10/01/2026
W GNIEŹDZIE WYBRAŃCÓW NARODU
Na zaproszenie senatora , pana Józefa Jodłowskiego a za sprawą działań logistycznych wielu urzędników i aktywnych działaczy samorządowych z Podkarpacia w piątek 9 stycznia odbyła się wycieczka do Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej. Było to ciekawe doświadczenie ponieważ wielu z nas miało okazję naocznie zobaczyć wnętrza i życie parlamentarne – wyjątkowo dobrze znane z licznych przekazów medialnych. Dodatkowo byliśmy gośćmi w tworzącym się imperium medialnym „ Republika”. W obecnym czasie stolice europejskie – w tym Warszawa przeżywa częste bunty społeczne wielu protestujących środowisk zawodowych, którym dzieje się krzywda. Akurat w tym dniu odbywał się pod Sejmem liczny protest rolników w obronie fundamentalnych decyzji dla zdrowia i życia Polaków. Jako wycieczka sercem byliśmy z protestującymi rozumiejąc jakie to ma znaczenie . Ten niecodzienny widok powodujący chaos w mieście był też dla nas jako turystyczny „bonus ujemny” i przykład zachodzących zmian. W Parlamencie za sprawą przewodnika zapoznaliśmy się z urbanistyką i historią obecnych obiektów. Przy tej okazji może warto dodać więcej sięgając do głębszej historii. Słowo „Parlament” wywodzi się od francuskiego czasownika mówić (parler) a „Sejm” od angielskiego „to say”. U nas pierwotną formą zgromadzeń były wiece plemion słowiańskich w których ważną funkcję zajmowała tzw. starszyzna plemienna decydując o wyborze władcy, o sprawach wojny lub pokoju. Według podań i legend jeszcze przed powstaniem państwa polskiego, założycieli dynastii Piastów wybrano na wiecach co miało miejsce dużo wcześniej jak w Irlandii którą uważa się za protoplasta parlamentaryzmu. Od XIV w. wiece przekształcały się w sejmiki a ogólnokrajowe zebrania wiecowych urzędników z 1306 i 1310 można postrzegać jako prekursorów polskiego parlamentaryzmu i sejmu walnego. Pierwszy dwuizbowy sejm odbył się w 1468 roku w Piotrkowie w okresie rządów Kazimierza Jagiellończyka. To wtedy po raz pierwszy w sejmie uczestniczyła duża grupa posłów ziemskich obrana przez swoich współziomków i posiadająca mandat do reprezentowania ich interesów. W 1493 r. za panowania Jana Olbrachta rada królewska przekształciła się w senat a izba poselska ostatecznie ukształtowała się z przedstawicieli sejmików ziemskich. W kolejnych latach rycerstwo przekształcone w szlachtę stanowiło główną siłę polityczną i gospodarczą a monarchowie aby zdobyć ich poparcie obdarowywali ich licznymi przywilejami. Jak wspomniano utworzono Izbę poselską w której zasiadali wybierani na sejmikach ziemskich posłowie, próbujący ograniczać możnowładcę. Po Unii lubelskiej 1569, wspólny parlament tworzyli przedstawiciele szlachty polskiej i litewskiej. Do obowiązku monarchy należało zwoływanie sejmów. Władca ustalał datę odbycia sejmików ziemskich, na których lokalna szlachta wybierała posłów, decydował, gdzie i kiedy odbędzie się sejm walny. Wpływał również na tematykę obrad poprzez rozsyłanie swoich propozycji na sejmiki. Zgodnie z artykułami henrykowskimi ustanowionymi po śmierci ostatniego króla z dynastii Jagiellonów - Zygmunta Augusta, sejmy miały być zwoływane co dwa lata na okres sześciu tygodni. Gdyby zaszła taka potrzeba, władca mógł zwołać dwutygodniowy sejm nadzwyczajny w dowolnym momencie. Król był postacią bardzo ważną. Bez jego zgody sejm nie mógł nic ustanowić .Izbę wyższą parlamentu stanowił senat, który wyłonił się z rady królewskiej. W jego skład wchodzili mianowani przez króla wyżsi urzędnicy państwowi; m.in. kanclerze, wojewodowie, kasztelanowie oraz biskupi. Na czele senatu stał Prymas Polski, który w dobie bezkrólewia, jako interrex, sprawował obowiązki monarsze. Po śmierci władcy do jego obowiązków należało zwołanie sejmu konwokacyjnego, podczas którego ustalano miejsce i datę sejmu elekcyjnego, gdzie ogół szlachty obierał kolejnego króla.
