Stowarzyszenie Instytut Literacki Kultura

Stowarzyszenie Instytut Literacki Kultura 𝟮𝟬𝟮𝟲: 𝗥𝗼𝗸 𝗝𝗲𝗿𝘇𝗲𝗴𝗼 𝗚𝗶𝗲𝗱𝗿𝗼𝘆𝗰𝗶𝗮 𝗶 𝗝𝗼́𝘇𝗲𝗳𝗮 𝗖𝘇𝗮𝗽𝘀𝗸𝗶𝗲𝗴𝗼

Instytut Literacki powstał wiosną 1946 roku w Rzymie z inicjatywy Jerzego Giedroycia.

Dziś Archiwa te wpisane są na Listę Pamięci Świata UNESCO. Instytut Literacki powołany do życia rozkazem generała Władysława Andersa w 1946 roku w Rzymie, powstał z inicjatywy Jerzego Giedroycia. Najbliższym współpracownikiem był Józef Czapski, a zespół tworzyli Zofia i Zygmunt Hertzowie, a także Gustaw Herling-Grudziński, redaktor pierwszego numer miesięcznika „Kultura”. W 1947 roku wydawnictwo p

rzenosi się do Francji, pod Paryż, gdzie do dziś mieści się siedziba stowarzyszenia. Instytut Literacki był niezależnym finansowo ośrodkiem myśli politycznej, który stawiał sobie za cel „pobudzanie do refleksji” nad drogami odzyskania niepodległości Polski i koncepcjami politycznymi w przyszłej wolnej i demokratycznej Europie środkowo-wschodniej (koncepcja ULB). W Polsce, pomimo zakazu publikacji, docierał ze swymi koncepcjami do inteligencji, wspierał tworzącą się opozycję demokratyczną i niezależny ruch wydawniczy. Dorobek Kultury Paryskiej: 637 numerów „Kultury, 171 numerów kwartalnika historycznego „Zeszyty Historyczne”, ponad 400 tytułów dzieł wybitnych pisarzy z obu stron „żelaznej kurtyny”. Współpracownicy i autorzy „Kultury” to m.in.: Juliusz Mieroszewski, Andrzej Bobkowski, Witold Gombrowicz, Marek Hłasko, Konstanty A. Jeleński, Czesław Miłosz, Czesław Miłosz, Bohdan Osadczuk, Jerzy Stempowski, Leopold Unger czy Michał Heller, Aleksander Sołżenicyn, Borys Pasternak, George Orwell czy Simone Weil. Jerzy Giedroyc i jego współpracownicy pozostawili po sobie olbrzymi zbiór dokumentów dotyczących nie tylko Polski, krajów Europy wschodniej i Rosji, ale i całej Europy pojałtańskiej. Archiwa wpisane są na Listę Pamięci Świata UNESCO.

📚 𝗡𝗢𝗪𝗢𝗦́𝗖́ 𝗪𝗬𝗗𝗔𝗪𝗡𝗜𝗖𝗭𝗔 | Narazie w wersji elektronicznej, ale jeszcze we wrześniu również w wersji papierowej! W serii wy...
02/09/2026

📚 𝗡𝗢𝗪𝗢𝗦́𝗖́ 𝗪𝗬𝗗𝗔𝗪𝗡𝗜𝗖𝗭𝗔 | Narazie w wersji elektronicznej, ale jeszcze we wrześniu również w wersji papierowej! W serii wydawniczej Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego JERZY GIEDROYC I...ukaże się nowa antologia tekstów "Kultury", o której jej redaktor Sławomir M. Nowinowski z Centrum Jerzego Giedroycia pisze tak:

"Wydanie nowej antologii tekstów „Kultury” wydaje się nakazem chwili, zwłaszcza że wykuwane na jej łamach idee coraz częściej w przestrzeni publicznej ukazywane są w krzywym zwierciadle lub wręcz dezawuowane. Obrona ich zaś nierzadko polega na mnożeniu frazesów, gdyż zdobyty ongiś materiał dowodowy dawno ulotnił się z pamięci. Zarówno poszukujący prawdy, jak i pragnący jedynie wyrobić sobie własną opinię na sporne kwestie muszą mieć możliwość sięgnięcia bezpośrednio do źródeł, dzięki którym poznają główne elementy linii „Kultury”, przytoczone na ich uzasadnienie argumenty, wreszcie sposoby ich artykułowania. Nie da się przewidzieć, co jeszcze może wyniknąć z tej lektury. Pozostanie po niej jedynie wspomnienie lekcji poglądowej z zakresu politycznej retoryki? Skutkować będzie sięgnięciem po następne tomy traktujące o sprawach roztrząsanych w środowisku skupionym wokół Jerzego Giedroycia? Skłoni do namysłu nad kondycją współczesnej Rzeczypospolitej? Da asumpt do podjęcia działań na rzecz jej poprawy? Wszystkie scenariusze są możliwe. „Duch tchnie, kędy chce...”

