21/04/2026
Nguyễn Nghiêu Tư còn có tên gọi khác là Nguyễn Văn Trư và tên gọi dân gian là Trạng "Lợn". Ông có hiệu là Tùng Khê người xã Phù Lương, huyện Võ Giàng, phủ Từ Sơn, trấn Kinh Bắc. Tương truyền lúc nhỏ theo cha làm nghề thịt lợn, lại đẻ vào tháng 10 (tháng Hợi) nên đặt tên là Nguyễn Văn Trư và thường gọi là cậu Lợn (chữ Hán "trư" nghĩa là lợn). Từ nhỏ, Nguyễn Nghiêu Tư đã nổi tiếng là người ham học, hiểu sâu. Thời đó, ở cạnh làng ông là làng Yên Đinh đất học, một hôm có cụ đồ sang chơi và ra cho trạng vế đối, mang đề tài lợn: Lợn cấn ăn cám tốn. Nghĩa là lợn có chửa ăn hết nhiều cám nhưng Cấn và Tốn là hai quẻ trong bát quái. Trạng đối ngay: Chó khôn chớ cắn càn.
Câu đối xấc xược làm cụ đồ cay đắng, song vế đối chỉnh quá, chó khôn đừng cắn bậy, mà Khôn và Càn cũng là hai quẻ trong bát quái. Cụ đồ khuyên bố mẹ Trư cho Trư đi học.
Chính cụ đồ bị ông đối xược ấy đã nhận dạy ông năm mới 8 tuổi, ông học rất giỏi, nghe một biết mười, lễ phép, chuyên cần. Khi ở nhà, lúc nào ông cũng chăm lo đèn sách, khi ra ao rửa bèo, ra vườn hái rau, tay vẫn cầm cái que nhọn vạch xuống đất hoặc viết vào lá chuối, lá khoai những chữ khó nhớ.
Đến khi "biết chữ", thầy đồ gửi ông ra học cụ Vũ Mộng Nguyên, người xã Đông Sơn, huyện Tiên Du, đỗ Thái học sinh và không làm quan nhà Hồ mà về dạy học. Ông là học trò tiêu biểu nhất của cụ Vũ Mộng Nguyên, đỗ Trạng nguyên khoa Mậu Thìn (1448) niên hiệu Thái Hòa năm thứ 6 đời vua Lê Nhân Tông. Ông được nhà vua đổi tên là Nguyễn Nghiêu Tư, phong quan đến chức Hàn lâm trực học sĩ, An phủ sứ lộ Tân Hưng Thượng.
Khi về trí sĩ, nhà vua thấy ông có công lớn với xã tắc, lại là người ứng đối thông minh, thể hiện lòng tự tôn dân tộc, tính cách ngạch trực, in đậm truyền thống văn hiến và cốt cách dân tộc nên gia phong là Thượng quốc công Trạng nguyên.
Nguyễn Nghiêu Tư là một tấm gương về sự học, vượt nghèo khó để học. Nếu ai đó hỏi rằng vì sao vào thời phong kiến mà con trai một người bán thịt lợn (vẫn gọi nghề này là "đồ tể") lại có thể là học trò của một thái học sinh, thậm chí trở thành một trạng nguyên? Câu trả lời rằng, bởi thời đó ngoài việc trò chọn thầy giỏi thì vẫn có chuyện thầy chọn trò giỏi. Và việc chọn của thầy là vì trò giỏi chứ không vì gia đình nhà trò giàu.
Tour đêm Văn Miếu - Van Mieu Night Tour
📌 Địa chỉ: 58 Quốc Tử Giám, Hà Nội
⏰ Thời gian mở cửa: 18h30 – Thứ Tư, Thứ Bảy & Chủ nhật hàng tuần
(*) Gợi ý: Hãy đến sớm 45–60 phút để tận hưởng trọn vẹn không gian Văn Miếu về đêm.
_____________
🎟 Đặt vé tại:
https://vanmieunighttour.com
Hoặc mua trực tiếp tại quầy vé
☎️ Hotline: 033.644.1838 | 033.644.1839