Stowarzyszenie Instytut Literacki Kultura

23/06/2026

W 2026 roku przypada 120. rocznica urodzin i 50. rocznica śmierci Juliusza Mieroszewskiego, o którym tak Jerzy Giedroyc pisał w "𝘼𝙪𝙩𝙤𝙗𝙞𝙤𝙜𝙧𝙖𝙛𝙞𝙞 𝙣𝙖 𝙘𝙯𝙩𝙚𝙧𝙮 𝙧𝙚̨𝙘𝙚": „najważniejszym wkładem Mieroszewskiego do 'Kultury' była jego publicystyka. 'Kultura' jako pismo polityczne istniała w dużym stopniu dzięki niemu. Oryginalne były zresztą nie tylko jego poglądy, ale również sposób wysławiania ich, który bardzo wysoko cenię: zwięzłość i oszczędność w formułowaniu myśli, bez tych wszystkich ozdóbek, które są tak charakterystyczne dla pisarstwa Polaków – i nie tylko. To bardzo rzadka cecha. Za najważniejszy składnik jego dorobku uważam ideę ULB. Inne rzeczy, które pisał, miały za przedmiot zmieniającą się scenę polityczną i ulegały często dezaktualizacji. Ale ta idea jest czymś trwałym. Jestem przekonany, że choćby jako jej twórca Mieroszewski zajmie ważne miejsce w historii polskiej myśli politycznej po drugiej wojnie światowej”

(J. Giedroyc, „Autobiografia na cztery ręce”, słowo wstępne J. Giedroyc, oprac. i posłowiem opatrzył K. Pomian, wyd. 1, Warszawa 1994, s. 207).

🔗 Tutaj znajdziecie wybrane artykuły Mieroszewskiego publikowane w "Kulturze": https://kulturaparyska.com/pl/people/show/juliusz_mieroszewski/publications, a jeśli to będzie dla Was za mało, to wpisując "Mieroszewski" w 🔎 na naszej stronie, wejdziecie do skarbca wiedzy o tym jednym z najwybitniejszych polskich pisarzy politycznych XX w. Zachęcamy również do odwiedzenia strony Centrum Mieroszewskiego.

22/06/2026

"𝙋𝙧𝙖𝙜𝙢𝙖𝙩𝙮𝙘𝙯𝙣𝙮 𝙬𝙞𝙯𝙟𝙤𝙣𝙚𝙧. 𝙍𝙯𝙚𝙘𝙯 𝙤 𝙅𝙪𝙡𝙞𝙪𝙨𝙯𝙪 𝙈𝙞𝙚𝙧𝙤𝙨𝙯𝙚𝙬𝙨𝙠𝙞𝙢" to pierwsza popularnonaukowa biografia Juliusza Mieroszewskiego, bliskiego współpracownika Jerzego Giedroycia, postaci wciąż mało znanej. Autor tej biografii Maciej Łuczak, korzystając z tekstów Mieroszewskiego, korespondencji oraz materiałów archiwalnych, rekonstruuje jego intelektualną drogę i pokazuje, jak rodziły się idee, które później stały się jednym z fundamentów polskiego myślenia o Europie Wschodniej.

📚 Książka ukazała się właśnie nakładem wydawnictwa Mieroszewskiego Centrum Mieroszewskiego: https://mieroszewski.pl/shop/pragmatyczny-wizjoner/

21/06/2026

50. lat temu zmarł Juliusz Mieroszewski - dziennikarz, wybitny publicysta, tłumacz i przez wiele lat jeden z najbliższych współpracowników Jerzego Giedroycia, który przez lata wraz z Redaktorem tworzył ideowy profil „Kultury”.

🕶️ Dziś przypada 50. rocznica śmierci jednego z najwybitniejszych polskich intelektualistów XX wieku, patrona naszego Centrum – Juliusza Mieroszewskiego.

Był publicystą paryskiej „Kultury”, myślicielem politycznym i jednym z nielicznych autorów, którzy nie próbowali odzyskać utraconego świata. Chciał zrozumieć świat, który dopiero nadchodził. Wierzył, że polityka zaczyna się od rozumienia rzeczywistości taką, jaka jest, a nie taką, jaką chcielibyśmy ją widzieć.

