Marker Museum Werkgroep Archief & Onderzoek

Marker Museum Werkgroep Archief & Onderzoek Contactgegevens, kaart en routebeschrijving, contactformulier, openingstijden, diensten, beoordelingen, foto's, video's en aankondigingen van Marker Museum Werkgroep Archief & Onderzoek, Historisch museum, Marken, Marken.

MARKERS IN FRANSE DIENST. Rein Pietersz de Graaf, 1e bataljon pontonniersZoon van Pieter Reinsz de Graaf (1751- ) en Gee...
24/07/2026

MARKERS IN FRANSE DIENST.

Rein Pietersz de Graaf, 1e bataljon pontonniers

Zoon van Pieter Reinsz de Graaf (1751- ) en Geertje Jans (1759-1803 ca.), geboren op de Rozewerf.
Rein had 2 zusters; Ma(a)rie Pieters (1796-1806) ongehuwd) en Lijsbet Pieters ongehuwd (1798-??). Zijn vader, Pieter Reins de Graaf (1751-1806), was eerder gehuwd geweest met Lijsbeth Klaas Oversloot (1754-1787). Uit dit huwelijk 2 kinderen: Grietje (1779-1780) en Pieter Pieters de Graaf (1780-1855), gehuwd met Aaltje Cornelis Springer, geen kinderen bekend. Hierbij was deze tak van de Marker familie “de Graaf” ten einde gekomen.
Kijken we naar het voorgeslacht van deze familie “de Graaf”, dan kan ik de eerst bekende stamvader met behulp van o.a. de welbekende vernoemregels, terug traceren tot zo rond ca.1645, zijnde ene Jan Claasz (x onbekend). Deze Jan Claasz had 5 kinderen.

Tijdens de Franse rekrutering/inlijving (1810-1813) werden de Nederlandse pontonniers ingelijfd bij het Franse leger. Ze werden ondergebracht als de 11e Compagnie binnen het Franse 1e Bataljon Pontonniers ('du Rhin'), dat zijn thuisbasis had in Straatsburg.
Belangrijke historische details:
Oorsprong: De Franse pontonnier afdeling werd in 1792 georganiseerd.
Inlijving: Na de annexatie van Nederland door Napoleon werd de Compagnie Hollandsche Pontonniers in het Franse leger opgenomen als de elfde compagnie van het 1e Bataljon. De kans was daarna groot dat de Nederlanders mee moesten doen met de verschillende oorlogen in het oosten van Europa. Zo ook werd Rein de Graaf hiervoor voorbereid. Hij heeft echter geen lang leven kunnen genieten:
Gekeurd voor de dienst te Monnickendam in 1810.
Opgeroepen op 27 februari 1812, aangekomen bij zijn bataljon op 27 maart 1812.
Standplaats was Straatsburg. Na 3 maanden actieve dienst, is hij op 19 juni in het ziekenhuis van Mayenne (Mainz) overleden.
Bijgaand een kopie van de registratie in het Stamboek en de Franse overlijdensakte.
Uit de overlijdensakte blijkt hij zijn te overleden aan koorts, een destijds veel voorkomende oorzaak, zeker met de zeer slechte hygiëne (slecht voedsel, ontberingen en vermoeidheid) in het Franse leger. Op 25 september 1812 werd een overlijdensuittreksel door de kwartiermeester naar de prefect van het departement Zuiderzee gezonden.

