165-lecie urodzin Janiny Omańkowskiej

28/08/2026

Ten wspaniały herstoryczny Katowicki Szlak Kobiet (pierwszy w Katowicach!) wspomina także o mnie.
Polecam trasę śladem historii kobiet po Katowicach Waszej uwadze!
https://katowice.eu/czas-wolny/turystyka/szlak-

Autorki Szlaku: Stowarzyszenie Szlakiem Kobiet

Katowice - oficjalna strona miejska

18/08/2026

...

16/08/2026

ANNA SKIENDZIEL 11.06.83-16.08.26

Żegnamy Koleżankę i Przyjaciółkę.
Żegnamy wspaniałą nauczycielkę, historyczkę, przewodniczkę i podróżniczkę, herstoryczkę i społeczniczkę, regionalistkę i współprezeskę Stowarzyszenia Szlakiem Kobiet.
Anno, dziękujemy Ci za wszystko, czego nas nauczyłaś. Za wszystkie kobiece historie, które dzięki Tobie odzyskały swoje miejsce.
Za wszystkie drogi, którymi nas poprowadziłaś.
Twój ślad pozostanie z nami.

Anna Skiendziel 11 czerwca 1983 - 16 sierpnia 2026

Z głębokim żalem i poczuciem ogromnej straty żegnamy Annę Skiendziel – choć miała zaledwie 43 lata, Jej dorobek był ogromny.
Anna była absolwentką historii o specjalności nauczycielskiej oraz studiów podyplomowych z wiedzy o społeczeństwie z integracją europejską. Przez lata uczyła historii, wiedzy o społeczeństwie i edukacji regionalnej. Była także instruktorką teatralną, aktorką amatorskiego Teatru „Reuma” - kochała teatr i zaszczepiała tę miłość uczniom i znajomym.

Anna, Superbelferka, pracowała w Zespole Szkół Technicznych i Ogólnokształcących nr 2 w Katowicach. Będąc, ostatnimi laty, współtwórczynią projektu „Boiska Pokoju” koordynowała projekt pierwszego w Polsce Boiska Pokoju wraz z uczniami. Uroczyste otwarcie odbyło się 10 września 2025 roku w Katowicach w miejscu związanym z dawnym KS „Rozwój” i kopalnią „Wujek”. Wraz z młodzieżą dokumentowała historię lokalnych miejsc związanych z piłką nożną, pamięcią o KS „Rozwój” i historią kopalni „Wujek”. Projekt łączył sport, lokalną historię, pamięć i edukację na rzecz pokoju. Był bardzo charakterystyczny dla sposobu, w jaki Anna pracowała: nie tylko przekazywała wiedzę, ale zapraszała młodych ludzi do samodzielnego odkrywania historii i współtworzenia pamięci swojego miejsca.

Ania była także trenerką wystąpień publicznych, certyfikowaną przez Szkołę Liderów. Przez kilkanaście lat koordynowała projekty edukacyjne, w tym dotyczące debat oksfordzkich jak: Śląski Turniej Debat Oksfordzkich – w tym zakresie miała szczególne zasługi jako członkini Bractwa Oświatowego Związku Górnośląskiego, gdzie współpracowała blisko m.in. z dr Łucją Staniczkową, aby młodzi ludzie nie byli jedynie odbiorcami wiedzy o regionie. Anna pomagała im odkrywać, że historia Górnego Śląska nie jest zbiorem prostych odpowiedzi, lecz fascynującą przestrzenią pytań, wyborów i różnych ludzkich doświadczeń. Związek Górnośląski, przyznał Jej w 2016 roku tytuł „Lidera Edukacji Regionalnej”.
Były też inne turnieje – Turniej Debat Historycznych IPN, Charytatywny Turniej Debat Oksfordzkich “Debatuj z sercem” – Anna była wieloletnią sędzią debat oksfordzkich.

Pracując przez kilka lat w Instytucie Pamięci Narodowej zajmowała się edukacją historyczną i popularyzacją wiedzy o historii Górnego Śląska. Współtworzyła materiały edukacyjne poświęcone Tragedii Górnośląskiej, deportacjom Górnoślązaków do ZSRR i świadectwom osób dotkniętych powojennymi represjami.