Dziś pytania, które zadawał kilkadziesiąt lat temu, wracają z nową siłą. Jak budować bezpieczeństwo Polski? Jak układać relacje z sąsiadami? Jak połączyć wartości z polityczną skutecznością? Jak myśleć strategicznie w świecie pełnym napięć, wojen i dezinformacji?

Mieroszewski podkreślał, że emocje nie zastąpią strategii, a moralne racje nie mają znaczenia bez realnego działania. Jego teksty wciąż pomagają zrozumieć współczesną Ukrainę, relacje z Rosją, miejsce Polski w Europie Środkowo-Wschodniej i wyzwania stojące przed demokratycznym światem.

Jeśli chcecie lepiej poznać człowieka, którego idee ukształtowały misję naszego Centrum, zapraszamy Was na 🔗 https://mieroszewski.pl/juliusz-mieroszewski

20/06/2026

𝗞𝗮𝗹𝗲𝗻𝗱𝗮𝗿𝗶𝘂𝗺 | , ale 2003 roku w Maisons-Laffitte zmarła Zofia Hertz, która od samego początku należała do grona osób współtworzących Instytut Literacki. Obowiązki administracyjno-księgowe i redakcyjno-korektorskie potrafiła łączyć z tłumaczeniem tekstów i książek oraz prowadzeniem - w latach 1962-1990 - rubryki „Humor krajowy” w „Kulturze”. Po śmierci
Jerzego Giedroycia to Zofia wzięła odpowiedzialność za Instytut. W październiku 2000 r. wydała ostatni 637. numer „Kultury”, kontynuowała edycję „Zeszytów Historycznych”. Została pochowana na cmentarzu w Mesnil-le Roi, obok męża i innych twórców paryskiej „Kultury”.

Tutaj znajdziecie krótką biografię Zofii Hertz 👉 https://kulturaparyska.com/pl/people/show/zofia_hertz/biography

***
Na zdjęciu Zofia Hertz w mundurze, z czasów kiedy rozpoczęła się historia Instytutu Literackiego i "Kultury", którego pierwszy numer został wydany w Rzymie również 20 czerwca (1947 r.).

20/06/2026

20 czerwca 1947 roku w Rzymie ukazał się pierwszy numer "Kultury" zredagowany przez Jerzego Giedroycia i Gustawa Herlinga-Grudzińskiego. Początkowo miała być kwartalnikiem, ale po przeniesieniu redakcji do podparyskiego Maisons-Laffitte, „Kultura” zaczęła wychodzić już jako miesięcznik.

Tak o początkach "Kultury" pisał Redaktor w "Autobiografii na cztery ręce" 👉 „Pierwotnie »𝗞𝘂𝗹𝘁𝘂𝗿𝗮« miała być biletem wizytowym, kwiatkiem do kożucha, i była pomyślana odpowiednio do tego jako kwartalnik raczej czysto literacki. (…) Początkowo, wiedząc o ogromnym czytelnictwie w wojsku i na emigracji, chcieliśmy oprzeć działalność Instytutu na wydawaniu książek. Kiedy okazało się, że gdy ludzie przestają dostawać stosunkowo wysoki żołd i muszą szukać pracy, ograniczają przede wszystkim swoje wydatki na kulturę, musieliśmy się całkowicie przestawić. Liczyłem jednak, że pismo zastąpi książki, gdyż będzie tańsze i bardziej skuteczne. Pismo dawało też możliwość oddziaływania na Kraj, na czym zależało mi od początku. W każdym razie już pod koniec pobytu w Rzymie naszą najważniejszą sprawą stała się »𝗞𝘂𝗹𝘁𝘂𝗿𝗮« , która w związku z tym zmieniła formułę: z kwartalnika stała się miesięcznikiem, a z pisma literackiego – pismem wszechstronnym, przeznaczającym wiele miejsca na politykę i sprawy społeczne”.