Uit het stamboek kunnen we ons ook een beeld vormen van Rein de Graaf:
• Lengte: 1,66 meter
• Gezicht: ovaal
• Voorhoofd: rond
• Ogen: vermoedelijk blauw
• Neus: opgewipt
• Mond: gemiddeld
• Kin: rond
• Haar: vermoedelijk blond
• Wenkbrauwen: licht kastanjebruin
UITTREKSEL UIT HET OVERLIJDENSREGISTER
GEMEENTE Mayenne
De heer de voorzitter van Mayenne
Uit het overlijdensregister van het ziekenhuis is het volgende onttrokken:
De heer Rein Graff (=de Graaf), 21 jaar oud, Pontonnier bij het 1e Bataljon Pontonniers.
Wonende Eiland Marken, Kanton Monnickendam, departement Zuiderzee, is op de 14e juni 1812 in het ziekenhuis opgenomen en aldaar overleden op de 19e juni 1812 ten gevolge van koorts.
Ik, ondergetekende, directeur van het ziekenhuis, ambtenaar van de Burgerlijke stand,
verklaar dat dit uittreksel waarheidsgetrouw is en overeenkomt met het overlijdensregister van het ziekenhuis van de genoemde gemeente.
Gedaan te Mayenne, op de 19e juni 1812.
Roll Directeur
Wij, commissaris van oorlog belast met de politie van het ziekenhuis Burgemeester van Mayenne, bevestigen dat de bovenstaande handtekening die is van de heer Roll, ambtenaar van de burgerlijke stand, directeur, en dat deze vertrouwd mag worden.
Gedaan te Mayenne, op de 19e juni 1812.
Lecomte
Opmerking: Er wordt aangedrongen op de grootste nauwkeurigheid in overlijdensakten. De voor- en achternamen van de overledenen moeten zorgvuldig worden genoteerd, evenals de geboorteplaatsen, kantons en departementen, de namen en nummers van de eenheden en compagnieën; en alles moet zeer leesbaar worden geschreven en in de aangegeven volgorde aan de kantlijn.

Bronnen:
Service Historic de Défence, Vincennes/Paris.
Oud Notarieel Archief not. Deventer, 1692. WA. Waterlands Archief
Stamboek, NIMH. Ned. Instituut Militaire Historie
Doopboek Marken 1695-
Gegevens Meetdokter de Haas
Genealogisch Archief Jan Stooker, GensDataPro

Met dank aan Jan Schild, die de vier Markers in Franse dienst heeft gevonden.

MET A.I. GEMAAKTE DESINFORMATIE: "WEERBARE MANNEN".Op 28 juni plaatste ik een artikel over “De weerbare mannen van Marke...
18/07/2026

MET A.I. GEMAAKTE DESINFORMATIE: "WEERBARE MANNEN".

Op 28 juni plaatste ik een artikel over “De weerbare mannen van Marken”. Er zou door de schout van Marken in 1747 een rapport opgemaakt zijn over het aantal van 144 weerbare mannen en hun wapens. Ik vond dit bericht op Internet, en hel leek redelijk betrouwbaar omdat het inderdaad klopte dat toen een regionale telling werd gedaan. Dat deze tellingen waren gedaan in de Zaanstreek, Broek in Waterland, Middelie, Zunderdorp en Nieuwendam was mij bekend, maar niet van Marken. De informatie leek betrouwbaar, maar na opvraag en overleg met het Nationaal Archief bleek er van Marken niets in de archieven van de Raden van Holland niets te bestaan. Hierna heb ik toch ook even het onderzoek van prof. v.d. Woude van de Landbouw Hogeschool te Wageningen, betreffende de “ Weerbare mannen” geraadpleegd. Hieruit blijkt dat er van Marken inderdaad niets bestaat of zoekgeraakt is. Na verder speurwerk blijkt de schrijver over het stukje van de weerbare mannen van Marken, met behulp van A.I. een berekening heeft laten maken aan de hand van de gemiddelde percentages die voortkomen uit de gegevens van de andere dorpen. Ook de rest werd er bij verzonnen. Een compleet Fake verhaal dus.! A.I. noemt it zelf een "Hallucinatie", een verhaal; dat overtuigend klinkt, maar dat gebaseerd is op niet bestaande feiten. Helaas komen we dat meer tegen.
Ik heb mijn eerder geplaatst bericht over de “Weerbare Mannen” van Marken verwijderd.

De bijgaande foto is ter illustratie, en komt uit het album van dr. Wagenaar, huisarts te Marken. (archief Batavia) Deze is genomen van één de volksspelen (1936/1937).

