Bactrian-Afghan civilization = باختری افغان تهذیب

Bactrian-Afghan civilization = باختری افغان تهذیب Here you can learn about the ancient Afghan Culture

د احمدشاه دراني شجره‌نامهدا شجره‌نامه د معتبرو تاریخي سرچینو پر بنسټ ترتیب شوې ده، چې په هغو کې «تاریخ تیمورشاهی»، «تاری...
27/01/2026

د احمدشاه دراني شجره‌نامه
دا شجره‌نامه د معتبرو تاریخي سرچینو پر بنسټ ترتیب شوې ده، چې په هغو کې «تاریخ تیمورشاهی»، «تاریخ احمدشاه دراني»، «تاریخ خورشیدِ جهان» (چاپ هندوستان)، «تاریخ احمدشاهی» د محمود الحسیني تألیف (چاپ مسکو)، «تاریخ جهانګشای نادري»، «مجمل‌التواریخِ نگارستان سلطاني»، د «درّةالزمان» کتاب (چاپ کابل)، «خزانه عامره» (چاپ هندوستان)، «جامِ جم» (چاپ هندوستان) او ګڼ نور تاریخي آثار شامل دي. دا معلومات د تاریخي فرمانونو، قبالو، سکو او مهرونو، خطي او چاپي اسنادو او شجرو له مخې راټول شوي دي. د دې شجره‌نامې ترتیب او نشر د عزیزالدین وکیلي پوپلزي له‌خوا ترسره شوی دی. د نومونو تفصیلي او تشریحي ذکر په ځانګړي ډول د «تاریخ تیمورشاهی» په کتاب کې په مشرح او مستند ډول ثبت شوی دی.

باچا خان: عدم تشدد اور پښتانه ۔باچا خان د پښتنو د امن، پوهې او یووالي نښه وه. هغه به ویل چې تشدد موږ نه لوړوي، بلکې له م...
20/01/2026

باچا خان: عدم تشدد اور پښتانه ۔

باچا خان د پښتنو د امن، پوهې او یووالي نښه وه. هغه به ویل چې تشدد موږ نه لوړوي، بلکې له منځه مو وړي. هغه موږ ته وښودله چې قلم د ټوپک نه قوي دی، او پوهه تر زور ډېره اغېزمنه ده۔

تر باچا خان مخکې هغه یوازې غفار خان و. په هغه وخت کې موږ یوازې پښتانه وو، خو ملت نه وو. موږ یو بل ته ځان لوړ او بل ټیټ باله. هر وخت مو هڅه کوله چې بل ته ماتې ورکړو. باچا خان غوښتل چې موږ په یو ملت بدل کړو، او د دې لپاره یې موږ ته تعلیم او سیاسي شعور راکړ۔

انګرېزانو زموږ تاریخ داسې ولیکه لکه موږ چې یوازې جنګیالي یو. د دوی په کتابونو کې تل د پښتنو سیوری له ټوپک سره ښودل شوی و، او هر ځای د جګړې کیسې لیکل شوې وې. خو باچا خان زموږ لاس ته قلم راکړ، او موږ ته یې وویل چې د مرغانو، سپو او تربورونو جنګ پرېږدئ، او د نظم، تنظیم او روزګار لارې زده کړئ۔

چېرته چې د باچا خان تحریک ورسېد، هلته د خلکو ژوند بدل شو. هلته تعلیم، شعور او نظم پیدا شو. او کومو سیمو ته چې هغه ونه رسېد، هلته تر نن ورځې تشدد، بې نظمي او وېره شته۔ دا توپیر اوس هم ښکاري۔

باچا خان غوښتل چې د هند د پرمختللو قومونو ښې ځانګړتیاوې پښتنو ته هم راولي. خو لکه نن، هماغه وخت هم ځینې رجعت پسند او د پیسو پسې خلک د هغه پر لاره خنډ شول. خو هغه بیا هم روان پاتې شو، له یوه چراغه بل چراغ بلېده، او رڼا یې خپروله۔ هماغه رڼا نن هم ځینې ځایونه روښانه کړي دي۔

