01/07/2026
🔴 Tablica informacyjna w Stawnie zawiera poważne błędy.
🔵 Minęło już sporo czasu od ustawienia przed kościołem w Stawnie tablicy informacyjnej, która ma przedstawiać historię wsi i samej świątyni. Jakoś do tej pory nie zdążyłem się do niej odnieść, ale muszę nadrobić, bo sprawa jest ważka.
🔵 Zdaje się, że autorzy tablicy oparli się na niepopartej żadnymi przypisami notce na Wikipedii, która przedstawiała historię Stawna w zupełnie zniekształcony sposób. Samo korzystanie z Wikipedii nie jest oczywiście niczym złym, można tam znaleźć wiele wiarygodnych informacji, ale brak przypisu zawsze powinien być dla nas ostrzeżeniem, że do danej treści powinniśmy podchodzić z dystansem. A już szczególnie, jeśli chcemy wykonać tablicę, która będzie odtąd głównym źródłem wiedzy o historii wsi dla mieszkańców i przyjezdnych.
🔵 Przeanalizujmy punkt po punkcie, co na niej napisano:
🔴 «Stawno zostaje założone w wieku XVIII, na wykarczowanych byłych terenach leśnych. Założycielem był Urząd Domenalny w Stargardzie Szczecińskim».
A więc Stawno miałoby powstać w ramach XVIII-wiecznej kolonizacji Pomorza, przeprowadzanej przez królów pruskich, przede wszystkim przez Fryderyka II. Podobnie, jak na przykład Bolechowo.
Jednak mieszkańcy Stawna mogą się pochwalić o wiele dłuższą historią. Miejscowość – jako Stevenhagen – została odnotowana na mapie księstwa pomorskiego autorstwa Eilharda Lubinusa, która powstawała w latach 1610–1618. Na dodatek w 1611 roku miejscowy młynarz Jochim Neumann procesował się z pastorem z Przemocza o to, ile zboża należy się temu ostatniemu.
A zatem wieś istniała nie od XVIII, ale już na początku XVII wieku. Powstać mogła jeszcze wcześniej, choć nie mamy na ten temat źródeł.
🔴 «W 1872 roku [w Stawnie] mieszkało około 180 mieszkańców».
To szczegół, ale bądźmy precyzyjni. Zgodnie ze spisem ludności z 1 grudnia 1871 roku miejscowość zamieszkiwało 189 osób. Więc należałoby powiedzieć raczej «około 190».
🔴 «Pierwsza wzmianka o kościele pochodzi z 1884, kiedy to zakończono jego budowę».
Tu mamy do czynienia z półprawdą. Bo owszem, obecny, murowany kościół został wybudowany w roku 1884, ale warto wspomnieć, że na jego miejscu znajdowała się wcześniej świątynia o konstrukcji szkieletowej.
Informuje o tym Siegfried Lübke w swojej „Dorfchronik von Diedrichsdorf”, pewnie znalazłyby się też źródła archiwalne. Z tego powodu warto ostrożnie stosować sformułowania w rodzaju «pierwsza wzmianka», bo zawsze może się okazać, że istnieją źródła, których nie znamy lub nie mamy dostępu.
🔴 «Wewnątrz znajduje się neogotyckie wyposażenie pochodzące z czasu jego budowy. Składają się na nie ołtarz główny […]»
Nie, obecny ołtarz nie jest oryginalnym, neogotyckim wyposażeniem świątyni. Choć tutaj błąd jest o tyle usprawiedliwiony, że pojawia się także w karcie zabytku wystawionej dla kościoła w Stawnie.
Mieszkańcy Stawna dobrze wiedzą jednak o tym, że obecny ołtarz powstał w latach 90. Wcześniejszy (nie wiem, czy oryginalny, czy nie) spłonął w wyniku pożaru po obchodach Bożego Ciała, gdy ministranci pozostawili na nim niezgaszone świeczki. Z ołtarza ocalały aniołki oraz element zwieńczający jego środkową część. Jego odtworzeniem zajął się pan Sztypa, który pracował w goleniowskich Zakładach Meblarskich, a obraz św. Józefa namalowała Grażyna Lupa. Na dowód załączam zdjęcie z roku 1994, gdzie nie widać ani neogotyckiego ołtarza, ani jakiegokolwiek innego. (Swoją drogą, gdyby ktoś z Was miał więcej zdjęć dawnego wyposażenia kościoła w Stawnie, będę wdzięczny za podesłanie)
🔵 Tyle z moich uwag. Dopowiem tylko, że ten wpis nie powstał po to, żeby kogokolwiek atakować, ale po to, żeby mieszkańcy Stawna mogli lepiej poznać swoją (wcale nie tak krótką) historię. Mi też zdarza się popełniać błędy, które – całe szczęście – czytelnicy zauważają w komentarzach. Ale post w internecie łatwo można poprawić, a tablicę nieco trudniej. Uważajcie więc bardziej, gdy będziecie stawiać kolejne.
Do wiadomości:
Goleniowskie Stowarzyszenie Eksploracji Historycznej "Biały Grosz"
Goleniów. Przeszłość i przyszłość
Gmina Goleniów
