζει να μιλά – με τρόπο άμεσο και ανθρώπινο. Η έκθεση «Το Χρώμα ως Φως» προσκαλεί τον επισκέπτη σε μια βιωματική, πνευματική και αισθητική εμπειρία, όπου η αγιογραφία δεν είναι στατική, αλλά ένας συνεχής διάλογος ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν, στην παράδοση και τη δημιουργία.
Τα εγκαίνια θα πραγματοποιηθούν την Τρίτη 10 Ιουνίου 2025 στις 19:30 στον επιβλητικό χώρο του Μουσείου Ιερών Εικόνων και Κειμηλίων της Αρχιεπισκοπής Κρήτης. Η έκθεση θα διαρκέσει μέχρι τις 20 Αυγούστου 2025.
Ώρες λειτουργίας Μουσείου: Δευτέρα, Τετάρτη έως Σάββατο: 9:30 - 18:30
Κυριακή: 11:00 - 17:30
Τρίτες κλειστά

24/04/2025

Από το Μουσείο Ιερών Εικόνων και Κειμηλίων της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κρήτης
στο Παλάτι των Δόγηδων στη Βενετία

Ο «ΜΥΣΤΙΚΟΣ ΔΕΙΠΝΟΣ» ΣΤΗ ΜΕΓΑΛΗ ΕΚΘΕΣΗ
ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΡΗΤΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ

Στο Palazzo Ducale της Βενετίας θα εκτίθεται για τους επόμενους πέντε μήνες ένα από τα από κορυφαία έργα της Κρητικής Αναγέννησης, ο Μυστικός Δείπνος του Μιχαήλ Δαμασκηνού, που αποτελεί μέρος της μόνιμης συλλογής του Μουσείου Ιερών Εικόνων και Κειμηλίων.
Η εμβληματική για την ιστορία και τον πολιτισμό μας εικόνα θα είναι ανάμεσα στα εκθέματα που θα παρουσιαστούν στη μεγάλη έκθεση η οποία οργανώνεται στη Βενετία, σε έναν μεγαλοπρεπή χώρο με σπουδαία ιστορία. Το Παλάτι των Δόγηδων με αυτή την έκθεση αποτίει φόρο τιμής στον ελληνικό πολιτισμό τονίζοντας ιδιαίτερα τους πνευματικούς, καλλιτεχνικούς και διπλωματικούς δεσμούς ανάμεσα στην Ελλάδα και την Ιταλία.
Η έκθεση θα ανοίξει τις πύλες της στις 30 Απριλίου 2025 και θα διαρκέσει μέχρι τις 29 Σεπτεμβρίου 2025. Τα έργα που θα εκτεθούν προέρχονται από ελληνικά και ξένα μουσεία.
O «Μυστικός Δείπνος» συσκευάστηκε με ιδιαίτερη επιμέλεια και φροντίδα από συντηρητές της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ηρακλείου και παραδόθηκε σε εξειδικευμένη εταιρεία μεταφοράς έργων τέχνης. Τηρήθηκαν στο ακέραιο όλα τα μέτρα προστασίας που προβλέπονται διεθνώς σε περιπτώσεις μεταφοράς αρχαιοτήτων και έργων τέχνης.
Διαβάζουμε από την επίσημη ιστοσελίδα του Palazzo Ducale:
Ενδιαφέρον θα έχει η σύγκριση των διαφορετικών αντιλήψεων για τη δημιουργία της τέχνης στην Ανατολή και τη Δύση: στη Δύση ο ζωγράφος ανύψωσε την τέχνη του προς τον Θεό, ενώ στην Ανατολή ήταν ο Θεός που καθοδηγούσε το χέρι του ζωγράφου. Σε κάθε αριστοκρατική βενετική κατοικία, πάνω από το κρεβάτι του ιδιοκτήτη, υπήρχε μια ελληνική εικόνα που, λόγω του ιερατικού της χαρακτήρα, θεωρούνταν ότι προσέφερε ιδιαίτερη προστασία. Η έκθεση θα πραγματοποιηθεί στο Παλάτι των Δόγηδων, δεδομένης της σημασίας των στενών δεσμών της Βενετίας με την Κρήτη, την Κωνσταντινούπολη και την Ελλάδα, δημιουργώντας έναν επιπλέον σύνδεσμο μεταξύ των δύο ευρωπαϊκών χωρών.

Στη θέση της εικόνας τοποθετήθηκε προσωρινά ακριβές αντίγραφό της, το οποίο μπορούν να βλέπουν οι επισκέπτες του Μουσείου μαζί με τα υπόλοιπα πέντε πρωτότυπα έργα του Μιχαήλ Δαμασκηνού και τα άλλα μοναδικά εκθέματα του Μουσείου Ιερών Εικόνων και Κειμηλίων της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κρήτης.

17/04/2025

Ένα εξαιρετικό έργο τέχνης που έχουμε την τιμή να φυλάσσουμε στο Μουσείο μας επιλέξαμε για τις πασχαλινές μας ευχές: Το ξυλόγλυπτο κουβούκλιο επιταφίου που φιλοτεχνήθηκε σε δύσκολες εποχές, το 1793,πιθανότατα σε τοπικό εργαστήριο και αφιερώθηκε στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό του Αγίου Μηνά Ηρακλείου. Κιονίσκοι με κιονόκρανα, ανάγλυφα χερουβείμ, ανθοφόροι βλαστοί και ολόσωμες ανάγλυφες μορφές αγγέλων συνθέτουν ένα πλούσιο εικαστικό σύνολο μεταφέροντας το μεγάλο μήνυμα της Χριστιανοσύνης μέσα από το θείον πάθος και την Ανάσταση. Στις τέσσερις γωνίες είναι τοποθετημένα τέσσερα ολόσωμα εικονίδια, ξακρισμένα για να τονίζονται τα περιγράμματα των σωμάτων (σήμερα σώζονται μόνο τα τρία) έτσι ώστε να δίνεται μια ρεαλιστική αναπαράσταση της ταφής του Θεανθρώπου. Σήμερα σώζονται μόνο τα τρία: Ο Νικόδημος, ο Ιωσήφ ο από Αριμαθαίας και ο Ιωάννης ο μαθητής του Χριστού σε νεαρή ηλικία και έχουν στραμμένα τα πρόσωπα προς το εσωτερικό του κουβουκλίου.

