24/11/2025
𝗧𝗵𝗮̂́𝘂 𝗵𝗶𝗲̂̉𝘂 𝘃𝗮̀ 𝗵𝗮̀𝗻𝗵 đ𝗼̣̂𝗻𝗴 𝘃𝗶̀ 𝗰𝗮̂𝘆 𝘅𝗮𝗻𝗵
Khép lại 9 ngày triển lãm "𝑻𝒉𝒂̂𝒏 𝒄𝒂̂𝒚 𝒌𝒆̂̉ 𝒄𝒉𝒖𝒚𝒆̣̂𝒏 đ𝒖̛𝒐̛̀𝒏𝒈 𝒑𝒉𝒐̂́" (15-23/11), chúng ta đã cùng nhau đứng trước những lát cắt từ các thân cây bị đốn hạ. Những vân gỗ mục ruỗng, những vết sẹo vặn mình ấy là minh chứng sống động cho những tổn thương mà cây xanh Sài Gòn đang gánh chịu.
Thời gian qua, câu chuyện cây xanh đô thị thường để lại những nốt trầm buồn. Khi cây gãy đổ gây tai nạn, đơn vị quản lý cây xanh đô thị thường trở thành tâm điểm của chỉ trích. Ngược lại, khi cây bị cắt tỉa cành hoặc đốn hạ để đảm bảo an toàn, cộng đồng lại phản đối gay gắt vì tiếc nuối bóng mát và hoài niệm.
Từ những suy tư bên các lát cắt khiếm khuyết ấy, triển lãm mong muốn gợi mở những góc nhìn mới:
Đ𝒐̂́𝒊 𝒗𝒐̛́𝒊 𝒄𝒐̣̂𝒏𝒈 đ𝒐̂̀𝒏𝒈 - 𝒏𝒉𝒖̛̃𝒏𝒈 𝒏𝒈𝒖̛𝒐̛̀𝒊 𝒚𝒆̂𝒖 𝒎𝒆̂́𝒏 𝒄𝒂̂𝒚: Chúng ta cần chấp nhận thực tế rằng, những cây cổ thụ hàng chục đến hàng trăm tuổi là một di sản đặc biệt nhưng cũng đầy thách thức trong đô thị chật hẹp. Khi không gian ngầm đã bị bê tông hóa, rễ không còn chỗ bám, việc cố giữ lại một cái cây đã mục ruỗng bên trong chỉ vì "tình thương" là một sự đánh cược rủi ro với tính mạng con người. Những lát cắt tại triển lãm cho thấy có những cây đã "chết" từ rất lâu trước khi ngã xuống. Có lẽ theo thời gian, chúng ta phải chấp nhận việc thay thế dần những hàng Sao, Dầu cổ thụ khi chúng đã mang quá nhiều thương tổn bên trong.
Đ𝒐̂́𝒊 𝒗𝒐̛́𝒊 đ𝒐̛𝒏 𝒗𝒊̣ 𝒒𝒖𝒂̉𝒏 𝒍𝒚́ 𝒄𝒂̂𝒚 𝒙𝒂𝒏𝒉 đ𝒐̂ 𝒕𝒉𝒊̣: Gánh vác trọng trách chăm sóc hàng trăm ngàn cây xanh, trong đó có hơn 7.500 cây cổ thụ, là một áp lực khổng lồ cả về công sức lẫn trách nhiệm pháp lý. Sự hợp tác chuyên môn để tìm ra giải pháp bảo dưỡng dựa trên khoa học sẽ là chìa khóa giúp cây khỏe mạnh và tiếp tục cống hiến giá trị sinh thái. Điều này cũng giúp cởi bỏ gánh nặng tâm lý cho người quản lý, để những quyết định cắt tỉa không còn bị chi phối bởi nỗi sợ rủi ro, tránh dẫn đến những can thiệp quá mức lên cây.
Đ𝒐̂́𝒊 𝒗𝒐̛́𝒊 𝒕𝒊́𝒏𝒉 𝒉𝒆̣̂ 𝒕𝒉𝒐̂́𝒏𝒈: Chúng ta không thể đòi hỏi cây xanh phải "ngoan ngoãn" đứng vững khi rễ liên tục bị xâm hại bởi công trình ngầm, hay thân cây bị chính cư dân làm hư hại. Trách nhiệm này không thể chỉ đặt lên vai công ty cây xanh, mà cần sự đồng bộ của các sở ban ngành liên quan như Cầu đường, Cấp thoát nước, Viễn thông, Điện lực. Cây xanh cần được coi trọng ngang hàng và được bảo vệ như mọi hạ tầng kỹ thuật khác của thành phố. Và hơn nữa, sự chung tay của những người dân Sài Gòn cùng bảo vệ và ngừng xâm hại cây xanh để chúng mãi khỏe mạnh mang lại bóng mát và sự trong lành cho thành phố.
Việc thay thế dần những chủng loại cây hiện có bằng những loài cây mới thích nghi tốt hơn với sự đô thị hóa nhanh chóng và biến đổi khí hậu là việc cần sự hợp tác của các nhà khoa học giúp cho hệ thực vật đô thị bền vững và tươi đẹp hơn.
𝑻𝒉𝒐̂𝒏𝒈 đ𝒊𝒆̣̂𝒑 𝒄𝒖𝒐̂́𝒊 𝒄𝒖̀𝒏𝒈: Chúng tôi mong rằng sau triển lãm này, chúng ta sẽ cùng đặt những câu hỏi mang tính hệ thống hơn: "Sức khỏe thực sự của cây này ra sao?", "Hạ tầng bên dưới có đang bức tử bộ rễ không?". Và ngược lại, nhà quản lý cũng sẵn sàng minh bạch thông tin về tình trạng cây xanh để thuyết phục cộng đồng bằng khoa học.
Chọn lựa đồng trách nhiệm và đối thoại, chúng ta sẽ bảo vệ được cả màu xanh và sự an toàn cho thành phố này.
Xin trân trọng cảm ơn các diễn giả, các nhà nghiên cứu, và đặc biệt là những cư dân Sài Gòn đã đến để lắng nghe tiếng nói thầm lặng của cây.