Pieter Springer

Bevolkingsaantallen van het Eiland Marken1494 50 haertsteden (250-300 personen)1514 75 haertsteden ( 350-375 personen)15...
28/06/2026

Bevolkingsaantallen van het Eiland Marken

1494 50 haertsteden (250-300 personen)
1514 75 haertsteden ( 350-375 personen)
1592 100 volwassen mannen
1622 650 personen 113 haertsteden
1700 600-650. Schatting op basis van historische reconstructies, belastinggegevens (zoals haardstedengeld).
1747 600-720. In de militaire telling van 'weerbare mannen' in 1747 werden op het eiland Marken exact 144 mannen geregistreerd. Deze telling was in de zomer, waardoor vele mannen afwezig waren vanwege de visserij. Het exacte aantal weerbare mannen zal daardoor hoger zijn geweest.
1750 700-800 op basis van historische belastingregisters
1757 869
1784 714
1793 757
1796 751
1809 642
1815 626
1871 1053
1890 1280
1899 1330
1909 1338
1920 1391
1930 1363
1940 1390
1947 1460
1960 1401
1970 1343
1988 2081
1989 2055
1990 2021
2000 1800 ca.
2010 1795
2020 1750
Bronnen: o.a. Enqueste 1494, Informatie 1514, Weerbaarheidstelling 1747, Volkstellingen vanaf 1796 en gegevens CBS.

„'t Eyland Merken uyt de Goudzee te sien, op vrijdag 19 Augustus 1763” staat onder deze tekening; een der oudste prenten...
17/06/2026

„'t Eyland Merken uyt de Goudzee te sien, op vrijdag 19 Augustus 1763” staat onder deze tekening; een der oudste prenten van Marken die bekend is. Maker mij (nog) niet bekend.

09/06/2026

De soap rond de Marker begraafplaats: Hoe koning, stormvloed en koppige eilandbewoners in 1843 de Altenawerf kozen 🪦⚓

Vandaag nemen we jullie mee terug naar de jaren 1827-1845. De huidige Algemene Begraafplaats op de Altenawerf is namelijk niet zomaar ontstaan. Er ging een jarenlange, felle politieke strijd aan vooraf tussen het Marker gemeentebestuur en de provincie. Een reconstructie vol koppige raadsleden, blufprijzen en een geheime ontmoeting bij een Marker sluisje!

De aanleiding: Het Koninklijk Besluit (1827)
Het startschot van deze geschiedenis werd niet op Marken, maar in Den Haag gegeven. Op 22 augustus 1827 vaardigde Koning Willem I het officiële Koninklijk Besluit (Staatsblad no. 57) uit.
• Artikel 1 bepaalde dat er vanaf 1 januari 1829 absoluut niet meer in kerken begraven mocht worden.
• Artikel 5 gaf kleine dorpen onder de 1.000 inwoners echter nog een uitzondering: zij mochten het oude kerkhof direct buiten het kerkgebouw voorlopig blijven gebruiken.
Omdat Marken rond die grens van 1.000 inwoners schommelde, bleven de Markers stug begraven op het eeuwenoude, overvolle kerkhof rondom hun middeleeuwse kerk. Totdat het in 1837 écht misging...

De weigering van Marken en de 'Noorderwerf' (1843)
In 1837 werd de oude kerk officieel bouwvallig verklaard. De muren stonden op instorten. Omdat de kerk volledig herbouwd moest worden, kon er rondom het gebouw niet meer begraven worden. De provincie greep in: er móést een nieuwe begraafplaats komen.
De bekende Hoofd-Ingenieur van Waterstaat, Jan Godart van Gendt, bedacht in mei 1843 een plan: de nieuwe begraafplaats moest komen op de verlaten Noorderwerf. De grond was al van de gemeente, dus dat kostte niets. Hij ontwierp een begraafplaats van 55 bij 30 ellen, met een dijk van 1,5 el hoog tegen stormvloeden. Kosten voor het graven van de ringsloot en het verhuizen van de eerste lijken? Slechts f 1.000,-.
Het Marker gemeentebestuur had hier echter absoluut geen zin in. Ze probeerden de provincie angst aan te jagen met een enorme bluf en beweerden dat een nieuwe begraafplaats wel f 6.000,- tot f 8.000,- zou kosten! Hun eis: lap de oude kerk op en laat ons op het oude kerkhof blijven.

