29/12/2025
Drążenie miasta 2026: Południe
Kontynuujemy ze świętem oddziału nowy cykl tematyczny, czyli kierunki świata, w 2026 roku skupimy się na Południu. Poruszane zagadnienia, które pomogły nam w poprzednich edycjach święta oddziału opowiadać o mieście przez pryzmat żywiołów są nadal aktualne, ale teraz przefiltrujemy je przez kierunek, z którego do Krakowa docierały. Były to: religia/obrzędowość, nauka, sztuka, handel, rzemiosło, życie codzienne/rodzina. Zgodnie z wypracowanym schematem zapraszamy na wtorkowe wykłady otwarte, sobotnie spacery lub warsztaty, oraz niedzielne zajęcia dla rodzin z dziećmi. Wśród poruszanych zagadnień skupimy się na tym co Krakowowi i szerzej Polsce przyniosły związki z południem. Chrześcijaństwo za pośrednictwem Czechów, renesansowa architektura płynąca z obszarów nad morzem Śródziemnym, wzorce wojskowe z Bałkanów, które przyniosły nam naszą dumę narodową czyli husarię, sprawdzimy co mamy wspólnego z wierzeniami i zwyczajami Słowian południowych. Zapuścimy się także na południowe obszary Krakowa i pokażemy co można tam odkryć. Postaramy się jak zawsze przekazywać nie tylko suchą wiedzę, ale także zaprosić do aktywności w czasie warsztatów.
Wykłady:
o 13 stycznia 17:30 Z biegiem południka krakowskiego- czyli co ciekawego geodeta znalazł na południu Krakowa?
Kraków ma swój południk zerowy – polskie Greenwich – z niebagatelną historią. Idąc więc z jego biegiem, nomen omen na południe, spenetrujemy południowe rejony miasta Krakowa, tropem geodezyjnych skarbów, ciekawostek i historii. Przewodnikiem po południu Krakowa z geo-perspektywy będzie popularyzator nauki, geodeta, znany jako Pan Południk.
Mariusz Meus (Zamek Królewski na Wawelu)
o 20 stycznia 17:30 Trapezici i racowie, czyli o południowych korzeniach husarii.
Czy tak polska rzecz jak nasza duma narodowa czyli husaria może mieć obce korzenie? Czy kawaleria kojarząca się z ciężkimi i miażdżącymi przeciwnika szarżami może mieć korzenie w lekkiej jeździe? Na wykładzie dr Mateusz Chramiec przybliży nam początki skrzydlatej jazdy, od zwinnych serbskich raców i bizantyjskich trapezitów, przez smutny los uchodźców-najemników po zajęciu Bałkanów przez Turcję, aż po reformy Stefana Batorego i stworzenie najpiękniejszej i najpotężniejszej kawalerii w historii, która do dziś pobudza polską wyobraźnię. Oczywiście wszystko na przykładzie zabytków zachowanych w Krakowie.
dr Mateusz Chramiec (Muzeum Książąt Czartoryskich/Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie)
o 27 stycznia 17:30 Święte gaje i co z nich zostało- drzewa w wierzeniach i folklorze Słowian.
Wczesnośredniowieczne kroniki niewiele mówią o wierzeniach Słowian. Jednak gdy wczytamy się w nie dokładnie, okaże się, że zawierają kilka powtarzających się motywów, które mogą być dobrą wskazówką w tropieniu przedchrześcijańskich wierzeń przodków. Jednym z nich są święte gaje. Czy drzewa faktycznie pełniły ważną rolę w słowiańskim kulcie? I czy na pewno ich znaczenie zniknęło, gdy je wycięto, a w ich miejscu powstały nowe świątynie? Anna Stasiak jako etnografka zajmuje się na co dzień popularyzacją szeroko pojętej słowiańszczyzny i prowadzi Słowiański Przewodnik w mediach społecznościowych.
Anna Stasiak (Muzeum Krakowa)
o 3 luty 17:30 Z Pragi do Krakowa, czyli o czeskich wpływach na kulturę, sztukę oraz religię we wczesnośredniowiecznym Krakowie.
