08/11/2025
Świat zmienia się na naszych oczach. 🌍
To, co było oczywistym elementem codziennego życia, staje się wspomnieniem.
To, co było wspomnieniem, staje się historią. 📜
To dlatego starsi i młodsi nie zawsze mogą znaleźć wspólny język.
Bo młodzież jest teraz zupełnie inna niż dawniej…
Mają swoje smartfony 📱 i fejsbuki 💬 i nawet nie wiedzą, czym jest ŚRUTOWNIK KAMIENNY–ŻARNOWY! 😉
A właśnie tak się składa, że posiadamy jeden, poddany renowacji 🪛🪵 egzemplarz tej maszyny w naszych zbiorach.
Dlaczego coś, co starszym przywodzi na myśl oczywiste skojarzenia, młodszym nie kojarzy się z niczym?
I czymże u licha jest ten śrutownik kamienny–żarnowy?
Czy to jakaś niebezpieczna broń? ⚔️🤔
Nie martw się, młody człowieku.
Usiądź wygodnie ze smartfonem w dłoni. 📱🪑
Zaraz Ci wszystko dokładnie wyjaśnimy.
W końcu po to jest strona facebookowa naszego Muzeum. 🏛️
Śrutownik – jak sama nazwa wskazuje, służy do tworzenia śruty, czyli rozdrobnionego, ale nie zmielonego ziarna 🌾 – pożywnej paszy dla zwierząt 🐓🐄 albo pośredniego etapu procesu produkcyjnego w młynie, między ziarnem a mąką.
Starsi wiedzą, czym jest śruta, bo prawie każdy z nich miał rodzinę na wsi 🏡, gdzie dawniej dominowała drobna, przydomowa hodowla.
Śruta gościła też często w mieście jako pasza dla koni 🐎.
Nawet osoby urodzone w latach osiemdziesiątych pamiętają jeszcze te czasy, gdy na głównych miejskich trasach zdarzało się widzieć konny wóz.
Ot – dzień jak co dzień, gdy jakiś rolnik dostarczał warzywa do warzywniaka. 🥕🛒
Stukot końskich kopyt na Alei Włókniarzy w Łodzi - to był powiew historii i egzotyki, którego nikt wtedy nie doceniał, bo przecież jeszcze starsze pokolenie pamiętało czasy, gdy to „wóz bez konia” 🚗 był rzadkością i ciekawostką.
Starsi wiedzą też co znaczy: ,,kamienny–żarnowy”.
W opowieściach rodziny ze wsi słyszeli przecież o używanych na wsi kamiennych żarnach – urządzeniu służącym do ręcznego mielenia ziarna. 🪨💪
Śruta, mąka lub kasza powstawała, gdy siła ludzkich mięśni sprawiała, że górny kamień („biegun”) obracał się ponad nieruchomym dolnym („leżakiem”) miażdżąc ziarna.
Dziś trudno uwierzyć, że ta prosta, pradawna technologia była wykorzystywana w wielu polskich gospodarstwach jeszcze w latach pięćdziesiątych XX wieku.
Gdy w północnej Małopolsce - w Kozłowie działały już jedne z najnowocześniejszych i największych zakładów zbożowych w Europie 🏭 w biedniejszych wsiach tego samego regionu nadal obracały się kamienne żarna.
To, co dla młodych wydaje się być zamierzchłą historią, dla wielu starszych osób jest po prostu wspomnieniem.
Podczas ich życia świat zmienił się nie do poznania.
Dlaczego śrutownik kamienny–żarnowy jest tak ciekawym eksponatem?
Bo jest świadectwem tej przemiany – formą pośrednią pomiędzy kamiennymi żarnami (też są w nim „biegacz” i „leżak”) a nowoczesnymi urządzeniami stosowanymi w przemysłowych młynach (dołączało się do niego silnik). ⚙️🛠️
Mógł służyć w gospodarstwie, ale mógł też być elementem młyna działającego na przemysłową skalę.
Śrutowniki stanowiły element postępującej mechanizacji, ale same budowane były rękami lokalnych młynarzy lub rzemieślników.
Nasz okaz przeszedł już proces podstawowej konserwacji 🪛🪵, podczas którego udało się zachować wszystkie odnalezione oryginalne elementy.
Kolejna pamiątka historii, zachowana dla obecnych i przyszłych pokoleń. 🤝⏳
Świat nadal zmienia się na naszych oczach.
To, co było oczywistym elementem codziennego życia, staje się wspomnieniem.
To, co było wspomnieniem, staje się historią. 📖
Ale dzięki inicjatywom takim jak nasze Muzeum ta historia nigdy nie odejdzie w niepamięć.
Pozostanie, by ułatwić nam zrozumienie naszego nieprzerwanie zmieniającego się świata. 🌍✨
PS. W niektórych rodzajach śrutowników powstawała też mąka…
Ale to już zupełnie inna historia.
Czekajcie na nasze następne materiały. 📸📰
