Radość życia w blasku Ra

17/06/2026

Macie już plany na wakacje? A może krótki city break w Turynie?
Polecamy niecodzienne wydarzenie w Muzeum Egipskim w Turynie. Wystawę "Hieroglam", która ze względu na ogromne zainteresowanie została przedłużona do 29 czerwca.

Projekt powstał dzięki współpracy Akademii IUAD w Neapolu i Mediolanie, Mazzini Research Archives oraz Muzeum Egipskiego w Turynie. To wyjątkowe połączenie historii, sztuki i mody, pokazujące, jak symbole, estetyka i dziedzictwo starożytnego Egiptu mogą inspirować współczesnych projektantów.

W przestrzeniach muzeum można podziwiać niezwykłe kreacje, które reinterpretują egipską kulturę poprzez nowoczesny język mody, tworząc fascynujący dialog między przeszłością a teraźniejszością.

01/06/2026

Dzień Dziecka w starożytnym Egipcie? Choć od czasów faraonów minęły tysiące lat, dzieci były tam równie ważne jak dziś.

Dla egipskich rodzin posiadanie dzieci było celem małżeństwa - dawały one radość, ale także poczucie bezpieczeństwa na przyszłość. To właśnie dzieci miały opiekować się rodzicami na starość, a po ich śmierci troszczyć się o kult grobowy i pamięć o przodkach.

W sztuce staroegipskiej dzieci przedstawiano zazwyczaj nago, z charakterystycznym „lokiem młodości” - warkoczykiem splecionym nad prawym uchem - oraz palcem w ustach. Był to symbol dzieciństwa rozpoznawalny w całym Egipcie.

Już od najmłodszych lat dzieci przygotowywano do dorosłego życia. Chłopcy około 9. roku życia zaczynali naukę przyszłego zawodu, najczęściej przejmując zajęcie ojca - mogli zostać rolnikami, rzemieślnikami, żołnierzami, urzędnikami czy kapłanami. Dziewczynki pomagały matkom w prowadzeniu domu: gotowaniu, sprzątaniu i opiece nad młodszym rodzeństwem, a także uczyły się tkactwa, koszykarstwa czy innych kobiecych rzemiosł.

Choć obowiązków było sporo, dzieci miały też czas na zabawę. Bawiły się z rówieśnikami i zwierzętami domowymi, grały w piłkę, ćwiczyły akrobacje i zapasy. Archeolodzy odnaleźli także egipskie zabawki - figurki ludzi i zwierząt wykonane z drewna lub gliny.

Dzieciństwo w starożytnym Egipcie kończyło się jednak szybko. Dziewczynki już od najmłodszych lat przygotowywano do roli żony i matki, a za mąż wydawano je jako nastolatki. Chłopcy szybko przechodzili rytuał obrzezania symbolizujący wejście w dorosłość.

Z okazji Dnia Dziecka warto przypomnieć, że choć świat starożytnych Egipcjan był zupełnie inny od naszego, dziecięca potrzeba zabawy, nauki i bliskości rodziny pozostaje niezmienna od tysięcy lat.

Na zdjęciu ostrakon z przedstawieniem dwóch chłopców polerujących naczynie, który już w listopadzie będziecie mogli podziwiać na naszej wystawie (Deir el-Medina, ÄM21444, ze zbiorów Staatliche Museen zu Berlin, Ägyptisches Museum und Papyrussammlung; zdjęcie: S. Steiß)

26/05/2026

MATKA W STAROŻYTNYM EGIPCIE: „Pani domu” i strażniczka nowego życia

Czy wiedzieliście, że w starożytnym Egipcie posiadanie rodziny nie było tylko społecznym obowiązkiem, ale przede wszystkim przepisem na osobiste szczęście?

Choć Egipcjanie nie znali ceremonii ślubnych ani formalnych zaręczyn, a małżeństwo zaczynało się po prostu od wspólnego zamieszkania, to rola kobiety jako żony i matki była niezwykle doniosła. Kobieta zamężna zyskiwała tytuł nebet per, czyli „pani domu” - gospodyni. Miała takie same prawa jak jej mąż, a ich wspólnym celem było stworzenie ciepłej atmosfery i… zrodzenie potomstwa.

Oto jak wyglądały realia macierzyństwa w kraju nad Nilem:

Dla egipskiej pary dzieci były źródłem ogromnej radości, ale też zabezpieczeniem. To one miały opiekować się rodzicami na starość, a po ich śmierci – dbać o ich kult grobowy, by zapewnić im życie wieczne.

Niestety egipskie kobiety spędzały większość swojego dojrzałego życia w ciąży, połogu lub karmiąc piersią. W świecie bez antybiotyków narodziny dziecka były śmiertelnie niebezpieczne. Statystyki z tamtych czasów porażają:

Około 20% ciąż kończyło się poronieniem. 20% noworodków nie przeżywało pierwszego roku życia. Aż 30% dzieci nie dożywało 5. roku życia.

