18/10/2026
Katowicki dziennik Polonia w latach 30-tych XX wieku pisał od czasu do czasu o Wolbromiu.
Gazeta „Polonia” (Katowice), numer 3394 z soboty 24 marca 1934 roku. Było to regionalne pismo śląskie, wychodzące 7 razy w tygodniu, wydawane przez Śląskie Zakłady Graficzne i Wydawnicze „Polonia”. Redakcja mieściła się przy ul. Sobieskiego 11 w Katowicach.
Numer to gratka dla czytelników, wtedy poziom prasy przewyższał kilkakrotnie obecny poziom mediów w Polsce.
Na stronie 9 znajduje się krótka informacja pod tytułem:
„Redukcja płac urzędniczych w Wolbromiu”
Z tekstu wynika, że zarząd fabryki „Wolbrom” w Wolbromiu, po ataku na place robocze, zapowiedział redukcję urzędników i obniżkę ich płac. Wśród kilkudziesięciu pracowników wywołało to niepokój, więc zwrócili się do inspektora pracy. W czwartek odbyła się w Wolbromiu konferencja z udziałem inspektora Federowicza. Po targach zarząd zgodził się na obniżkę płac od 5 do 15 procent. Obniżka miała dotyczyć tylko pracowników zarabiających od 300 zł wzwyż. Sprawa redukcji etatów na razie nie była omawiana – gazeta sugeruje, że mogło to być jedynie zastraszenie pracowników, by skłonić ich do ustępstw.
Zakłady Gumowe w Wolbromiu były w latach 30. jedną z większych fabryk w regionie, więc konflikt dotyczył realnej załogi, a nie drobnego zakładu.
Co naprawdę mogło się wydarzyć
Gazeta pisze, że zarząd fabryki „Wolbrom” po ataku na place robocze zapowiedział redukcję urzędników i obniżkę płac. W języku ówczesnej prasy „atak na place robocze” najczęściej oznaczał:
strajk okupacyjny,
wejście robotników na teren fabryki i zatrzymanie pracy,
albo demonstrację załogi przed bramą / na placu fabrycznym.
Nie chodziło więc o „atak” w sensie agresji z zewnątrz, tylko o akcję samej załogi (robotników lub części pracowników), która zmusiła zarząd do reakcji.
Co z tego wynika
W fabryce doszło do poważnego napięcia – załoga prawdopodobnie protestowała przeciwko warunkom pracy lub zapowiadanym cięciom.
Zarząd odpowiedział groźbą redukcji etatów i obniżki płac urzędników (od 300 zł wzwyż o 5–15%).
Pracownicy zwrócili się do inspektora pracy Federowicza.
Po konferencji w Wolbromiu zarząd wycofał się częściowo – obniżki zostały ograniczone, a sprawa zwolnień na razie nie była ruszana.
Gazeta „Polonia” podejrzewa, że zapowiedź redukcji etatów była przede wszystkim zastraszeniem, a nie realnym planem.
Oto ciekawsze artykuły z całego numeru gazety „Polonia” (Katowice, 24 marca 1934 r.), z podziałem na strony:
Strona 1
Śmierć i więzienie za nadużycia i niedbalstwo – zaostrzenie kursu wewnętrznego w Rosji sowieckiej. Doniesienia o surowych karach dla urzędników kolejowych i innych za błędy i nadużycia.
Jaka praca taka płaca – „rewolucyjny” dekret sowiecki zrównujący płace robotników niezależnie od wydajności.
Pieniądz i gospodarka w Niemczech – analiza sytuacji marki niemieckiej, ograniczeń dewizowych i polityki gospodarczej III Rzeszy.
Strona 2
„Młody nieobecny” – oczekiwana przesyłka – dalszy ciąg afery Stavisky’ego we Francji (słynna afera finansowa).
Tajemnice matji Stawinskiego – kontynuacja sprawy Stavisky’ego i związanych z nią osób.
Po oświadczeniu Benesza – reakcje prasy europejskiej na wypowiedzi czechosłowackiego ministra spraw zagranicznych.
Konferencja gospodarcza Austrii, Węgier i Włoch – doniesienia z Wiednia o współpracy gospodarczej.
Strona 3
Izby przemysłowo-handlowe i sądy – okólnik Ministerstwa Sprawiedliwości w sprawie współpracy z izbami.
Jaki mamy dochód społeczny? – analiza dochodów społecznych w Polsce na podstawie danych Instytutu Badania Koniunktur i Cen.
Dostarczanie prądu ze Śląska dla węzła warszawskiego – plany budowy linii wysokiego napięcia.
Notowania giełdowe – obszerne zestawienia kursów akcji i towarów.
Strona 5
O Polsce w Hiszpanii – korespondencja o pozytywnych opiniach o Polsce w prasie hiszpańskiej.
W r. 2000 – tylko 30 milionów Niemców – artykuł o prognozach demograficznych Niemiec i obawach przed spadkiem liczby ludności.
Ułatwienie walki z różycą – notatka o działaniach Ministerstwa Opieki Społecznej.
Strona 7
Budżet Mysłowic na rok 1934/35 – szczegółowe informacje o budżecie miasta.
Nasłuchawszy się przemówień przeciw żydom ukradli dwa lewe buty i wybijali szyby – doniesienie o ekscesach antysemickich w Siemianowicach.
Rower i samochód – tragiczny karambol – wypadek drogowy pod Wodzisławiem.
Przesunięcie terminu pielgrzymki do Kalwarii Zebrzydowskiej.
Strona 8
Żerował na nędzy wdów i inwalidów – sprawa fałszywego kontrolera ZUPP przed sądem.
Zranił sztyletem żonę bezrobotnego – kronika kryminalna.
Kronika Śląska – liczne krótkie doniesienia lokalne (aresztowania, wypadki, sprawy sądowe).
Strona 9
Umowy zbiorowe z piekarzami w Zagłębiu – relacja z konferencji około 200 osób w sprawie umów zbiorowych w piekarnictwie.
Redukcja płac urzędniczych w Wolbromiu – notatka o konflikcie w fabryce „Wolbrom” (obniżki płac po proteście załogi).
7 posiedzenia rady miejskiej w Mikołowie – lokalne sprawy administracyjne.
Kronika Częstochowska – doniesienia z Częstochowy i okolic.
Strona 10
1178 brylantów w skarpetkach przemytnika – sprawa przemytu biżuterii wartej 4 miliony złotych.
Napad bandycki w Zabkowicach – relacja z napadu.
Wyrodny syn na śmierć skatował ojca – dramatyczna sprawa kryminalna.
Życie organizacyjne – informacje o działalności różnych organizacji.
Strona 11–12
(jak wcześniej) – głównie sport, proces krakowski młodzieży akademickiej, rynek pieniężny, afera szpiegowska we Francji oraz linia lotnicza Warszawa–Berlin.