***
Więcej o książce i jej fragment znajduje się tutaj: https://ksiegarnia.uni.lodz.pl/abc-polityki-kultury-p-2787.html

Napisy na grobie Giedroyciów odnowione. Dziękujemy Mirce i Oldze z Instytut Literackiego Kultury za wspaniałą pracę :)
27/08/2026

Napisy na grobie Giedroyciów odnowione. Dziękujemy Mirce i Oldze z Instytut Literackiego Kultury za wspaniałą pracę :)

📅 Do 6 września można przesyłać prace w ogólnopolskim konkursie dla nauczycieli i edukatorów organizowanego z okazji obc...
20/08/2026

📅 Do 6 września można przesyłać prace w ogólnopolskim konkursie dla nauczycieli i edukatorów organizowanego z okazji obchodów ✌️ Roku Jerzego Giedroycia (Senat Rzeczypospolitej Polskiej) i Roku Józefa Czapskiego (Sejm Rzeczypospolitej Polskiej).

ℹ️ Warunki, regulamin, formularz zgłoszeniowy i wszystkie niezbędne informacje znajdują się na stronie Muzeum Historii Polski: https://muzhp.pl/aktualnosci/lekcje-o-kulturze-ogolnopolski-konkurs-na-materialy-edukacyjne-w-ramach-obchodow-roku-jerzego-giedroycia-2026

✍️ LEKCJE O KULTURZE – ogólnopolski konkurs dla nauczycieli i edukatorów

Jak opowiadać uczniom o wolności słowa, niezależnej myśli i sile idei w czasach, gdy Europa była podzielona? Jak sprawić, by teksty sprzed dekad nagle stały się dla młodych ludzi żywe i bliskie?

W ramach obchodów Roku Jerzego Giedroycia 2026 Muzeum Historii Polski zaprasza nauczycieli i edukatorów do konkursu „Lekcje o Kulturze" – na najlepsze, nowoczesne materiały edukacyjne poświęcone wydarzeniom 1956 i 1976 roku oraz twórcom paryskiej „Kultury": Jerzemu Giedroyciowi, Juliuszowi Mieroszewskiemu i Józefowi Czapskiemu.

👉 Co możecie przygotować?
Pracę w jednej lub obu kategoriach:
🔹 zestaw trzech kart pracy dla uczniów dowolnego poziomu, dotyczących wydarzeń 1956 i/lub 1976 roku,
🔹 scenariusz lekcji historii lub języka polskiego na ten sam temat.
W obu przypadkach praca powinna wykorzystywać minimum trzy cytaty z paryskiej „Kultury". Każdy uczestnik może zgłosić po jednej pracy w każdej kategorii.

👉 Kto może wziąć udział?
🔹 nauczyciele szkół podstawowych i ponadpodstawowych w Polsce,
🔹 nauczyciele szkół polonijnych,
🔹 edukatorzy pracujący w polskich instytucjach kultury.

👉 Co można zyskać?
🔹 nagrody finansowe dla autorów najlepszych prac,
🔹 zaproszenie na konferencję 8 października 2026 w Muzeum Historii Polski w Warszawie – z pokryciem kosztów przejazdu i noclegu.

📅 Termin nadsyłania prac: do 6 września 2026 roku
📩 Prace prosimy przesyłać na adres: [email protected]

💡 Przy tworzeniu prac skorzystajcie z serwisu „Kultura Paryska: Historia, Publikacje, Wycinki prasowe" – cyfrowej kolekcji dokumentów, artykułów, fotografii i archiwaliów jednego z najważniejszych ośrodków polskiej myśli niepodległościowej na emigracji: kulturaparyska.com/pl/index

📄 Regulamin, formularz zgłoszeniowy i wszystkie dokumenty znajdziecie na stronie MHP: tiny.pl/drbc4jg13

Organizator: Muzeum Historii Polski
Partnerzy: Centrum Mieroszewskiego, Centrum Jerzego Giedroycia, Stowarzyszenie Instytut Literacki Kultura, Ośrodek Studiów Wschodnich - OSW