De geheime ontmoeting bij het sluisje (29 mei 1843)
Op 29 mei 1843 kwam de Gouverneur (de Commissaris van de Koning) persoonlijk per boot naar Marken. Buiten, bij het sluisje bij de Meuningersloot, hielden de heren een conferentie. De Gouverneur zag dat de Noorderwerf niet werkte en deed een slim handjeklap-voorstel: We lappen de oude kerk nog 10 jaar op zodat de lijken daar rustig kunnen vergaan, maar dan legt Marken nu wel meteen een begraafplaats aan op de verlaten buurt Altona (Altena).
In de raadsvergadering van 6 juni 1843 die volgde, barstte de bom. Wethouder K.C. Roos schreeuwde dat ze dat plan bij het sluisje nooit hadden goedgekeurd. De hele gemeenteraad stemde unaniem TEGEN Altona. Ze waren doodsbang dat de begraafplaats daar bij een stormvloed in de Zuiderzee zou wegspoelen. De verhuizing leek volledig van de baan.

De ommekeer en de harde technische eisen (1844)
In de winter van 1843 op 1844 werd de oude kerk door stormen zó gevaarlijk dat de nieuwe, jonge burgemeester Cornelis de Groot in maart 1844 de raad dwong om te capituleren. De angst voor een instortende kerk won het van de Marker koppigheid. Marken ging akkoord met Altona, maar stelde wel keiharde technische eisen aan de provincie:
1. De Hoogte: De provincie wilde Altona ophogen tot 3 el boven Amsterdams Peil (AP). De raad weigerde: de stormvloed van 1825 had immers al 2,5 el bereikt! Door de losse Marker grond zou de terp gaan zakken. De raad eiste een hoogte van minimaal 3,5 el boven AP om de doden droog te houden.
2. De Grond: De terp mocht niet met klei of aarde worden gevuld, maar met zand, zodat het water beter wegzakte.
3. Het Loodsje: Er moest direct een stenen loodsje worden gebouwd voor de spullen van de doodgraver.

Het uiteindelijke kostenplaatje
Dankzij de harde eisen over het zand en de dijkhoogte stegen de totale bouwkosten van de begraafplaats naar f 2.000,-. Hoe kreeg het arme Marken dat destijds rond?
• De Subsidie: De provincie was zó blij dat Marken eindelijk meewerkte, dat ze een flinke subsidie gaven van f 800,-.
• Het Offer van Marken: De resterende f 1.200,- betaalde Marken zelf door een pijnlijk offer: ze verkochten hun nationale overheidsobligaties (hun appeltje voor de dorst op het Grootboek der Nationale Schuld) ter waarde van f 1.600,-.
• De Grondprijs: Burgemeester De Groot wist een onteigening te voorkomen door slimme mondelinge deals te sluiten met de eilandbewoners die stukjes grond op de terp bezaten. De raad kocht de 207 Rijnlandse roeden grond van Altona op voor exact één gulden per roede, wat neerkwam op een totaalbedrag van f 207,12 ½.

De afhandeling (1845)
In het voorjaar van 1845 was het rond. Op 6 april 1845 declareerde de Marker beurtschipper zijn reiskosten voor een vaart naar Monnickendam. Hij bracht de burgemeester naar het kantoor van notaris Meijnard Cornelis Merens, waar de officiële transportakte voor de grond ter waarde van f 207,12 ½ werd getekend.
In september 1845 begon het ruimen van de lijken rond de oude kerk en kon de bouw van de nieuwe Waterstaatskerk eindelijk beginnen. En Altona? Dat werd de prachtige, unieke begraafplaats die we vandaag de dag nog steeds kennen! ✨

MARKERS IN DIENST VAN HET FRANSE LEGER VAN NAPOLEON.Er zijn 4 namen gevonden van Markers in Franse dienst tijdens de Bat...
30/05/2026

MARKERS IN DIENST VAN HET FRANSE LEGER VAN NAPOLEON.

Er zijn 4 namen gevonden van Markers in Franse dienst tijdens de Bataafse Republiek:
Tanman (=Gerrit Taanman), Martin Moenesworf (=Muus Moeniswerf), Jean Cornelis (=Jan Cornelisz Oversloot) en Rein Graaf (=Rein Pietersz Graaf, alias Graff). Van twwe van deze Markers heb ik registraties kunnen terugvinden.

