Historia miasta rozpoczyna się w połowie X wieku za czasów Mieszka I ....
Międzyrzecz należy do najstarszych udokumentowanych miast polskich. Jóź w kronice Thietmara z Merseburga Międzyrzecz wymieniany jest w roku 1003. zostało tutaj, a dokładniej w obrębie wsi Święty Wojciech, zamordowanych pięciu misjonarzy....
Dwa lata później kronikarz wspomina bitwę pomiędzy królem Bolesławem Chrobrym a cesa
rzem Henrykiem II, który odpoczywał w Międzyrzeczu. W czasach piastowskich Międzyrzecz był strategicznie ważna warownia graniczna, gdyż tutaj przy ujściu Paklicy do Obry spotykały się drogi z Magdeburga do Gniezna i ze Szczecina do Wrocławia i Krakowa. Po upadku pierwszego państwa Piastów Międzyrzecz dostał się w ręce Pomorzan i dopiero w 1094 r. Bolesław Krzywousty potrafił odbić miasto. Na temat XI wieku źródła milczą. miasto pojawia sie ponownie w świetle historii. Jak mówi legenda, polski szlachcic i wojak Dionizy Bronisz przeszedł w stan spoczynku i troszczył sie o swe dobra i uzdrowienie duszy. W dniu 29.01.1230 r. zafundował on klasztorowi Lehnin opactwo cysterskie w swojej wsi Goscikowo (Goschikowo). Józ w 1234 r. pojawiło sie tu dwóch mnichów pod opatem Henrykiem i założyli oni klasztor Paradyz (Paradies). Nadzieja spełniona została przez mnichów. Uprawiali oni ziemie, osiedlili wyczekiwanych postępowych niemieckich rolników i otrzymywali dalsze darowizny. klasztor był już tak duży i tak dobrze wyposażony (co najmniej 60 mnichów), ze można było założyć filie: klasztor w Wieleniu Zabrzańskim (Mariensee in Fehlen) powiat babimojski. Również i Międzyrzecz dobrze się rozwijał i uzyskał jeszcze przed rokiem 1248 niemieckie prawa miejskie.
Świadectwo nadania uległo zniszczeniu podczas jednego z pożarów Międzyrzecza. O tym, ze Międzyrzecz był miastem, wspomina kronika poznańskiego biskupa Boguchwala. Do 1329 lub 1332 r. na ziemi międzyrzeckiej toczyły się przez wieki walki i wobec tego należała ona do rożnych księstw udzielnych Piastów, do księstwa pomorskiego a później nawet do margrabstwa Brandenburgii. Dopiero w 1329 r. Miedzy rzecz ostatecznie przypadł Polsce. Król Kazimierz III potrafił na długi czas skonsolidować zachodnie i północne granice Polski. Wraz z jego polityka w regionie zapanował pokój, który sprzyjał osiedlaniu się niemieckich osadników.
*
Przełom reformacji nastąpił dopiero sto lat później i Międzyrzecz, który wówczas przeżywał swój okres rozkwitu jako miasto sukiennicze, był jedna z ostoi.Region co rusz przeżywał wojny, choćby w roku 1474, gdy węgierski król Matthias Corvinus w głogowskiej wojnie spadkowej kazał miasto zniszczyć. Rozkwit Międzyrzecza nie mógł jednak zostać mimo klęski przerwany. Król Kazimierz IV potwierdził w 1485 r. prawa miejskie i udzielił miastu dalszych przywilejów.Liczba mieszkańców wzrosła do 10.000. Jako miasto graniczne Międzyrzecz posiadał spore znaczenie również i dla handlu – podobnie jak Wschowa, która także była miastem książęcym. Urząd starosty piastowali często prominentni polscy szlachcice,
jak choćby w drugiej połowie XVI w. niemalże wszechmocny kanclerz i intrygant królewski po wymarciu Jagiellonów Jan Zamojski herbu Jelita (1542-1605). Z tego tez powodu zatrzymał się tu w 1574 r. nowo wybrany francuski książę, król Henryk Walezy. W XVII wieku Międzyrzecz znalazł się pod presja. W książęcym mieście król byl patronem kościoła, wobec czego kontrreformacja była tu szczególnie udana. Nastąpiły kolejne niepowodzenia: w 1606 r. wielki pożar spustoszył miasto, w 1655 oddziały szwedzkiego wojska dokonały kolejnych zniszczeń, następne splądrowania miały miejsce w 1698 r. W 1710 r. zaraza zredukowała liczbę mieszkańców a w 1731 miasto znowu plunęło. Kolejne wojenne napady miały miejsce kolejno w latach 1735, 1744, 1758-61. W 1793 ziemia międzyrzecka stała się częścią Prus. Prusacy stwierdzili, ze ludność stanowili w większości Niemcy, mimo iż zimie znajdowały się w złym stanie. Międzyrzecz miał na przykład tylko 3.500 mieszkańców. Tak jak Babimost był Międzyrzecz siedziba urzędu kasztelańskiego,
