10/09/2026
Najava septembarske izložbe u Galeriji HAOS
Jesenju izložbenu sezonu započinjemo predstavljanjem umetnika čija je izložba 2021/22. proglašena za najbolju samostalnu prezentaciju u Berlinu. Reč je o Nikoli Markoviću iz Podgorice, likovnom stvaraocu, arhitekti, pedagogu, teoretičaru umetnosti sa respektabilnom karijerom kod kuće i u inostranstvu. Na postavci u Haosu će se naći samo jedan deo iz obimnog ciklusa ovog stvaraoca. Nikola Marković je fokusiran na fenomene i simbole detinjstva u svim njegovim najraznovrsnijim inkarnacijama. „U tim univerzalnim kodovima prepoznajemo i svoje vlastite simbole“ kaže umetnik.
Lutke kao artefakti imale su ključnu ulogu u svim magijskim i religijskim ritualima još od najstarijih vremena. Lutke – igračke su nastajale kao prve ljudske skulpture od drveta u vajarskoj praksi homosapijensa. Potreba za stvaralaštvom započeta je upravo igračkom koja je, u periodu odrastanja, učila mlada pokoljenja i upoznavala ih sa životom, njegovim opasnostima i izazovima. Da bi se animirala pažnja deteta morao se pronaći način i alat. Taj alat je bila igračka kao duboki trag u prapočecima kulture, kao predmet koji poseduje metafizičko, iracionalno, arhetipsko i nosi ili podražava simbole života, olakšavajući tako procese čovekovog odrastanja i preživljavanja. Danas su igračke nešto drugo, a Nikola Marković istražuje i dalje njihovo dejstvo na naše emocije, sećanja i poimanja igre kao suštine bivstvovanja. Zapravo, Nikola stoji na stanovištu da je u igri začeće ideje, a da kroz predanost u radu dolazi do rađanja onoga što zovemo ostvarenje dela zvanog umetnost. Izložba nosi naziv „Igračke bez naziva / Tišina budućeg djetinjstva“ i sublimira sve čime se umetnik godinama bavio. Ima više segmenata. Pored crteža, tu su skulpture, asamblaži, instalacije i slike. Sve predstavljeno podseća na ono što su radile stare civilizacije ali dodatno ukazuje i na ono što sluti pojavnost novog doba, sasvim neizvesnu budućnost današnjih najmlađih generacija.
O radovima Nikole Markovića su pisali, pored domaćih, poznata svetska imena likovne kritike i teorije savremene umetnosti. Dr Mark Gisbourne, Dr Marion Elias, Mr Hubert Turnhofer, Dr Wilfred Dickoff, M.A. Olga Lystsova, Mr Kurt Neuhold, Dr Berthild Zierl, Dr Lilly Furstenow i drugi. Natali Pervak, kolekcionarka i direktorka galerije iz Berlina, u svom tekstu navodi: „Inspirisan svetom detinjstva, Nikola nastoji da kroz svoje crteže, slike, objekte i skulpture evocira našu najraniju radost, energiju i ljubav prema našim detinjim iskustvima“. A ugledni kustos i teoretičar Mark Gisbourne zapaža: „Živimo u zasićenom svetu slika i znakova, u uzburkanoj kakofoniji koja preplavljuje neposrednost haptičkog momenta i skrivenih linija razlika...Markovićeva fascinacija neonatalnim rođenjem i postnatalnim, za njega kao umetnika postaje metaforičko osluškivanje samog života novorođenčeta...On spaja biologiju, estetiku i fenomenologiju...Crtež postaje egzegetsko sredstvo za projektovanje vizuelnih fenomena...Crteži inspirisani neonatalnim i postnatalnim periodom predstavljaju jedno važno umetničko privatno i emotivno istraživanje utelovljene prisutnosti u samoj srži nastajanja života...Otkriva i ono nevidljivo, skriveno unutar psihičkog polja vidljivog... Složen niz glava i ekspresija lica nalik maskama iz ranih sećanja na detinjstvo... Mnogi od ovih crteža postaju primarno konceptualno sredstvo kasnijeg razvoja umetničkih performansa, instalacija, kao i širokog spektra proširenih konceptualnih projekata.“
U oblastima stručne delatnosti o njegovom umetničkom radu publikovane su 4 stručne knjige - publikacije čiji su izdavači naši i inostrani univerziteti, galerije i institucije kulture. Ostvario je tridesetak samostalnih izložbi crteža, slika i skulptura u periodu od 1992. do danas u zemlji i inostranstvu. Učestvovao je na desetinama prestižnih umetničkih manifestacija i projekata i u svom radu u oblasti umetnosti i osvojio je više prestižnih državnih nagrada i priznanja, kako u Crnoj Gori tako i van nje (dobitnik je glavne godišnje nagrade za slikarstvo ’’Lubarda, Milunović, Stijović’’, na jubilarnoj izložbi Udruženja likovnih umjetnika Crne Gore, 2003; Prve nagrade na konkursu „Radost Evrope“ za idejno rešenje poštanske marke, 2006; Nagrade za dizajn hotelske sobe ZH-015 na 41. Međunarodnom sajmu građevinarstva i arhitekture ,,SEEBBE – South-East Europe Belgrade Building Expo” u Beogradu 2015; Nagrade 38. Crnogorskog likovnog salona ’’13 Novembar’’ za crtež, Cetinje, 2016. i specijalne nagrade za najbolju samostalnu izložbu u Berlinu 2022. godine).
Nikola Marković je rođen 1972. godine u Kotoru, Crna Gora. Pohađao je srednju školu i smer za dizajn u Podgorici. Sa 16 godina se upisao na Akademiju likovnih umjetnosti na Cetinju. Diplomirao je 1993. godine na Odsjeku za slikarstvo Fakulteta likovnih umjetnosti na Cetinju, a 2007. magistrirao slikarstvo na istom fakultetu. Magistrirao je na Odsjeku za AUP 2012. i doktorirao 2017. godine na Arhitektonskom fakultetu Univerziteta u Beogradu na katedri za urbanizam. Druge doktorske studije upisuje 2018. godine na Univerzitetu u Beču na katedri za oblast Teorije i filozofije umetnosti. U periodu od 2015. do danas u zvanju je docenta, u okviru svojih pedagoških aktivnosti. Vodi četiri predmeta na osnovnim i postdiplomskim akademskim studijama Fakulteta Politehnike na Univerzitetu Donja Gorica.
Izložbu u prostoru Galerije Haos otvoriće u utorak, 15. septembra u 20 sati naš ugledni estetičar, teoretičar umetnosti i arhitekture, prof. dr Vladimir Mako.
Izložba će biti otvorena do 15. oktobra 2026.