Szczególne miejsce w jej działalności zajmowała herstoria. Anna była jedną z prekursorek idei powstania Szlaku Kobiet w województwie śląskim i współautorką przewodnika Jej ślad w historii – kobiety w województwie śląskim na przestrzeni wieków. Od dekady współtworzyła Stowarzyszenie Szlakiem Kobiet, tworząc Przewodniczki, organizując warsztaty, spacery, rekonstrukcje i konferencje. Wystąpiła w filmie "5 Kobiet" o pierwszych posłankach międzywojennego Sejmu Śląskiego oraz w dziesiątkach inicjatyw, które często sama proponowała. Przywracała pamięci kobiety, których biografie przez dziesięciolecia pozostawały na marginesie oficjalnej historii. Zachęcała do tego szczególnie kobiety - byłą jedną z feministycznego kolektywu „Każda jest ważna". Pokazywała, że historię można odkrywać inaczej – poprzez miejsca, opowieści, biografie i osobiste ślady.

Niedawno rozpoczęła pracę nad rozprawą doktorską o ruchach kobiecych na Śląsku w okresie II RP.

Była również przewodniczką terenową po województwie śląskim oraz przewodniczką górską. Potrafiła łączyć miłość do historii z miłością do miejsca, w którym żyła i działała.

Jej praca i zaangażowanie były wielokrotnie doceniane. Dwukrotnie otrzymała Nagrodę Prezydenta Miasta Katowice. W 2019 roku została wyróżniona w ramach Nagrody im. Ireny Sendlerowej „Za naprawianie świata”, przyznawanej nauczycielom i nauczycielkom, którzy uczą młodych ludzi wrażliwości, otwartości i odpowiedzialności za innych.

W 2021 roku została nominowana do Nagrody BohaterON im. Powstańców Warszawskich w kategorii nauczyciel. Anna była osobą, która uczyła, ale przede wszystkim inspirowała do zadawania pytań, jak choćby podczas przygotowywanych przez Nią Debat Oksfordzkich, czy Kongresów Przedsiębiorczości. Pokazywała młodym ludziom, że historia nie jest zamkniętym zbiorem dat i nazwisk. Jest żywą opowieścią, którą wciąż możemy odkrywać na nowo.

Ostatnimi laty jako Ambasadorka Muzeum Historii Żydów Polskich „Polin” przypominała o ważnych rocznicach i objaśniała trudną historię tego narodu.

Dla nas pozostanie jedną z najważniejszych osób, które współtworzyły ideę Śląskiego Szlaku Kobiet – ideę, która dzięki Jej pracy, wiedzy i pasji stała się częścią społecznej pamięci Górnego Śląska.

Anna byłą kochającą Córką, Siostrą. Rodzinna, ciepła, kochała koty, a koty kochały Annę, będąc kompankami i kompanami Jej pełnego życia, nawet jeśli były ślepe, niepełnosprawne. Ściągała je z Ukrainy i przywracała życiu.

Oddajemy jej hołd, pozostawiła po sobie wielką pustkę.

Stowarzyszenie Szlakiem Kobiet

Katarzyna Pachelska
Ślązag

16/08/2026

I choć zapewne nie ma żadnych zaświatów, ani nieba, ani piekła, to na pewno jest pomiędzy szczelinami istnienia i nieistnienia mały świat dla zapomnianych herstorii. Tam na ułamek sekundy spotykają się herstorie wspaniałych, odważnych kobiet. Dziś odeszła z naszej ziemskiej domowiny Anna Skiendziel, wybitna człowiek, o sercu wielkim, jak tylko wielkie może być kobiece serce. Mamy nadzieję, że Janina Omańkowska zadbała o Nią, tak, jak Ania dbała o pamięć o pierwszej Marszałkini Sejmu Śląskiego.

Miejcie się tam!
Herstoria o Was nie zapomni.

O Ani trzeba poczytać, klikając w załączony link.