Pokażcie nam, jak idee z małego domu pod Paryżem zmieniały wielką politykę. Czekamy na Wasze prace! ✨

Ile razy Jerzy Giedroyc odwiedził Jugosławię? Jak była jego wiedza o tym kraju? Jaki był wpływ Józefa Czapskiego na zain...
19/08/2026

Ile razy Jerzy Giedroyc odwiedził Jugosławię? Jak była jego wiedza o tym kraju? Jaki był wpływ Józefa Czapskiego na zainteresowanie Redaktora tym krajem po wojnie?Jeśli ciekawi Was temat Jerzego Giedroycia wobec Jugosławii, to zachęcamy do posłuchania dzisiejszej audycji "Rozmowy na lato" w Dwójka - Program 2 Polskiego Radia, której gościem będzie Jan Nowinowski.

🎙️ "Rozmowy na lato"
📅 19 sierpnia (środa), godz. 22:00
✌️ 𝗥𝗼𝗸 𝗝𝗲𝗿𝘇𝗲𝗴𝗼 𝗚𝗶𝗲𝗱𝗿𝗼𝘆𝗰𝗶𝗮

📖 Jerzy Giedroyc wobec Jugosławii - temu tematowi, nieznanemu kompletnie, przyjrzy się w dzisiejszych "Rozmowach na lato" Wacław Holewiński.

🔍 Ile razy szef "Kultury" odwiedził ten kraj? Jaka była jego wiedza o Jugosławii? Dlaczego Jugosławia w ogóle zainteresowała Giedroycia po wojnie? Jaki był wpływ Józefa Czapskiego na to zainteresowanie i kiedy miały miejsce pierwsze inicjatywy Giedroycia wobec Jugosławii? Odpowiedzi na te zagadnienia poszukamy wraz z gościem audycji, Janem Nowinowskim.

🗣️ Porozmawiamy o Milovanie Djilasie, Stojanie Subotinie, Mihajlu Mihajlovie. Zapytamy o stosunek Giedroycia do interwencji NATO w Jugosławii i o jego pomysł, aby Tadeusz Mazowiecki został komisarzem ONZ i NATO do spraw demokratycznych przemian w FRJ.

⏳ Na podróż w głąb historii zapraszamy o godz. 22.00.

📸 Dziś, 19 sierpnia, obchodzimy Światowy Dzień Fotografii. 19 sierpnia 1839 roku francuska Akademia Sztuk Pięknych i Aka...
19/08/2026

📸 Dziś, 19 sierpnia, obchodzimy Światowy Dzień Fotografii. 19 sierpnia 1839 roku francuska Akademia Sztuk Pięknych i Akademia Nauk oficjalnie zaprezentowały publicznie wynalazek Louis’a Jacques’a Daguerre’a – dagerotypię, uznawaną za pierwszy praktyczny i komercyjnie dostępny proces fotograficzny. Był to dzień publicznego ogłoszenia fotografii jako nowego medium, bo pierwsza fotografia powstała kilka lat wcześniej, około 1826 roku - za taką uznawany jest "Widok z okna" Nicéphore’a Niépce'a.

💜 Wielkim pasjonatem fotografii był w Laficie Henryk Giedroyc, który przez niemal pół wieku dokumentował życie zespołu "Kultury". To zdjęcia jego autorstwa są od wielu wielu lat głównymi ilustracjami publikacji na temat Instytutu Literackiego - niestety często nie podpisywanymi jego nazwiskiem.

Dlatego dzisiaj przypominamy kilka z tych fotografii, które znalazły się również w wydanym we wrześniu 2020 roku albumie "To tylko zabawa" przedstawiającym dorobek fotograficzny Henryka Giedroycia. Wydany w 10 rocznicę śmierci "Dudka" album jest bezcennym dokumentem funkcjonowania Instytutu Literackiego, zbiorem prywatnych wizerunków ludzi z kręgu Jerzego Giedroycia, portretem polskiej emigracji politycznej drugiej połowy XX wieku. Z podobnym zaangażowaniem jak życie "służbowe" Henryk fotografował także codzienność, żonę Ledię, zwierzęta, naturę. Wszystkie te tematy mają odzwierciedlenie w albumie "To tylko zabawa".

