Bełchatowskie Koło Polskiego Towarzystwa Historycznego

06/05/2026

Zapraszamy na kolejne spotkanie naszego Koła PTH, które odbędzie się 21 maja br. w siedzibie Muzeum Regionalnego w Bełchatowie o godzinie 17.00. Temat wykładu, który wygłosi Robert Czernisz to: Ziemie Odzyskane – zachodnia granica Polski po II wojnie światowej. W maju obchodzimy kolejną rocznicę zakończenia II wojny światowej, przy tej okazji kontynuujemy rozpoczęty w ubiegłym roku temat powojennego ładu, podziału Europy i zmiany granic Polski. Decyzją mocarstw zostaliśmy bowiem przesunięci na mapie o około 250 km ze wschodu na zachód. Polska utraciła w ten sposób Kresy Wschodnie uzyskując Ziemie Odzyskane. Wyjaśnimy, jak doszło do ustalenia nowych granic Polski i jakie konsekwencje to przyniosło dla Polaków. Stanęliśmy bowiem przed koniecznością zasiedlenia i zagospodarowania nowych ziem, ale też walki na arenie międzynarodowej o prawne uznanie zachodniej granicy.
Roman Olszowiec

25/04/2026

W dniu 23 kwietnia br. w siedzibie Muzeum Regionalnego w Bełchatowie odbyło się spotkanie naszego Koła PTH. Jest to kolejne spotkanie na którym koncentrowaliśmy się na poznawaniu lokalnej historii, ważnych wydarzeniach i ludziach związanych z naszym regionem. Tym razem, w związku z brakiem możliwości obecności na spotkaniu członka naszego koła dr Łukasza Politańskiego, w wykładzie pt. ,,Bronisław Bruno Hellwig - symbol pokolenia Kolumbów '' Roman Olszowiec zapoznał nas z życiem i działalnością Bronisława Karola Hellwiga ps. „Bruno”, który był bratankiem Stefana Hellwiga. Chociaż urodził się w Warszawie (4 lipca 1920 r.), to jednak wakacje spędzał w rodzinnym gnieździe w Bełchatowie w obecnej siedzibie muzeum, pod opieką dziadków oraz ciotek – Zofii i Haliny. Rodzicami „Bruna” byli Bronisław Henryk Hellwig – młodszy brat Stefana i Hanna z domu Mazurkiewicz. Omówiona została działalność rodziny Hellwigów na rzecz społeczności Bełchatowa.
Zapoznaliśmy się z działalnością Szarych Szeregów i udziałem Bronisława Karola ,,Bruno'' Hellwiga w najważniejszych akcjach tej organizacji.
Wspólnie obejrzeliśmy film z serii Portrety Wojenne poświęcony naszemu bohaterowi, zrealizowany przez TVP2 w osiemdziesiątą rocznicę wybuchu drugiej wojny światowej.
W czasie spotkania, tradycyjnie już żeby wprowadzić nas w atmosferę tamtych czasów , zostały odtworzone unikalne utwory z archiwalnych płyt na zabytkowych gramofonach.
Wszystkim uczestnikom spotkania serdecznie dziękujemy i zapraszamy do udziału w następnym, które planowane jest 21 maja br.
Roman Olszowiec

04/04/2026

02/04/2026

Informuję, że uległ zmianie termin kwietniowego spotkania naszego koła PTH, które odbędzie się tydzień później, tj. 23 kwietnia o godzinie 17.00.
Jeszcze raz serdecznie zapraszam do udziału w spotkaniu.
Roman Olszowiec