Μόλις πριν από λίγες δεκαετίες είχε αποκτήσει η πόλη τον μητροπολιτικό της ναό και η τοπική κοινωνία ανασκουμπώθηκε για να στηρίξει με κάθε δυνατό τρόπο το μεγάλο αλλά και σημαδιακό για την εποχή έργο. Οι Χριστιανοί του Τουρκοκρατούμενου Μεγάλου Κάστρου κατάφεραν να προσδώσουν λαμπρότητα στον μικρό ναό που έμελλε να διαδραματίσει σημαίνοντα ρόλο σε όλη τη μετέπειτα ιστορία του τόπου.

Παρατηρώντας σήμερα τον επιτάφιο του 1793 αναλογιζόμαστε τους ανθρώπους εκείνης της μακρινής εποχής και προσπαθούμε να φανταστούμε τα συναισθήματά τους. Τη χαρμολύπη των άγιων ημερών, αλλά και την ελπίδα που μεταφέρει πάντα το μεγάλο μήνυμα της Ανάστασης.

Αυτό το μήνυμα, που με τόσο ευρηματικό τρόπο κατάφερε ο καλλιτέχνης του 18ου αιώνα να αποδώσει με ένα εξαίρετο έργο τέχνης ευχόμαστε να δονεί πάντα τις καρδιές όλων μας.

Ο Πρόεδρος, το Διοικητικό Συμβούλιο, η Επιμελήτρια και οι εργαζόμενοι του Μουσείου Ιερών Εικόνων και Κειμηλίων της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κρήτης σας εύχονται

ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ

ΚΑΙ ΚΑΛΗ ΑΝΑΣΤΑΣΗ

04/04/2025

Ξενιτεμένες Παναγιές στο Μουσείο μας

Το Μουσείο Ιερών Εικόνων και Κειμηλίων της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κρήτης σας προσκαλεί σε μία πρωτότυπη εκδήλωση τη Δευτέρα 7 Απριλίου στις 7:30 το απόγευμα. Το Μουσικό Σχολείο Ηρακλείου, το Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο και το φωνητικό και οργανικό Σύνολο «Γέφυρες» θα ερμηνεύσουν ύμνους και μελωδίες με θέμα την Παναγία.
Πρόκειται για ένα πολιτιστικό πρόγραμμα με τίτλο «Ξενιτεμένες Παναγίες του Μεγάλου Κάστρου». Αυτό το πρόγραμμα έχει ως σκοπό να προβάλει τις εικόνες της Παναγίας που βρίσκονται μακριά από την Κρήτη όπως την Παναγία του Χάνδακα (Maria di Candia), που κοσμεί την εκκλησία του Αγίου Μιχαήλ στη Βιέννη. Η δράση στοχεύει στη μύηση των μαθητών στη μουσική παράδοση και στους πολιτιστικούς θησαυρούς που συνδέουν την Κρήτη με την κεντρική Ευρώπη και ζωντανεύει τη μορφή της Παναγίας που ταξίδεψε, όπως και οι άνθρωποι, όπως και τα τραγούδια.
Οι ξενιτεμένες Παναγιές της Κρήτης, η Μεσοπαντίτισσα, η Παναγία του Χάνδακα, η Παναγία η Κερά και πολλές άλλες υμνήθηκαν όσο λίγες εικόνες. Τις κοιτάζουμε και αναρωτιόμαστε αν είναι γραφτό να γυρίσουν κάποτε στον τόπο τους, στην Κρήτη, στον Χάνδακα, εκεί που φιλοτεχνήθηκαν και αποτέλεσαν σημείο αναφοράς όλων των κατοίκων, ορθοδόξων και καθολικών.
«…Πλιό παρακάλια δε γροικώ κʼ εσφάγηκʼ η καρδιά μου
κʼ εμίσεψες, Παρθένα μου, Μεσοπαντίτισσά μου…
Οι Άγιοι Δέκα πάσινε και πλιο δε λειτουργούνται,
ουδέ παπάδες άξιους οπού 'χα μελετούνται».
Με αυτά τα απλά λόγια περιγράφει ποιητής του «Κρητικού Πολέμου», ο Μαρίνος Τζάνε Μπουνιαλής τα συναισθήματα του ντόπιου πληθυσμού της Κρήτης κατά την περίοδο της πολιορκίας του Χάνδακα όταν έφευγαν για τη Βενετία πέντε γαλέρες φορτωμένες με κειμήλια θρησκευτικά και όχι μόνο.

Αυτές τις Παναγίες θα τραγουδήσουν οι «Γέφυρες» και θα υψώσουν γέφυρες ανάμεσα στην Κρήτη, τη Βενετία τη Βιέννη, τη Βουδαπέστη, τη Ρώμη.

26/03/2025

Νέα περιοδική έκθεση στο Μουσείο μας
Την Πέμπτη 27 Μαρτίου στις 7:00 μ.μ. θα ανοίξει για το κοινό η έκθεση του κ. Ιωάννη Μαράβα με τίτλο "Αγγελικό και μαύρο φως. Δεόμενοι και Διακονούντες".
Η έκθεση θα διαρκέσει μέχρι τις 8 Ιουνίου.