که د دویمې نړیوالې جګړې وروسته پاکستان ناڅاپه نه وای جوړ شوی، نو پښتانه به نن ډېر تعلیم یافته، منظم او خوشحال وای. خو د پاکستان له جوړېدو وروسته، د ازاد تګ راتګ مخه ونیول شوه، او هغه څه چې باچا خان کرلي وو، د شدت پسندو له لارې له منځه یووړل شول۔

باچا خان پښتانه له تشدد څخه منع کړي وو، خو وروسته همدا پښتانه د تشدد په ماشین بدل کړل شول. هغوی هغه زور، چې بهرنیانو ته یې نه کاراوه، د خپلو عدم تشدد خوښو وروڼو پر ضد وکاراوه۔

کومو سیمو ته چې باچا خان ته د ورتلو اجازه نه وه ورکړل شوې، هماغه سیمې د تل لپاره د تشدد مرکزونه وګرځېدې. نن هلته د امن لپاره مارچونه کېږي، خو د امن وېرېدلې او خپه پری هلته بېرته نه راځي۔

د امن نه راتلو لوی لامل دا دی چې هغه دوکه باز خلک، چې خلک یې د دنیا پرېښودونکو مجاهدینو په نوم کارول، اوس هم د هغوی مشران دي. د پښتنو سیمو امن هغه وخت بېرته راځي، چې پښتانه بېرته خپل اصل ته وګرځي۔

یاد ولرئ، د جګړې له راتلو مخکې ستاسو هغه مشران وژل شوي وو، چې د ستونزو پر وخت به یې جرګه کوله او سوله به یې راوستله. هغوی ځکه لیرې کړل شول، چې جنګ خوښوونکي مشران جوړ شي۔

لکه څنګه چې باچا خان بېرته نه شي راتلای، همداسې که د تشدد لاره ونیول شي، امن هم د تل لپاره له منځه تللی شي. ننني بې کوره او مظلوم خلک دې دا خبره ښه په فکر کې وساتي۔

د باچا خان د رحلت په ویاړ
#امن
#پښتون

".زرتشت او زرتشتیت"زرتشت یو له هغو لرغونو پېغمبرانو څخه و چې د انسان فکر، عقیده او اخلاق یې ژور بدلون ته اړ کړل. یونانیا...
20/01/2026