30/03/2026

Zapraszamy na kolejne spotkanie naszego Koła PTH, które odbędzie się 16 kwietnia br. w siedzibie Muzeum Regionalnego w Bełchatowie o godzinie 17.00. Jest to kolejne spotkanie na którym koncentrować się będziemy na poznawaniu lokalnej historii, ważnych wydarzeniach i ludziach związanych z naszym regionem. Tym razem członek naszego koła, dr Łukasz Politański, w wykładzie pt. ,,Bronisław ,,Bruno'' Hellwig - symbol pokolenia Kolumbów '' zapozna nas z życiem i działalnością Bronisława Karola Hellwiga ps. „Bruno”, który był bratankiem Stefana Hellwiga. Chociaż urodził się 4 lipca 1920 roku w Warszawie, to wakacje spędzał w rodzinnym gnieździe w Bełchatowie, obecnej siedzibie muzeum, pod opieką dziadków oraz ciotek – Zofii i Haliny. Rodzicami „Bruna” byli Bronisław Henryk Hellwig – młodszy brat Stefana – i Hanna z domu Mazurkiewicz.
Od początku okupacji niemieckiej „Bruno” związany był z kołem żoliborskim organizacji samokształceniowej PET skąd trafił do Szarych Szeregów. Kiedy w połowie 1943 roku Komenda Główna Szarych Szeregów wyraziła zgodę na utworzenie z warszawskich Grup Szturmowych oddziału do zadań specjalnych – Kedywu, czyli Kierownictwa Dywersji Komendy Głównej Armii Krajowej, „Bruno” wraz z kolegami znalazł się w jego składzie. Pierwszym kryptonimem oddziału był „Agat” (antygestapo), później „Pegaz” (przeciwgestapo), a w końcu „Parasol”. W batalionie „Parasol” pełnił funkcję dowódcy drużyny „Moto” wchodzącej w skład 1 kompanii.
Przeszedł szkolenie wojskowe w ramach kursu Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty „Agricola”, uzyskując stopień kaprala podchorążego. W latach 1943-1944 brał udział w licznych akcjach bojowych. Za udział w akcji „Kutschera” został odznaczony Krzyżem Walecznych po raz pierwszy.
„Bruno” przeżył powstanie. Zmarł w Warszawie, 22 lipca 1945 roku, po nieudanej operacji, na skutek ran odniesionych w akcji „Stamm” i w Powstaniu Warszawskim. Pochowany w Wojennych Kwaterach Batalionu „Parasol” na Powązkach Wojskowych. Pośmiertnie awansowany do stopnia podporucznika.
Serdecznie zapraszamy do udziału w spotkaniu.
Roman Olszowiec

22/03/2026

W czasie kolejnego spotkania naszego Koła PTH w siedzibie Muzeum Regionalnego w Bełchatowie, które odbyło się 19 marca 2026 roku o godz. 17.00, znany nam z wcześniejszych wystąpień Arkadiusz Kowalczyk wygłosił wykład pt. „850 lat dziejów parafii Parzno”. W sposób szczegółowy i niezwykle interesujący przedstawił on bogatą historię tamtejszego kościoła na przestrzeni wieków.
Tematyka spotkania wpisuje się w cykl wydarzeń związanych z obchodami w roku bieżącym jubileuszu 850-lecia utworzenia parafii w Parznie, choć wcale nie jest wykluczone że pierwszy kościół został w tym miejscu wybudowany jeszcze wcześniej. Nasz prelegent zapoznał nas jednocześnie z trudną pracą historyka, który - odkrywając, czytając i analizując stare dokumenty przechowywane przez różne archiwa od Piotrkowa Trybunalskiego przez Łódź aż po Warszawę, Gniezno i Włocławek - próbuje dociec, jak to naprawdę było i opisać dzieje parafii w ramach jednej, dużej monografii. Starannie i perfekcyjnie przygotowana prezentacja, z wykorzystaniem narzędzi AI, pozwoliła nam zapoznać się z szeregiem ważnych materiałów i dokumentów i w sposób obrazowy poznać przedstawioną tematykę.
Wysoka frekwencja i duże zainteresowanie spotkaniem utwierdza nas w celowości przybliżania lokalnej historii, wydarzeń i ludzi związanych z naszym regionem.
Spotkanie przebiegało w ciepłej i serdecznej atmosferze. Aby ją zbudować, na rozpoczęcie tradycyjnie już zostały odtworzone utwory związane z tematyką spotkania, z archiwalnych płyt na zabytkowych gramofonach.
Wszystkim uczestnikom spotkania serdecznie dziękujemy i zapraszamy do udziału w następnym, które planowane jest 16 kwietnia br. i poświęcone będzie Bronisławowi ,, Bruno'' Hellwigowi.
Roman Olszowiec

03/03/2026

Zgodnie z danymi zawartymi w poważnych opracowaniach naukowych oraz przekazem silnie utrwalonej tradycji, parafia w Parznie w roku bieżącym obchodzi jubileusz 850-lecia, choć wcale nie jest wykluczone, że pierwszy kościół został w tym miejscu wybudowany jeszcze wcześniej. Parzno i Kluki należą do najstarszych miejscowości wchodzących w skład rozległego w średniowieczu i w czasach nowożytnych latyfundium arcybiskupów gnieźnieńskich, którzy prawo patronatu nad tutejszą parafią dzierżyli aż po schyłek wieku XVIII. W latach narodowej niewoli Parzno złączone zostało z inną starodawną katedrą biskupią we Włocławku. W początkach XX w., jeszcze w czasie przynależności Parzna do Diecezji Kujawsko-Kaliskiej, katastrofalnemu pożarowi uległa stara, drewniana świątynia będąca skarbnicą wielu cennych pamiątek. Jednocześnie jednak, dzięki wysiłkowi miejscowych proboszczów i parafian, udało się wybudować nowy, okazały kościół, który stał się miejscem ostatniego spoczynku wielkiej mistyczki, "świętej Pani" Wandy Malczewskiej (spędziła w Parznie trzy ostatnie lata swojego życia).
Podczas kolejnego spotkania naszego Koła PTH w siedzibie muzeum regionalnego w Bełchatowie, w dniu 19 marca 2026 roku o godz. 17.00, znany nam z wcześniejszych wystąpień Arkadiusz Kowalczyk opowie więcej o niezwykłych losach kościoła i parafii w Parznie na przestrzeni wieków. Przedstawi on jednocześnie warsztat historyka, który - odkrywając, czytając i analizując stare dokumenty przechowywane przez różne archiwa od Piotrkowa Trybunalskiego przez Łódź aż po Warszawę, Gniezno i Włocławek - próbuje dociec prawdy i opisać dzieje parafii w ramach jednej, dużej monografii.
Serdecznie zapraszamy!
Roman Olszowiec