Ukazał się 197. zeszyt gdańskiego Przeglądu Politycznego w znacznej części poświęcony Instytutowi Literackiemu, dziedzic...
18/08/2026

Ukazał się 197. zeszyt gdańskiego Przeglądu Politycznego w znacznej części poświęcony Instytutowi Literackiemu, dziedzictwu, ideom i twórcom skupionym wokół Jerzego Giedroycia. Piszą:
Wojciech P. Duda
Andrzej Franaszek,
Basil Kerski
Krzysztof Kloc
Piotr Kłoczowski
Andrzej Stanisław Kowalczyk
Kamila Łabno-Hajduk
Piotr Leszczyński
Sławomir Nowinowski
Stanisław Mancewicz
Anna Mateja
Andrzej Mencwel
Adam Michnik
Krzysztof Pomian
Paweł Rodak
Izabella Sariusz-Skąpska
Rafał Stobiecki
Aleksandra Sylburska
Bartosz T. Wieliński
Marek Wilczyński
Rafał Wnuk

Numer 197 Przeglądu Politycznego wydany w sierpniu 2026 roku.

"Józef Czapski – syn, brat, wujek, a raczej po prostu „Józio”, przyjaciel, pianista, student prawa, malarz, pisarz, pacy...
17/08/2026

"Józef Czapski – syn, brat, wujek, a raczej po prostu „Józio”, przyjaciel, pianista, student prawa, malarz, pisarz, pacyfista pragnący chrześcijańskiego odnowienia świata, żołnierz odznaczony Srebrnym Krzyżem Orderu Wojskowego Virtuti Militari i dwukrotnie Krzyżem Walecznych w jednym tylko 1922 roku, więzień Starobielska i świadek Katynia, żołnierz Armii Andersa, szef Wydziału Propagandy i Informacji II Korpusu, współtwórca Instytutu Literackiego „Kultura”, korespondent niezliczonej liczby adresatów, teoretyk malarstwa i eseista, niestrudzony diarysta, emigrant-wygnaniec, patriota… Człowiek.

Wydaje się niemożliwe, by jedno życie pomieściło wyliczone tu, a przecież daleko nie wszystkie, aktywności Józefa Czapskiego. Tymczasem on potrafił je realizować i to realizować, poświęcając każdej z nich maksimum zaangażowania i uwagi. Wielu jeszcze potrzeba wystaw, badań i publikacji, by choć częściowo uchwycić bogactwo tej osobowości, którym tak szczodrze się dzielił".

W Roku Józefa Czapskiego oraz w 130. rocznicę jego urodzin autorzy Konteksty Kultury pismo naukowe Wydziału Polonistyki UJ proponują refleksję nad tym, w jaki sposób Czapski przeglądał się w świecie – jak kontrolował siebie, prowadząc obserwacje przez pryzmat dzieł innych artystów, myślicieli, przyjaciół, ale też historii.

👀 23 tom kwartalnika (zeszyt 2) w całości poświęconego Józefowi Czapskiemu do pobrania/przeczytania tutaj: https://ejournals.eu/czasopismo/konteksty-kultury/numer/tom-23-zeszyt-2

🪜🛠️🔧 Długo czekaliśmy na ten moment i to się właśnie dzieje! Rozpoczęliśmy remont budynku naszej biblioteki, który potrw...
13/08/2026

🪜🛠️🔧 Długo czekaliśmy na ten moment i to się właśnie dzieje! Rozpoczęliśmy remont budynku naszej biblioteki, który potrwa do przyszłego roku. Pierwszy etap już za nami. Wyspecjalizowana firma odwiozła właśnie księgozbiór do magazynu, książki zostaną odkażone i uporządkowane.

Przed nami jeszcze prace remontowe, nowy dach, stolarka, wyposażenie, układanie książek. Z nowej, funkcjonalnej, wygodnej biblioteki będzie można korzystać pod koniec przyszłego roku.

***
Remont odbywa się dzięki wsparciu Ministerstwo Spraw Zagranicznych w ramach konkursu Infrastruktura Polonijna 2026.

Adresse

91 Avenue De Poissy
Le Mesnil-le-Roi
78600

Heures d'ouverture

Lundi 10:30 - 12:30
14:00 - 16:30
Mardi 10:30 - 12:30
14:00 - 16:30
Mercredi 10:30 - 12:30
14:00 - 16:30
Jeudi 10:30 - 12:30
14:00 - 16:30
Vendredi 10:30 - 12:30
14:00 - 16:30

Téléphone

+33130717249

Notifications

Soyez le premier à savoir et laissez-nous vous envoyer un courriel lorsque Stowarzyszenie Instytut Literacki Kultura publie des nouvelles et des promotions. Votre adresse e-mail ne sera pas utilisée à d'autres fins, et vous pouvez vous désabonner à tout moment.

Partager