Aby chronić nienarodzone dzieci, Egipcjanki stosowały różne praktyki. Te najbogatsze mogły pozwolić sobie na leżenie w łóżku, by zapobiec poronieniu. Wszystkie jednak – niezależnie od statusu – szukały pomocy u bogów. Modliły się do Hathor (bogini miłości i radości), Tauret (hipopotamiej patronki ciężarnych) oraz Besa (karłowatego bóstwa chroniącego przed złem).

Kobiety rodziły w domach, otoczone wsparciem akuszerek i krewnych. Co ciekawe, narodziny nie oznaczały natychmiastowego powrotu do codzienności. Po porodzie matka spędzała 14 dni w izolacji w specjalnym pomieszczeniu zwanym hererit (pawilonie urodzin) w celu oczyszczenia. Dopiero po tym czasie mogła wrócić do rodziny. 7 dni po narodzinach dziecku uroczyście nadawano imię.

To matka była odpowiedzialna za wychowanie i karmienie. Co ciekawe, w Egipcie dzieci karmiono piersią bardzo długo – aż do 3. roku życia! Jedynie w najbogatszych rodzinach obowiązek ten (oraz ogólną opiekę) przekazywano zatrudnianej mamce.

Co działo się w przypadku rozwodu (który zdarzał się np. z powodu niewierności)? Kobieta nie zostawała z niczym. Mogła bez przeszkód odejść, zabierając ze sobą dzieci oraz cały majątek, który wniosła do małżeństwa. Rozwód nie wiązał się ze społeczny piętnem – zarówno kobieta, jak i mężczyzna mogli ponownie założyć rodzinę.

Starożytny Egipt, mimo wielu niebezpieczeństw medycznych tamtej epoki, jawi się jako miejsce, w którym matkę otaczano wielkim szacunkiem, a jej rola w podtrzymywaniu domowego ogniska była kluczowa.

Na zdjęciu figurka bogini Izydy karmiącej piersią małego Horusa – symbol matczynej miłości, potężnej magii ochronnej i odrodzenia, którą będziecie mogli podziwiać na naszej nowej wystawie stałej (fajans, ÄM 10053, Staatliche Museen zu Berlin, Ägyptisches Museum und Papyrussammlung Foto: S. Steiß)

22/05/2026

W najnowszym wydaniu czasopisma Scientific Reports (Nature) pojawił się fascynujący artykuł dotyczący geotechnicznych aspektów piramidy Cheopsa. Choć budowla liczy sobie 4600 lat, potężne trzęsienia ziemi, które na przestrzeni wieków niszczyły całe miasta, dla niej okazały się nieszkodliwe.
Badacze zmierzyli naturalne wibracje w 37 punktach konstrukcji i doszli do kluczowych wniosków:
Wnętrze piramidy wykazuje stabilną częstotliwość drgań, a wapienne podłoże pod nią wibruje znacznie wolniej. Ta różnica sprawia, że piramida NIE wchodzi w rezonans z gruntem podczas trzęsienia ziemi, co chroni ją przed zawaleniem.
Tak zwane komory odciążające nad Komorą Króla działają jak zaawansowane izolatory sejsmiczne – redukują siłę wstrząsów wewnątrz struktury.
To niesamowite, jak genialne rozwiązania konstrukcyjne (zamierzone lub wynikające z intuicji budowniczych) pozwoliły tej konstrukcji przetrwać tysiąclecia. Cały artykuł rzuca zupełnie nowe światło na kunszt starożytnych konstruktorów!

Więcej o mechanice tej monumentalnej budowli przeczytacie w pełnym artykule na stronie Nature.

Structural features of the Great Pyramid of Khufu in the Giza pyramid complex in Egypt — also known as the Khufu Pyramid and the Pyramid of Cheops — may have enabled it to withstand earthquakes without sustaining serious damage over the approximately 4,600 years since it was built, according to a study in Scientific Reports.

Link to the research in the comments.

21/05/2026

Myśleliście, że w Luksorze odkryto już wszystko? Nic bardziej mylnego! Pod hałdami gruzu pozostawionymi przez badaczy ponad 150 lat temu, egipska misja archeologiczna dokonała właśnie spektakularnych odkryć w nekropolii Abu El-Naga!

TW szybie grobowym znaleziono aż 10 drewnianych, przepięknie malowanych trumien w niemal nienaruszonym stanie! Naukowcy uważają, że w czasach starożytnego niepokoju ktoś celowo ukrył je tam, by chronić zmarłych przed rabusiami. Wśród nich jest m.in. trumna kobiety o imieniu Meret – „śpiewaczki boga Amona” (XVIII dynastia) oraz kapłana Badi-Amuna (XXI dynastia).

Ponadto w dolnych warstwach gruzu archeolodzy odkopali depozyt zawierający... ponad 30 zmumifikowanych kotów (zarówno małych mruczków, jak i większych osobników)! Zwierzaki były starannie owinięte w lniane bandaże. Prawdopodobnie były to dary wotywne składane podczas rytuałów religijnych w okresie ptolemejskim.

