12/08/2023
Kingdom of Aksum
The Kingdom of Aksum (Ge'ez: መንግሥተ አኵስም, Sabaic: 𐩱𐩫𐩪𐩣, Ancient Greek: Ἀξωμίτης), also known as the Kingdom of Axum , the City-State of Axum, or the Aksumite Empire, was centered in East Africa and South Arabia from Classical antiquity to the Middle Ages. Based primarily in what is now northern Ethiopia, and spanning modern-day Eritrea, Djibouti and Sudan, it extended at its height into much of Southern Arabia during the reign of Kaleb, King of Axum.
Axum served as the kingdom's capital for many centuries but relocated to Jarma in the 9th century due to declining trade connections and recurring external invasions. Emerging from the earlier Dʿmt civilization, the kingdom was founded in 150BC It isn't known whether or not a war of succession took place between competing states for control of the region after the fall of D'mt or D'mt evolved to the Kingdom of Axum.
As the kingdom became a major power on the trade route between Rome and India and gained a monopoly of Indian Ocean trade, it entered the Greco-Roman cultural sphere. Greek was the language of administration in Axum and widely known by the third century AD. It was used in inscriptions, coinage, and trade. The Geʽez script came into use by the 4th century; by the 6th century translations into Ge'ez were common. Due to its ties with the Greco-Roman world, the Kingdom of Aksum adopted Christianity as the state religion in the mid-4th century, under Ezana of Axum. Following their Christianization, the Aksumites ceased construction of stelae. The Kingdom of Aksum was considered one of the four great powers of the 3rd century by the Persian prophet Mani, alongside Persia, Rome, and China.[16] During the reign of Endubis, Aksum began minting coins that have been excavated as far away as Caesarea and southern India. Axum continued to expand under the reign of Gedara, who was the first Axumite king to involve In South Arabian affairs at sometime around the early 3rd century, conquering Najran, the Tihama tribes and occupying the Himyarite capital, Zafar, until a joint Himyarite-Sabean alliance pushed them out. Yemeni-Ethiopian conflicts however will continue throughout the 3rd century.
The kingdom continued to expand throughout late antiquity, conquering Kush under King Ezana in 330 for a short period of time and inheriting from it the Greek exonym "Ethiopia".[18] Aksumite dominance in the Red Sea culminated during the reign of Kaleb of Axum, who, at the behest of the Byzantine Emperor Justin I, invaded the Himyarite Kingdom in Yemen in order to end the persecution of Christians perpetrated by the Jewish king Dhu Nuwas. With the annexation of Himyar, the Kingdom of Aksum was at its largest territorial extent, being around 2,500,000km². However, the territory was lost in the Aksumite–Persian wars.
The kingdom's slow decline had begun by the 7th century, at which point currency ceased to be minted. The Persian (and later Muslim) presence in the Red Sea caused Aksum to suffer economically, and the population of the city of Axum shrank. Alongside environmental and internal factors, this has been suggested as the reason for its decline. Aksum's final three centuries are considered a dark age, and through uncertain circumstances, the kingdom collapsed around 960. Despite its position as one of the foremost empires of late antiquity, the Kingdom of Aksum fell into obscurity as Ethiopia remained isolated throughout the Late Middle Ages.
የአክሱም መንግሥት
የአክሱም መንግሥት (ግእዝ፡ መንግሥተ አቁሥም፣ ሳቢክ፡ 𐩱𐩫𐩪𐩣፣ ጥንታዊ ግሪክ፡ Ἀξωμίτης)፣ እንዲሁም የአክሱም መንግሥት፣ የአክሱም ከተማ-ግዛት፣ ወይም የአክሱም ኢምፓየር፣ በምስራቅ አፍሪካ እና በደቡብ አረቢያ ያተኮረ ነበር። ከጥንት ጀምሮ እስከ መካከለኛው ዘመን ድረስ. በዋነኛነት በአሁኑ ሰሜናዊ ኢትዮጵያ ውስጥ የተመሰረተ እና የአሁኗን ኤርትራን፣ ጅቡቲን እና ሱዳንን የሚሸፍን ሲሆን በአክሱም ንጉስ ካሌብ ዘመነ መንግስት ወደ ደቡብ አረቢያ በብዛት ዘልቋል።
አክሱም ለብዙ መቶ ዘመናት የግዛቱ ዋና ከተማ ሆና አገልግላለች ነገርግን በ9ኛው ክፍለ ዘመን ወደ ጃርማ የተዛወረው የንግድ ግንኙነቷ እያሽቆለቆለ በመምጣቱ እና በተደጋጋሚ የውጭ ወረራ ምክንያት ነው። ከቀድሞው የዲኤምቲ ስልጣኔ ብቅ ያለው፣ ግዛቱ የተመሰረተው በ150 ዓክልበ. ዲምት ወይም ዲምት ከወደቀ በኋላ ክልሉን ለመቆጣጠር በተፎካካሪ መንግስታት መካከል የእርስ በርስ ጦርነት ተካሂዶ አለመሆኑ የሚታወቅ ነገር የለም። የአክሱም.