Tematem wykładu będzie znaczenie kontaktów z Czechami w procesie kształtowania się krakowskiego ośrodka wczesnopiastowskiego. Przedstawiać będzie związki polityczne i kościelne z Pragą, znaczenie misji chrystianizacyjnych oraz wpływy czeskie widoczne w architekturze, sztuce sakralnej i obrzędowości, a także ich oddziaływanie na kulturę dworską oraz sztukę (zwłaszcza architekturę i rzemiosło artystyczne). Wykład będzie miał za zadanie przedstawić Kraków jako ważne miejsce przenikania idei i wzorców Europy Środkowej w dobie wczesnego średniowiecza.
Grzegorz Pasieka (Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie)
Spacer:
Termin: 10 stycznia (sobota), godz. 11.00
Tytuł: Ach ci Włosi, czyli sławni cudzoziemcy w Krakowie - spacer w ramach Drążenia Miasta
Typ zajęć: Spacer w języku polskim
Grupa docelowa: Dorośli
Miejsce zbiórki: Hol Pałacu Krzysztofory
Opis: Kiedy w Krakowie wciąż dominowało średniowiecze, na południu naszego kontynentu zaczynały pobrzmiewać echa nowej epoki. Włochy, na długie lata, stały się kolebką kultury, literatury i sztuki nowożytnej. To właśnie z Półwyspu Apenińskiego do Krakowa przybywali artyści, lekarze a także monarchowie, którzy odcisnęli swe piętno na naszym mieście. W ramach tegorocznego Drążenia Miasta, zwrócimy szczególną uwagę właśnie na wpływy z południa. Podczas sobotniego spaceru przybliżymy sylwetki sławnych Włochów i odszukamy ich ślady na terenie Starego Miasta.
Udział w wykładach jest bezpłatny, nie wymaga zapisu na listę uczestników
Osoba prowadząca: Małgorzata Kuciel, Anna Magiera (Muzeum Krakowa)
Limit uczestników: 25 osób
Sprzedaż biletów online – cena za osobę 30 zł
Warsztaty dla rodzin z dziećmi:
Termin: 31 stycznia (sobota), godz. 12.00
Tytuł: Szycie w samo południe – O portfelach, mieszkach i woreczkach kultowych, warsztaty szycia sakiewek i plecenia sznurków
Typ zajęć: Warsztaty w języku polskim
Grupa docelowa: Rodziny z dziećmi (powyżej 6lat), młodzież
Miejsce zajęć: Rynek podziemny (salka edukacyjna)
Opis: W trakcie warsztatów omówimy różnorakie funkcje „woreczków” w średniowieczu. Dowiecie się jakie przedmioty można odnaleźć we wnętrzach średniowiecznych sakiewek oraz, że nie były to tylko monety… W dalszej części poznamy proste ściegi i wykroje, z jakich korzystano wytwarzając podobne woreczki. Dowiecie się czym jest i do czego służy Luceta, a finalnie wspólnymi siłami stworzymy jeden z wybranych wzorów sakiewki. Na końcu zajęć będzie istniała możliwość zabrania ze sobą do domu wytworzonego przez siebie rękodzieła.
Osoba prowadząca: Mateusz Miśków (Muzeum Krakowa)
Limit uczestników do sprzedaży online: 16 (łącznie dzieci i dorosłych)
Sprzedaż biletów online – cena za osobę 30zł (1 opiekun dziecka za darmo)
Warsztaty dla dorosłych:
Termin: 7 luty (sobota), godz. 12:00
Tytuł: Skórą na południe! Warsztaty kaletnicze
Typ zajęć: Warsztaty w języku polskim
Grupa docelowa: Dorośli
Miejsce zajęć: Rynek podziemny (salka edukacyjna)
Opis: Południowe górzyste regiony naszego kraju, ale również Bałkany słynęły od wieków z produkcji skórzanej. To z południa bardzo często docierał do miast ten cenny surowiec, ale również gotowe wyroby czy rzemieślnicy biegli w kaletniczym rzemiośle. W czasie warsztatów przyjrzymy się wyrobom skórzanym odkrytym na Rynku Głównym, a potem sami spróbujemy się wcielić w dawnych rzemieślników robiąc skórzane torby i sakiewki.
Osoba prowadząca: Sławomir Klimkowicz, Szymon Jarosiński
Limit uczestników: 10
Sprzedaż biletów online - cena za osobę 50 zł.
UWAGA! Zapisy na zajęcia z limitem uczestników dopiero się pojawią, prosimy o uzbrojenie się w cierpliwość