Gerrit Taanman lichten we hieruit met een mooi stukje historie.
Hij is geboren op 27 november 1792. Zijn vader was Evert Dirksz Taanman, stuurman op de haringbuis “de Taanman” van rederij Jan Boon jr. uit de Rijp. Zijn moeder: Aaltje Klaas Kaars.
Hij huwde op 31-10-1819 met Grietje Klaas van Altena, zij kregen acht kinderen. Van beroep was hij visser. Hij overleed te Marken op 01-11-1876

Woonplaats Marken, kanton Monnikendam, departement Zuiderzee.
Vermoedelijk werd hij in mei 1813 gerekruteerd, waarna hij op 30 augustus in het korps kwam, bij ws het 81e regiment Haut-Bois (d'infanterie de ligne). Later melde hij zich vrijwillig aan bij het 47e regiment Infanterie van Linie. We vinden hiervan een beschrijving in de Franse registraties.
Beschrijving bij de registratie: lengte: 1 meter 67 centimeter, gezicht: rond, voorhoofd breed, ogen blauw, neus: recht, mond: normaal, kin: rond,
haar: bruin, wenkbrauwen: bruin, baard: geen, littekens: geen, bijzondere kenmerken: geen.
Opvallend is dat hij op 30 juni 1814 krijgsgevangen werd genomen. Opvallend, want de oorlog was toen al voorbij. Napoleon had reeds op 6 april 1814 afstand gedaan van de troon. De Eerste Vrede van Parijs was getekend op 30 mei 1814, wat een einde maakte aan de Zesde Coalitieoorlog (1813–1814). Frankrijk was in vrede met de geallieerde mogendheden. Mogelijk was dit een individuele gevangenneming van een Franse soldaat, mogelijk tijdens een kleinere schermutseling, bezettingsconflict of repatriëring na de vrede.

Benieuwd naar de huidige afstammelingen?
In ieder geval wordt de familienaam Taanman niet door zijn nakomelingen doorgegeven. Uiteindelijk, na determinatie zijn de volgende namen na voren gekomen: kinderen, klein- en achterkleinkinderen van Elbert ZEEMAN (1933) x Geertje van ALTENA. (1932). Maar ook de kinderen, klen- en achterkleinkinderen van Marten Jan van Altena (1949) x Neeltje Boneveld (1950).
Pieter Springer, met dank aan Jan Schild en Barbara Teerhuis.

Wie graag meer wil weten over de (familie) achtergronden, kan een mail sturen naar archief@markermuseum.nlTijdens de her...
24/05/2026

Wie graag meer wil weten over de (familie) achtergronden, kan een mail sturen naar [email protected]

Tijdens de herdenking afgelopen vrijdag hebben wij als werkgroep regelmatig de vraag gekregen of iemand wel of geen nazaat is, wij weten dat niet uit ons hoofd. Maar met dank aan o.a. de donatie van Jan Stooker Pz kunnen wij dat heel makkelijk uitzoeken.
Stuur een mail naar ons archief met daarbij een geboortedatum en wij kunnen een heleboel terugsturen aan familiegegevens!

Afbeelding is een verzonden kaart van een logger vaarder, Jan Schild heeft deze kaarten verzameld en geven zo een nog uitgebreider beeld van het verblijf van de Markers in Vlaardingen

23/05/2026

Herdenking van de ondergang van de VL46 Copernicus, waarbij 7 Markers een eeuw geleden het leven lieten, te Vlaardingen.
Een prachtige en ontroerende herdenking met een grote opkomst vanuit Marken.
Pieter Springer van de Werkgroep Onderzoek en Archief, vertelde het verhaal van zijn bap (een van de op zee geblevenen) en de sporen die dit in zijn familie heeft nagelaten.
Pieter legde ook samen met Tirza de Jong van de Werkgroep, namens heel Marken bloemen bij het monument in Vlaardingen.
(foto’s: Harm ten Napel en Tirza de Jong)

Vermiste Zeelieden van Marken
11/04/2026

Vermiste Zeelieden van Marken

Adres

Marken
Marken

Website

Meldingen

Wees de eerste die het weet en laat ons u een e-mail sturen wanneer Marker Museum Werkgroep Archief & Onderzoek nieuws en promoties plaatst. Uw e-mailadres wordt niet voor andere doeleinden gebruikt en u kunt zich op elk gewenst moment afmelden.

Contact Het Museum

Stuur een bericht naar Marker Museum Werkgroep Archief & Onderzoek:

Snelkoppelingen

Delen

Type