".زرتشت او زرتشتیت"
زرتشت یو له هغو لرغونو پېغمبرانو څخه و چې د انسان فکر، عقیده او اخلاق یې ژور بدلون ته اړ کړل. یونانیانو هغه ته زوراسټر ویل، خو د هغه اصلي نوم زرتشتره سپتاما و. هغه شاوخوا درې نیم زره کاله مخکې د ایران او افغانستان په سیمو کې ژوند کاوه. د زرتشت تعلیمات یوازې د یوه قوم یا یوې سیمې پورې محدود نه شول، بلکې د نړۍ پر لویو مذهبونو یې هم اغېز پرېښود. د هغه له خوا وړاندې شوی مذهب، چې زرتشتیت بلل کېږي، د انسان د فکر د ازادۍ، د نیکۍ او بدۍ د انتخاب، او د یو واحد خدای د عبادت پیغام ورکوي.
زرتشت په داسې وخت کې پیدا شو چې خلک د ډېرو خدایانو عبادت کاوه او ژوند یې له ظلم، دروغو او ګډوډۍ ډک و. روایتونه وایي چې هغه د یوه معزز او درناوي وړ کورنۍ غړی و. د هغه پلار پوروشسپ او مور یې دغدو نومېده. د زرتشت د زېږون د وخت په اړه اختلاف شته، خو ډېری پوهان دا مني چې هغه د میلاد نه څو پېړۍ مخکې زېږېدلی و. بلخ، چې نن د افغانستان برخه ده، د هغه د زېږون او تبلیغ مهم مرکز بلل کېږي. زرتشت له ماشومتوبه د دیني فکر لور ته مایل و، او کله چې دېرش کلن شو، نو ورته الهي وحی ورسېده. په دې وحی کې هغه ته وویل شول چې خلکو ته د یو خدای، یعنې اهورا مزدا، د عبادت بلنه ورکړي.
په پیل کې خلکو د زرتشت خبره ونه منله، ځکه د هغه پیغام د پخوانیو عقایدو خلاف و. خو وروسته د خراسان پاچا، شاه ګشتاسپ، د هغه مذهب قبول کړ، او له همدې ځایه زرتشتیت خپور شو. د روایتونو له مخې، زرتشت د جګړې پر مهال ووژل شو، خو د هغه پیغام ژوندی پاتې شو.
د زرتشتیت بنسټیزه عقیده دا ده چې په کائنات کې یوازې یو خدای شته، چې اهورا مزدا نومېږي. هغه د پوهې، رڼا او نیکۍ سرچینه ده. زرتشتیت وایي چې په نړۍ کې دوه ځواکونه شته: د نیکۍ ځواک، چې سپنتا مینیو بلل کېږي، او د بدۍ ځواک، چې اهریمن نومېږي. دا دواړه ځواکونه یو له بل سره په جګړه کې دي، خو انسان مجبور نه دی. انسان ته ازاده اراده ورکړل شوې ده، چې خپله انتخاب وکړي نیکي که بدۍ. د دې مذهب درې مهم اصول دي: نیک فکر، نیکه خبره او نیک عمل. همدا درې خبرې د زرتشتیت د اخلاقو بنسټ جوړوي.
په زرتشتیت کې اور ډېر درناوی لري، ځکه دا د پاکۍ او رڼا نښه ده. زرتشتیان اور نه لمانځي، بلکې هغه د خدای د رڼا سمبول ګڼي، له همدې امله په اورکدو کې تل اور بل ساتل کېږي. د دوی مقدس کتاب اوستا نومېږي، چې پکې د عبادت دعاوې، قانوني لارښوونې او اخلاقي تعلیمات شامل دي. د اوستا تر ټولو مهمه برخه ګاتها ده، چې دا د زرتشت خپل شعرونه دي. په ګاتها کې زرتشت له اهورا مزدا سره خبرې کوي، پوښتنې ترې کوي، او انسانانو ته د نیکۍ لار ښيي. دا شعرونه ډېر ساده خو ژور فلسفي پیغام لري.
افغانستان د زرتشتیت له پخوانیو مرکزونو څخه و. بلخ د دې مذهب زانګو بلل کېږي. د زرګونو کلونو لپاره زرتشتیت په دې سیمه کې عملي مذهب و. حتی د غوريانو کورنۍ هم په پیل کې زرتشتیان وو، خو وروسته یې اسلام قبول کړ. له دې بدلون وروسته، زرتشتیت ورو ورو کمزوری شو او نن سبا په افغانستان کې نږدې له منځه تللی دی. خو بیا هم ځینې دودونه لکه نوروز لا هم د دې لرغوني مذهب نښې له ځان سره لري.
زرتشتیت یوازې پر ایران او افغانستان اغېز ونه کړ، بلکې پر یهودیت، عیسائیت او اسلام یې هم ژور اغېز پرېښود. د یو خدای تصور، د شیطان فکر، د جنت او دوزخ نظریه، او د قیامت او حساب تصورونه د زرتشتیت له لارې نورو مذهبونو ته ورسېدل. حتی د یونان فلسفه او د اروپا ادبیات هم د زرتشت له فکره اغېزمن شوي دي.
نن سبا په نړۍ کې شاوخوا یو لک زرتشتیان پاتې دي، چې ډېری یې په هند او ایران کې ژوند کوي. د هند پارسیان په سوداګرۍ، تعلیم او فلاحی کارونو کې مشهور دي. که څه هم دا مذهب نن د پخوا په شان پراخ نه دی، خو پیغام یې لا هم ژوندی دی. زرتشت انسان ته دا یادونه کوي چې ژوند یوازې عبادت نه دی، بلکې اخلاق، فکر او عمل هم عبادت دی. هغه وایي چې هر انسان باید خپله لاره وټاکي، او په پای کې نیکي حتمي بریا لري.
زرتشتیت موږ ته دا درس راکوي چې که څه هم وخت تمدنونه ړنګوي، خو نیک فکر، نیکه خبره او نیک عمل تل ژوندي پاتې کېږي

Address

Kabul
Kabul

Telephone

+923178174189

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Bactrian-Afghan civilization = باختری افغان تهذیب posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Contact The Museum

Send a message to Bactrian-Afghan civilization = باختری افغان تهذیب:

Shortcuts

Share

Category