13/02/2026

Kolejne spotkanie naszego Koła PTH odbyło się 12 lutego br. w siedzibie Muzeum Regionalnego w Bełchatowie o godzinie 17.00. Na tym spotkaniu, podobnie jak na poprzednich, staraliśmy się przybliżać naszą lokalną historię, ocalić od zapomnienia ważne wydarzenia i ludzi związanych z naszym regionem. Członek naszego koła, Krzysztof Wiśniewski, wygłosił w sposób niezwykle perfekcyjny i obrazowy wykład pt. ,,Od Kaszewic do Wiednia - historia Marcina Cieńskiego rotmistrza husarii, chorążego i podkomorzego sieradzkiego, żołnierza Jana III Sobieskiego''. Wykorzystanie w starannie przygotowanej prezentacji narzędzi AI, pozwoliło w sposób barwny i szczegółowy przybliżyć nam postać bohatera naszego spotkania, właściciela m.in. majątku Kaszewice, należącego do elity szlacheckiej i najbardziej zaufanych żołnierzy Jana III Sobieskiego, towarzysza pancernego i husarskiego, uczestnika najważniejszych kampanii wojennych w burzliwych czasach Rzeczpospolitej drugiej połowy XVII wieku. We wprowadzeniu zostaliśmy zapoznani z dziejami rodu Cieńskich, z herbem Pomian i przodkami Marcina. Przedstawione zostało życie prywatne, małżeństwa, koligacje rodzinne oraz status społeczny i początki kariery wojskowej od Podhajec (1667) do Chocimia (1673) bohatera naszego spotkania. Omówiony został jego udział w bitwie pod Wiedniem i wyprawach Sobieskiego na Mołdawię w latach 1684-1694 oraz jego działalność wojskowa w czasach Augusta II Mocnego. Przedstawione zostały legendy i pamiątki po Marcinie Cieńskim.
Spotkanie, jak zawsze, przebiegało w ciepłej i serdecznej atmosferze. Aby ją zbudować, na początku zostały odtworzone utwory związane z tematyką spotkania, z archiwalnych płyt na zabytkowych gramofonach.
Wszystkim uczestnikom spotkania serdecznie dziękuję i zapraszam do udziału w następnym, które planowane jest w dniu 19 marca br. Roman Olszowiec

31/01/2026

Zapraszamy na kolejne spotkanie naszego Koła PTH, które odbędzie się 12 lutego br. w siedzibie Muzeum Regionalnego w Bełchatowie o godzinie 17.00. Na tym spotkaniu koncentrować się będziemy na lokalnej historii, ważnych wydarzeniach i ludziach związanych z naszym regionem. Członek naszego koła, Krzysztof Wiśniewski, wygłosi wykład pt. "Od Kaszewic do Wiednia - historia Marcina Cieńskiego rotmistrza husarii, chorążego i podkomorzego sieradzkiego, żołnierza Jana III Sobieskiego".
W wprowadzeniu będzie mowa o rodzie Cieńskich, o herbie Pomian i o przodkach Marcina. Przedstawione zostanie życie prywatne, małżeństwo, koligacje rodzinne oraz status społeczny i początki kariery wojskowej od Podhajec (1667) do Chocimia (1673) bohatera naszego spotkania.
Omówiony zostanie jego udział w bitwie pod Wiedniem i wyprawach Sobieskiego na Mołdawię w latach 1684-1694 oraz jego działalność wojskowa w czasach Augusta II Mocnego.
Przedstawione zostaną legendy i pamiątki po Marcinie Cieńskim.
Zostaniemy wprowadzeni w zarys historii jazdy polskiej w XVI i XVII wieku ze szczególnym naciskiem na husarię: uzbrojenie, konie, taktyka.
Serdecznie zapraszam do udziału w spotkaniu.
Roman Olszowiec