ግዛቱ በሮም እና በህንድ መካከል ባለው የንግድ መስመር ላይ ዋና ሃይል ሆኖ የህንድ ውቅያኖስ ንግድን በብቸኝነት ሲይዝ፣ ወደ ግሪኮ-ሮማን የባህል ሉል ገባ። ግሪክ በአክሱም የአስተዳደር ቋንቋ ሲሆን በሦስተኛው መቶ ክፍለ ዘመን በሰፊው ይታወቅ ነበር። እሱ በጽሁፎች ፣በሳንቲም እና በንግድ ስራ ላይ ውሏል። የግዕዝ ፊደል በ4ኛው ክፍለ ዘመን ጥቅም ላይ ውሏል። በ6ኛው መቶ ክፍለ ዘመን ወደ ግእዝ መተርጎም የተለመደ ነበር። የአክሱም መንግሥት ከግሪኮ-ሮማን ዓለም ጋር በነበራት ትስስር ክርስትናን የመንግሥት ሃይማኖት አድርጎ በ4ኛው መቶ ክፍለ ዘመን አጋማሽ በአክሱም ኢዛና ሥር ተቀበለች። አክሱማውያን ክርስትናን ከተቀበሉ በኋላ የሃውልት ግንባታ አቆሙ። የአክሱም መንግሥት በ3ኛው መቶ ክፍለ ዘመን ከነበሩት አራት ታላላቅ ኃያላን መንግስታት ከፋርስ፣ ከሮም እና ከቻይና ጋር በመሆን በፋርስ ነቢይ ማኒ ነበር።[16] በእንዱቢስ የግዛት ዘመን፣ አክሱም እስከ ቂሳርያ እና ደቡብ ህንድ ድረስ በቁፋሮ የተገኙ ሳንቲሞችን ማውጣት ጀመረ። አክሱም በገዳራ ዘመነ መንግስት መስፋፋቱን ቀጠለ። በ3ኛው መቶ ክፍለ ዘመን መጀመሪያ አካባቢ በደቡብ አረቢያ ጉዳዮች ላይ የመጀመሪያው የአክሱማውያን ንጉስ ነበር፣ ናጃራንን የቲሃማ ጎሳዎችን ድል በማድረግ የሂሚያራይት ዋና ከተማ የሆነችውን ዛፋርን እስከ አንድ የጋራ ሂሚያራይት-ሳቢያን ተቆጣጠረ። ህብረት ገፍቷቸዋል። የየመን እና የኢትዮጵያ ግጭቶች ግን እስከ 3ኛው ክፍለ ዘመን ድረስ ይቀጥላሉ።
ግዛቱ በጥንት ዘመን መስፋፋቱን ቀጠለ፣ በ330 በንጉሥ ኢዛና ዘመን ኩሽን ድል በማድረግ ለአጭር ጊዜ “ኢትዮጵያ” የሚለውን የግሪክ አጠራር ወረሰ። የአክሱማውያን የቀይ ባህር የበላይነት ያበቃው በአክሱም ካሌብ ዘመነ መንግስት ሲሆን በባይዛንታይን ንጉሠ ነገሥት ጀስቲን ቀዳማዊ ትዕዛዝ የአይሁድ ንጉሥ በዱ ኑዋስ በክርስቲያኖች ላይ እየደረሰ ያለውን ስደት ለማስቆም በየመን የሚገኘውን የሂሚያራይት መንግሥት ወረረ። ከሂያር ግዛት ጋር፣ የ...
