07/08/2026
ტყიბულის მუნიციპალიტეტის სოფელი მუხურა გამორჩეული ისტორიული წარსულისა და სტრატეგიული მდებარეობის მქონე დასახლებაა, რომლის მატიანეც მრავალ საუკუნეს ითვლის. ისტორიულ ოკრიბაში მდებარე ეს ულამაზესი მხარე წერილობით წყაროებში ოფიციალურად პირველად XI საუკუნეში მოიხსენიება. თუმცა, მეცნიერთა ნაწილი მას ბევრად უფრო ადრეულ, VI საუკუნის ბიზანტიურ წყაროებში დასახელებულ სტრატეგიულ პუნქტ „მოხრისთან“ აიგივებს, რომელიც ეგრისის სამეფოს პერიოდში ბიზანტია-ირანის ომების დროს უმნიშვნელოვანეს თავდაცვით ზღუდეს წარმოადგენდა.
სოფლის ხელსაყრელი გეოგრაფიული მდებარეობის გამო, აქ გადიოდა იმერეთიდან რაჭაში გადასასვლელი ერთ-ერთი მთავარი და უმოკლესი გზა, რასაც დიდი ქართველი მეცნიერი ვახუშტი ბატონიშვილი აღნიშნავდა თავის ფუნდამენტურ ნაშრომში „აღწერა სამეფოსა საქართველოსა“, სადაც ვკითხულობთ: „ჩიხორისა და სკანდას ზეით, ზუსაზედ არს დაბა მუხური“.
ტოპონიმის ეტიმოლოგია წმინდა ქართული წარმოშობისაა, პირდაპირ უკავშირდება სიტყვა „მუხას“ და ნიშნავს „მუხნარს“ - მუხებით მდიდარ ადგილს.
მუხურას მკაცრ კლიმატსა და საუკუნეების ქარტეხილებს მედგრად გაუძლო შუა საუკუნეების თავდაცვითმა სისტემამ. მდინარე ძუსის ხეობის კლდოვან მასივებსა და მღვიმეებში შემორჩენილია უძველესი საფორტიფიკაციო ნაშთები და თავდაცვითი გამოქვაბულები, რომლებიც საუკუნეების განმავლობაში მტრისგან საიმედო თავშესაფრად გამოიყენებოდა. კლდოვან რელიეფზე დაშენებული მუხურას ციხე, რომელსაც ხალხში „შეუპოვარს“ უწოდებდნენ, მეზობელ სკანდისა და ჩიხორის ციხე-ქალაქებთან ერთად ერთიან ეკონომიკურ და თავდაცვით სივრცეს ქმნიდა და მყარად აკონტროლებდა ოკრიბიდან კავკასიონის მთისწინეთისკენ მიმავალ გზებს.
სოფლის უმთავრესი კულტურული ძეგლი და სულიერების ცენტრია ელდათის წმინდა გიორგის სალოცავი, რომელიც ზღვის დონიდან დაახლოებით 1100 მეტრზე, ელდათის მთაზე მდებარეობს. X-XV საუკუნეებით დათარიღებული ეს მცირე დარბაზული ტაძარი ნაგებია კარგად დამუშავებული რუხი და მუქი წითელი ფერის კლდის ქვებით, რაც მას გარემომცველ ბუნებრივ ლანდშაფტთან ორგანულად აერთიანებს. მიუხედავად იმისა, რომ დღეს ეკლესია ძლიერ დაზიანებულია და ნანგრევების სახითაა შემორჩენილი, ის კვლავ ინარჩუნებს ადგილობრივი მოსახლეობის უდიდეს სულიერ პატივისცემას და მუხურას მკვიდრთა სიმტკიცისა და ისტორიული მეხსიერების სიმბოლოდ რჩება
ხალხური გადმოცემით, სოფლის წარსულს უკავშირდება ლეგენდა ელდათის მთაზე შემოჭრილი მტრის ჯარის შესახებ. როდესაც დამპყრობლებმა ოკრიბის აოხრება განიზრახეს, მთაზე მოულოდნელად მჭიდრო, გაუვალი ბურუსი ჩამოწვა. გზააბნეულმა მტრის ლაშქარმა სიბნელეში გზა-კვალი სრულიად დაკარგა რის გამოც მკვეთრ კლდოვან ფერდობებს მიადგა და უფსკრულში გადაიჩეხა. ადგილობრივებს სჯეროდათ, რომ ეს უეცარი ნისლი და მტერზე „ელდის დაცემა“ წმინდა გიორგის სასწაულებრივი მფარველობის გამოხატულება იყო, რამაც სოფელი სრული განადგურებისგან იხსნა.
მუხურა არა მხოლოდ ცოცხალი ისტორიით, არამედ გამორჩეული ბუნებრივი სიმდიდრითაც გამოირჩევა. სოფლის ტერიტორიაზე მოედინება სამკურნალო მინერალური წყლები, ხოლო მისი მთავარი სავიზიტო ბარათია უნიკალური, 60 მეტრზე მეტი სიმაღლის მუხურას ჩანჩქერი, რომელსაც სახელმწიფო მნიშვნელობის ბუნების ძეგლის სტატუსი აქვს მინიჭებული.
ფოტო: მუხურას ციხე
წყარო: მუხურა
#ტყიბულისმუზეუმი
#ტყიბულიკულტურისქალაქი
#ოკრიბა
#მუხურა