który został rozwiązany i jako własność królewska nadawał się do tego, by być siedziba nowego powiatu ziemskiego. Powiat Międzyrzecz (Meseritz) był w czasach staropolskich częścią składowa powiatu poznańskiego i tworzył bardzo stara dzielnice grodzka,
która zabezpieczać miała granice. Po raz pierwszy jako powiat ustanowiony został w 1795 r. i obejmował wówczas także późniejsze powiaty Międzychód (Birnbaum) i Skwierzyna (Schwerin). Poludniowa cześć powiatu należała wówczas do powiatu Babimost (Bomst). Po roku 1815 doszło jednakże do korekty granic. W dniu 11.08.1816 r. miejscowość Trzemeszno (Schermeisel) i majątek Adlig Grochow przeniesione zostały do powiatu Torzym (Sternberg),
okręg regencyjny Frankfurt nad Odra. W dniu 3.06.1907 r. cześć obszaru dworskiego Krzyżówko (Kreuzwehr) przyłączona została do powiatu międzychodzkiego. W zamian za to powiat otrzymał 5. 06.1908 części obszaru dworskiego Zembowo (Zembowo) powiatu nowotomyskiego. Reszta przyłączona została 20.07.1910 r. W dniu 24.08.1909 r. powiat międzyrzecki przekazać musiał gminy wiejskie Święty Wojciech (Georgsdorf) i Zólwin (Solben) powiatowi skwierzyńskiemu. W dniu 30.04.1910 r. Międzyrzecz otrzymał cześć gminy wiejskiej Rozbitek. W dniu 1.01.1818 odłączony został powiat Międzychód, który uległ podziałowi w roku 1887, dzięki czemu powstał powiat Skwierzyna. W roku 1908 Międzyrzecz posiadał 121 gmin. Na skutek Powstania Wielkopolskiego zajęte zostały części powiatu międzyrzeckiego, przede wszystkim wokół Zbąszynia (Bentschen), a powiat odcięty został od stolicy prowincji, tak, ze od 20.11.1919 podlegał nowej administracji w Pile (Schneidemühl). Zajęte tereny musiały zostać oddane Polsce 10.01.1920 r. Nowa administracja w Pile przemianowana została 11.01.1921 r. na prowincje Poznań – Prusy Zachodnie i 1.07.1922 ustanowiona jako pruska prowincja Poznań-Prusy Zachodnie. W dniu 7.06.1926 r. części gminy wiejskiej Wysoka przeniesione zostały do powiatu Oststernberg w pruskiej prowincji Brandenburg, okręg regencyjny Frankfurt. W 1928 nastąpiło rozwiązanie obszarów dworskich, na skutek czego powiat Międzyrzecz liczył jedynie 49 gmin. Wraz z rozwiązaniem prowincji Poznań – Prusy Zachodnie w dniu 1.10.1938 nastąpiło przeniesienie powiatu do prowincji Brandenburg, okręg regencyjny Frankfurt. Po kilku zaledwie latach Prusy załamały się całkowicie na skutek militarnych ciosów Napoleona (1806) i Międzyrzecz przeszedł jako cześć Księstwa Warszawskiego pod pośrednie rządy francuskie. O tym, jak bardzo Międzyrzeczanie czuli się Prusakami, świadczy fakt, ze podczas pobytu Napoleona w mieście (26.11.1806) planowano na niego zamach.Kongres Wiedeński podporządkował także powiat międzyrzecki panowaniu pruskiemu. Z nowo utworzonego powiatu odłączony został jednakże Międzychód. Od czasu przejścia do Prus także tutaj wiele zadłużonych polskich dóbr zmieniało właścicieli na niemiecka lub pruska szlachtę: w Pszczewie siedziała na przykład rodzina Hiller von Gärtringen,
w Zbąszyniu szlachcice zu Lippe-Biesterfeld a w Gorzycku i innych sąsiednich dobrach stary ród von Kalckreuth, który już w staropolskich czasach żył tu i otrzymał od króla Jana Sobieskiego prawa obywatelskie i indygenat (mimo odmiennej – protestanckiej – wiary,