W początkowym okresie funkcjonowania dwuizbowego parlamentu przedstawiciele senatu stanowili grupę liczniejszą niż posłowie ziemscy, jednak z czasem proporcje te się odwróciły. W 1569 roku tych posłów było 166, licząc Polskę i Litwę. Liczba ta była bardzo płynna i zmieniała się z sejmu na sejm, ale zamykała się w granicach 200 osób . W naszym regionie miejscem obrad sejmiku była Sądowa Wisznia ( obecnie na Ukrainie tuż przy granicy). W pierwszym tygodniu referowano sprawy w drugim dyskusja i wnioski. W swoich założeniach praca izby poselskiej polegała na rzeczowej dyskusji, wymianie argumentów i próbie przekonania oponentów do swoich racji. Głosów się nie liczyło, ale ważyło. To miało swoje zalety, ponieważ nieznany poseł nie mógł się równać z innym na przykład Janem Zamoyskim
Patrzono więc na to kto i co mówi Posłowie musieli dojść do porozumienia i podjąć decyzję na zasadzie jednomyślności. Zatem podstawową zasadą funkcjonowania polskiego parlamentu była zgoda. I dopóki ta zasada była przestrzegana, to nawet ci, którzy nie byli zachwyceni z uchwał, zwyczajowo zgadzali się na nie. Okres zaborów a właściwie po autonomii dla Galicji mieliśmy Sejm Krajowy z siedzibą we Lwowie i reprezentantów w Wiedniu w Radzie Panów i Parlamencie. W innych zaborach wyglądało to inaczej. Po odzyskaniu niepodległości funkcjonował dwuizbowy parlament ugruntowany konstytucją marcową 1921 r. W okresie PRL – po roku 1946 zniesiono Senat w sfałszowanych wyborach
do czasu wielkich przemian gospodarczo - ustrojowych wstępnie określonych postanowieniami „Okrągłego stołu” w 1989 r. z częściowo wolnymi wyborami do Sejmu i całkowicie wolnymi do Senatu. Pierwsze całkowicie wolne wybory odbyły się 27 października 1991 roku.
Kilka informacji technicznych;
Obecny skład parlamentu to 460 posłów do Sejmu i 100 senatorów do Senatu
Zgodnie z artykułem 95 Konstytucji władzę ustawodawczą w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sejm i Senat. Sejm sprawuje kontrolę nad działalnością Rady Ministrów w zakresie określonym przepisami Konstytucji i ustaw. Sejm może skrócić swoją kadencję uchwałą podjętą większością co najmniej 2/3 głosów ustawowej liczby posłów. Prezydent Rzeczypospolitej, po zasięgnięciu opinii Marszałka Sejmu i Marszałka Senatu, może w przypadkach określonych w Konstytucji zarządzić skrócenie kadencji Sejmu. Wraz ze skróceniem kadencji Sejmu skrócona zostaje również kadencja Senatu.
Wybory do Sejmu i Senatu zarządza Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, który w drodze postanowienia wyznacza ich datę na dzień wolny od pracy, przypadający w ciągu 90 dni przed upływem kadencji, a organizacją i nadzorem nad całym procesem zajmuje się Państwowa Komisja Wyborcza (PKW). PKW oraz Krajowe Biuro Wyborcze (KBW) nadzorują okręgowe i obwodowe komisje wyborcze, które faktycznie przeprowadzają głosowanie i liczą głosy, podczas gdy Prezydent ustala termin wyborów, a PKW tworzy kalendarz wyborczy.
Zgodność wyborów do Sejmu i Senatu stwierdza Sąd Najwyższy, który rozpatruje protesty wyborcze i podejmuje ostateczną decyzję w tej sprawie na podstawie przepisów Konstytucji RP i Kodeksu wyborczego, po otrzymaniu sprawozdania od Państwowej Komisji Wyborczej.
![PRZYSZŁOŚĆ MA KORZENIE W PRZESZŁOŚCI [ św. Jan Paweł II ] Na łamach najnowszego wydania lokalnej gazety „Wiadomości z G...](https://img4.gluseum.com/221/698/122267786132216989.jpg)