01/03/2026

W roku 2027 będziemy obchodzić (albo nie) 100lecie śmierci Janiny Omańkowskiej. Ja będę, bo od 2009 roku dla upamiętnienia Janiny zrobiłam najwięcej w tym województwie, bo się na nim nie zatrzymałam, ani na górnolotnej retoryce Panteonu Górnośląskiego. Janina Omańkowska została przeze mnie ożywiona i przypomniana (dzięki OSCE – The Organization for Security and Co-operation in Europe i niemieckiej fundacji politycznej im. Heinricha Bölla (Heinrich-Böll-Stiftung), która jest blisko związana z niemiecką partią Zielonych (Bündnis 90/Die Grünen). Działa na rzecz ekologii, zrównoważonego rozwoju, feminizmu, demokracji i praw człowieka, posiadając biura na całym świecie, w tym w Warszawie) nawet tam, gdzie się urodziła, tzn. w Srebrnikach w województwie kujawsko-pomorskim, dokąd udałam się wypożyczonym (z trudem) samochodem) z pobliskiego miasteczka. Co prawda proboszcz parafii w Srebrnikach myślał, że jestem posłanką z przeszłości w sprawie innej kobiety, tj. Urszuli Modrzyńskiej. Modrzyńska urodziła się w 23 lutego 1928 roku w Srebrnikach, (Gmina Kowalewo Pomorskie, de facto pół roku po śmierci Janiny), była aktorką teatralną i filmową, związaną z wieloma ważnymi scenami w Polsce. Zadebiutowała w 1949 roku na deskach Teatr im. Horzycy w Toruniu. Później występowała m.in. w teatrach w Kaliszu, Poznaniu, Łodzi i Warszawie. Ze sceną była związana aż do lat 80., kiedy z powodu choroby wycofała się z życia zawodowego. Zagrała w Krzyżakach. W Srebrnikach pamiętają Krzyżaków, a nie herstorie emancypantek i siłaczek. Norma. Nie tylko ksiądz nie wie o J.O., nikt tego nie wie, że swe życie zaczęła tam pierwsza Polka, która otwierała Sejm. To prawda, Sejm Regionalny, ale jednak w randze Marszałkini Sejmu i w związku ze starszeństwem posłowania, bo była Janka O. najstarsza wśród posłów w 1922 roku w Katowicach. Kolejnym najstarszym był poseł z mniejszosci niemieckiej, tak że niewiele brakowało, aby pierwsze obrady autonomicznego Sejmu Śląskiego otwierał Niemiec. Nie mam z tym problemu osobistego, mnie nacjonalizmy raczej przerażają, niż uwodzą. Nie imponują mi, myślę o tym zagadnieniu, podążając ścieżką Virginii Woolf, albo Róży Luksemburg (jako kobieta nie mam ojczyzny ....). Lecz wówczas, to byłaby wizerunkowa klęska śląskiej chadecji. Obecność doświadczonej polityczki z Dzielnicy Poznańskiej bardzo Korfantemu pomogła. Umiała mówić i się nie bała. Żółnierka sprawy, siłaczka. Charyzmatyczna, jak powiedział kiedyś Grzegorz Kulik - "nacjonalistka z jajami".

Na stulecie Jej urodzin szykuję się. To ważne, aby kończyć swe ziemskie dzieła. Może ktoś mi pomoże, może wcale nie stąd, bo nie Ślązaczka, nie nasza, Polka, gorolica, co przyjechała "naszim babom" namieszać we głowach. Już się nie boję. To jest mój obowiązek.
Za wiele razy się w Nią wcielałam, byłam Nią w trzech filmach. Przebierałam się za Nią, odczuwałam opór rzeczywistości na który musiała trafiać w międzywojennym województwie śląskim, jednocześnie zbierając rozproszone kobiety wokół kobiecych spraw politycznych, prawa do pracy, prawa do wdowiego zasiłku, do bezpłatnych biletów (w określonych warunkach). Chodziła na katowicki dworzec w misjach dworcowych ostrzegając dziewczyny przed siecią sutenerów i prostytucją. Była bogobojna, ale była kobietą, miała miesiączkę, była w kobiecym cyklu. Rozumiała, że kobietom jest przez to trudniej. Starała się skutecznie pomagać, a nie tylko pleść farmazony. Bano się Jej, bo miała doskonały słuch polityczny i erudycję. Zaprzyjaźniłam się z Jej wyobrażeniem, ono jest w dużej mierze transnarodowe. W tym zakresie emancypacji, który łączy wiele kobiet z przełomu 19. i 20. wieku. Samodzielność, edukacja ponad szkołę podstawową, własne zarobki i cele życiowe. W tym sensie była dla kobiet wzorem i wsparciem w dążeniach do życiowej autonomii.