upoważniający do udziału w wyborze królów polskich). Podczas gdy w innych powiatach Polacy stanowili większość, tutaj na jednego Polaka przypadało 3,4 Niemca. Kiedy wschodnia cześć powiatu w latach 1919/1920 na skutek Powstania Wielkopolskiego przypadła Polsce, były to głownie polskie wsie i przez te opcje spadał udział niemieckich mieszkańców. Kiedy Polska ukonstytuowała się po I wojnie światowej jako republika, pojawiło się zadanie włączenia całej ziemi międzyrzeckiej do Polski. Upoważniona do przeprowadzenia granic komisja Ententy nie przychyliła się do tego zadania i przeprowadziła granice w tym regionie według status quo zawieszenia broni miedzy wielkopolskimi powstańcami i niemiecka strażą graniczna. Polski cząstkowy powiat Międzyrzecz przyporządkowany został powiatowi Nowy Tomyśl (Neutomischel). Wraz z innymi powiatami, należącymi do 1920 r. do prowincji poznańskiej lub Prus Zachodnich,
powiat międzyrzecki stal się w 1922 r. częścią „Marchii Granicznej Poznań – Prusy Zachodnie”, z siedziba w Pile, który rozciągał się w formie półksiężyca wokół środkowej granicy Polski Zachodniej. Powiat ten rozciągał się od powiatów człuchowskiego (Schlochau) na północy do Wschowy na południu i nie posiadał jakiegokolwiek powiązania. Ponieważ wszystkie linie kolejowe kończyły się na granicy, utworzono pod Zbąszyniem, który był polski, w latach dwudziestych dworzec Zbąszynek (Neu Bentschen). Innym miejscem w powiecie, które miało ponadregionalne znaczenie, był utworzony w 1904 r. szpital dla psychicznie chorych w Obrzycach (Obrawalde), który w ówczesnych czasach był placówka wzorcowa. Po 1920 r. utracił on swoje znaczenie i wegetował w oczekiwaniu na nowe zadania, które w paskudny sposób w 1939 r. przypadły mu w udziale za sprawa rządów narodowosocjalistycznych – Obrzyce stały się placówka specjalizujaca sie w aktach eutanazji. W 1938 r. Marchia Graniczna Poznan – Prusy Zachodnie (istniejaca od 1922 r.) zostala rozwiazana a powiat miedzyrzecki przypadl prowincji brandenburskiej, z którego to powodu niektórzy dawni mieszkancy czuja sie omylnie obywatelami Nowej Marchii. Powiat Miedzyrzecz na ostatnich szesc i pól roku swej przynaleznosci do Niemiec nalezal do okregu Frankfurt nad Odra. Miedzyrzecz lezy wszak 70 km od tego miasta. Powiat miedzyrzecki posiadal rolniczy charakter, istnialy tu jedynie nieliczne zaklady przemyslowe. Te zas koncentrowaly sie na przeróbce produktów rolnych, oprócz tego istniala pewna liczba cegielni. Duze znaczenie mial przemysl wikliniarski, który po skasowaniu nieoplacalnego przemyslu chmielarskiego w latach 1894/95 na bazie uprawy „wierzby amerykanskiej”, odbywal sie glównie w rejonie Trzciela. Ernst Hödt, pochodzacy z Trzciela reemigrant z USA, wycial sadzonki ze swych koszyków podróznych. Pózniej w Trzcielu zalozona zostala szkola rzemieslnicza ksztalcaca w branzy wikliniarskiej. Okres przed i w czasie II wojny swiatowej mial takze swe odbicie w powiecie miedzyrzeckim. Tutaj wzniesiony zostal kompleks umocnien granicznych (Grenzschutzbefestigungsanlage III), polegajacy na budowie w miejscowych lasach licznych bunkrów, które jednakze nie znalazly zadnego zastosowania.Kiedy 31.01.1945 wkroczyla Armia Czerwona fakt ten oznaczal koniec niemieckosci w rejonie miedzyrzeckim i równoczesnie nowy poczatek dziejów wraz z naplywem nowej ludnosci. Do konca 1948 r. osiedlono t 23.629 osób z terenów wschodnich, Polaków zza Buga, czyli z Bialorusi i Ukrainy. W roku 1939 region ten obejmowal 75.000 ha i zamieszkiwany byl przez 35.155 mieszkanców. Udzial ludnosci cywilnej miasta Miedzyrzecz, bez zorganizowanego tu po I wojnie swiatowej garnizonu (122. Pulk piechoty w 50. Dywizji piechoty) wynosil 10.400 mieszkanców. Dzisiaj w miescie i okolicznych miejscowosciach, które zostaly wlaczone do miasta, zyje okolo 25.000 osób. Od 1999 r. ziemia miedzyrzecka nalezy administracyjnie do województwa lubuskiego z siedziba w Zielonej Górze (Grünberg).