🔗 Na tej stronie: https://kulturaparyska.com/pl/collection/media/show/pierwszy-numer-kultury znajdziecie nieco materiałów związanych z rzymskimi początkami „Kultury”. Są tam zdjęcia przedstawiające Jerzego Giedroycia, Zofię Hertz i Józefa Czapskiego z połowy lat 40. XX w., kilka rachunków i fragmentów listów, które nadeszły do Redaktora po debiucie pisma w czerwcu 1947 r. oraz kilka wspomnieniowych wypowiedzi.

19/06/2026

Na chwilę wracamy jeszcze do spotkań, które w maju odbyły się podczas rocznicowej odsłony cyklu "Rozmowy o kulturze". Dziś zachęcamy do odsłuchania panelu "𝗣𝗼𝗹𝗶𝘁𝘆𝗸𝗮 𝗵𝗶𝘀𝘁𝗼𝗿𝘆𝗰𝘇𝗻𝗮. 𝗡𝗮𝗿𝘇𝗲̨𝗱𝘇𝗶𝗲 𝗰𝘇𝘆 𝘇𝗼𝗯𝗼𝘄𝗶𝗮̨𝘇𝗮𝗻𝗶𝗲", w którym udział wzięli: dr Barbara Jundo-Kaliszewska (UŁ), dr hab. Stanisława Trebunia-Staszel (UJ), prof. Magdalena Saryusz-Wolska (Niemiecki Instytut Historyczny w Warszawie). rozmowę poprowadził prof. Robert Trąba (PAN).

W dniach 12-13 maja 2026 r. w Pałacu Biedermanna w Łodzi odbyła się...

17/06/2026

𝗥𝗼𝗸 𝗝𝗲𝗿𝘇𝗲𝗴𝗼 𝗚𝗶𝗲𝗱𝗿𝗼𝘆𝗰𝗶𝗮 | Tymczasem w Belgradzie! Uczestniczyliśmy w otwarciu wystawy zorganizowanej przez Poljski institut u Beogradu / Instytut Polski w Belgradzie „Słowo przeciw zniewoleniu”, poświęconej działalności Instytutu Literackiego oraz „Kulturze”.

W ramach wernisażu w belgradzkim Domu Europejskim odbyła się dyskusja na temat aktualności i dziedzictwa Redaktora Giedroycia. Wzięli w niej udział Anna Bernhardt – prezes Stowarzyszenia Instytut Literacki „Kultura”, Sławomir Nowinowski – historyk, profesor Uniwersytetu Łódzkiego, kierownik Centrum Jerzego Giedroycia i Vladimir Todić – serbski historyk i politolog mieszkający w Warszawie. Spotkanie prowadził Ivan Milenković – filozof, krytyk literacki i tłumacz.

Wystawa oraz towarzyszący jej katalog zostały przygotowane w językach serbskim i angielskim, na miejscu można było również kupić publikacje poświęcone „Kulturze” w języku serbskim.

16/06/2026

𝗥𝗼𝗸 𝗝𝗲𝗿𝘇𝗲𝗴𝗼 𝗚𝗶𝗲𝗱𝗿𝗼𝘆𝗰𝗶𝗮 | Zapiszcie sobie tę datę w kalendarzu. W czwartek, 25 czerwca, w Muzeum Literatury odbędzie się wernisaż wystawy 𝗝𝗲𝘀𝘁𝗲𝗺 𝘇𝘄𝗶𝗲𝗿𝘇𝗲̨𝗰𝗶𝗲𝗺 𝗽𝗼𝗹𝗶𝘁𝘆𝗰𝘇𝗻𝘆𝗺. 𝗝𝗲𝗿𝘇𝘆 𝗚𝗶𝗲𝗱𝗿𝗼𝘆𝗰 𝗶 "𝗞𝘂𝗹𝘁𝘂𝗿𝗮" 𝟭𝟵𝟰𝟳-𝟮𝟬𝟬𝟬, która jest kolejnym wydarzeniem w ramach obchodzonego właśnie Roku Jerzego Giedroycia.

Jeśli tylko będziecie w tym czasie w Warszawie, serdecznie zapraszamy!