Ale to jeszcze nie koniec! Odkryto zupełnie nowy, bogato zdobiony tekstami grobowiec kapłana o imieniu A-Shafi-Nakhtu. Dzięki inskrypcjom poznaliśmy też imiona jego żon (Isis i Ta-Kaft – obie również były śpiewaczkami!).

Naukowcy znaleźli też urokliwą figurkę uszebti (z piaskowca), należącą do skryby o imieniu Benji. Archeolodzy podejrzewają, że jego właściwy grobowiec znajduje się w pobliżu, ukryty pod ruinami zniszczonej piramidy z mułowej cegły! 🔍

Kto z Was chciałby spakować plecak i ruszyć śladami tych odkryć do Egiptu?

The Egyptian archaeological mission of the Supreme Council of Antiquities has announced a series of major discoveries during its latest excavation season at the Abu El-Naga area on Luxor’s West Bank, revealing new insights into burial practices and previously unknown individuals from ancient Egypt...

13/05/2026

Archeolodzy odnaleźli fragment monumentalnego posągu faraona Ramzesa II na stanowisku Tell el-Faraoun w delcie Nilu. Zachowana górna część rzeźby ma ok. 2,2 m wysokości i waży prawdopodobnie 6 ton. Badacze przypuszczają, że posąg został przeniesiony w miejsce odkrycia jeszcze w czasach starożytnych z Pi-Ramzes - stolicy Ramzesa II, która w XIII w. p.n.e. była jednym z najpotężniejszych miast Egiptu.
Ramzes II, zwany także „Ramzesem Wielkim”, panował przez ponad 60 lat w XIII w. p.n.e. Rozbudował świątynie, prowadził wojny z Hetytami i pozostawił po sobie niezliczone zabytki rozsiane po całym Egipcie. To właśnie jego posągi i inskrypcje należą dziś do najbardziej rozpoznawalnych symboli starożytnego Egiptu.

A my przypominamy, że ślady tego samego władcy można zobaczyć także w Poznaniu. W Muzeum Archeologiczne w Poznaniu znajduje się obelisk Ramzesa II — jedyny faraoński obelisk w Polsce i jeden z nielicznych w Europie.

Archaeologists found a 2.2-metre statue fragment at Tell el Faraoun, offering new insights into New Kingdom activity and statue reuse.

11/05/2026

Współczesny Egipt tak, Egipt nadal bywa uznawany za część Orientu w sensie kulturowym i historycznym. Jeśli macie wolną sobotę, serdecznie zapraszamy na Noc z Orientem w ramach Nocy Muzeów do Muzeum Archeologicznego w Poznaniu. Impreza to także finisaż wystawy "Kresy Europy", na której wciąż eksponowane są części egipskich mumii. Serdecznie zapraszamy!

Przypominamy, że już w sobotę Noc Muzeów!
To jedyna taka noc w roku, kiedy możecie odwiedzić muzeum… po zmroku!

W programie: tańce orientalne, które przeniosą Was w świat starożytnych rytuałów, aromatyczne parzenie kawy, rodzinne warsztaty, inspirujące wykłady oraz przedstawienie teatralne, które poruszy wyobraźnię i serca.

Szczegóły: https://nowa.muzarp.poznan.pl/pl/aktualnosci/850

08/05/2026

Już w grudniu zeszłego roku informowaliśmy, że do Muzeum Archeologicznego w Poznaniu przyjechała kopia kaplicy ofiarnej z mastaby Meriba. Kaplica wymagała stworzenia specjalnego stalowego stelaża do jej rekonstrukcji. Po kilku miesiącach ściany kaplicy zostały odtworzone w salach, w których przygotowywana jest ekspozycja "Radość życia w blasku Ra". Choć już wygląda imponująco, czeka ją teraz kilka tygodni pracy z konserwatorami z naszego Muzeum, aby przywrócić jej dawny blask. Mastaba oznaczona przez archeologów jako G2100-I znajdowała się na nekropoli zachodniej przy wielkiej piramidzie Chufu. Należała do Meriba, wysokiego urzędnika państwowego z przełomu IV/V dynastii. O ile pod względem architektury mastaba nie odbiega od innych grobowców zlokalizowanych na cmentarzysku, wyróżnia ją bogato zdobiona kaplica ofiarna. Na wystawie pokażemy jej ścianę zachodnią oraz południową. Grobowiec Meriba został odkryty podczas Pruskiej Ekspedycji do Egiptu i Etiopii w latach 1842–1845, kierowanej przez niemieckiego badacza Karla Richarda Lepsiusa. Kopia kaplicy została wykonana i użyczona przez Muzeum Egipskie i Zbiorów Papirusów w Berlinie, partnera wystawy.

06/05/2026

Ptah-Sokaris-Ozyrys puszcza do Was oko 😉
Wczoraj do "domu" czyli do Muzeum Archeologicznego w Poznaniu powróciły zabytki, które do tej pory były eksponowane w Muzeum Narodowym w Poznaniu.
Będzie można na stałe podziwiać je na nowej wystawie "Radość życia w blasku Ra" już pod koniec listopada.
Prace trwają, obserwujcie nas!